Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лихтенштейн католик архиепискобы (1948 жылы туған)
Liechtensteiner Catholic archbishop (born 1948)
Вольфганг Хаас (7 тамыз 1948 жылы туған) – Лихтенштейнде туған католик шіркеуінің прелаты, 1997 жылдан 2023 жылға дейін Лихтенштейнде жаңа құрылған Вадуц архиепископының алғашқы архиепископы болды. Бұрын ол 1990-1997 жылдары Швейцариядағы Чур епископы қызметін атқарды, ал оған дейін екі жыл көмекші епископ болып жұмыс істеген.
Wolfgang Haas (born 7 August 1948) is a Liechtenstein born prelate of the Catholic Church who was the first archbishop of the newly established Archdiocese of Vaduz in Liechtenstein from 1997 to 2023. He was Bishop of Chur in Switzerland from 1990 to 1997, after two years there as coadjutor.
Алғашқы жылдар
Хаас 1948 жылдың 7 тамызында Вадуц қаласында дүниеге келген. Ол отбасымен бірге Мауренда тұрды, содан кейін Шаанға көшіп, онда оның отбасы керамика бизнесін жүргізді. 1968 жылы Лихтенштейндегі Collegium Marianum-ды бітіріп, Швейцариядағы Фрибург университетінде философия және теологияны оқыды. 1974 жылдың 7 сәуірінде Швейцарияның Чур қаласында дін қызметкеріне бекітілді және Киелі Тақ ұсынған үш үміткерден епископты таңдау құқығын Чур канондарының дәстүрлі ережесін елемеді. Чурдағы көптеген католиктер Хаастың консервативті көзқарастары мен оның дұрыс емес тағайындалуы деп санайтындықтан оны қабылдамады. Хаас 1988 жылдың 22 мамырында Чур епискобы Иоганнес Вондерахтан епископтық киелену рәсімін алды. Рәсім тек шақырылғандардың қатысуымен соборда өтті, бірақ ол жалпы жұртқа ашық болған жоқ. Шақырылғандар кіреберіс алдында жерге жатқан теология студенттері мен дін қызметкерлері ұйымдастырған наразылық білдірушілердің үстінен басып өтуге мәжбүр болды. Базель епискобы Отто Вюст, собордың 24 канонының 11-і және басқа да шіркеу лауазымдарындағы тұлғалар қатыспады. 1995 жылдың наурыз айында Синод кеңесінің төрағасы Евгений Баумгартнер: "Біз Вольфганг Хаас қызметтен алынуын ұзақ күтіп келдік. Мен енді мұны түсіне алмаймын және Римнен шешімді қанша уақыт күту керектігін ойлап шарқ ұрып отырмын. Егер өз епархиясын біріктіре алмаған епископ болса, ол – Вольфганг Хаас" деді.
Haas was born in Vaduz on 7 August 1948. He lived with his family in Mauren until then moved to Schaan, where his family ran a ceramics business. He graduated from the Collegium Marianum in Liechtenstein in 1968 and then studied philosophy and theology at the University of Fribourg in Switzerland. He was ordained a priest and incardinated in Chur, Switzerland, on 7 April 1974. disregarding the traditional right of the canons of Chur to select their bishop from three candidates proposed by the Holy See. Many Catholics in Chur rejected Haas for his conservative positions and what they considered his irregular appointment. Haas received his episcopal consecration on 22 May 1988 from the bishop of Chur, Johannes Vonderach. The invitation only ceremony was held in the cathedral but not open to the public. Invitees had to step over demonstrators, organized by theology students and priests, who lay on the ground in front of the entrance. The bishop of Basel Otto Wüst and 11 of the cathedral's 24 canons and a variety of other church officials did not attend. In March 1995, the president of the Synodal Council Eugen Baumgartner said: "We have been waiting for a long time for the removal of Wolfgang Haas. I simply cannot understand it any more and ask myself how long must we wait for a decision from Rome. If ever there were a bishop who could not unite his diocese, it is Wolfgang Haas."
Вадуз архиепискобы
2 желтоқсан 1997 жылы Папа Иоанн Павел Лихтенштейндегі Вадуц архиепископиясын құрды, ол бұрын Чур епархиясының құрамында болған аумақты қамтиды және Хаасты оның алғашқы архиепископы етіп тағайындады. Архиепископия ешқандай ұлттық епископтар конференциясының құрамына кірмейді және оның суфрагандық епархиялары жоқ. Құрылған кезде Вадуц әлемдегі ең кішкентай архиепископиялардың бірі болды, онда бар болғаны 12 приход және 23 дін қызметкері болды. Кейбір сарапшылар Хаастың жаңа архиепископияға ауысуы Швейцария және Лихтенштейндегі Апостольдық нунций Карл Йозеф Раубермен келісілген деп санайды. Ол бір жынысты қарым-қатынасты мойындауды "ұятты жағдай" деп атады. Вадуста Хаас Әулие Петр діни орденін ынталы түрде қолдап, оның мүшелерін жиі рукополагады. Осының салдарынан Хаас пен Лихтенштейндегі дәстүрлі емес католиктер арасында шиеленіс күшейді. Ол соборға өз қаражатында алтын епископтық тақ орнатты, ал кейіннен архиепископияға 130 000 швейцариялық франк жұмсалып, собордың негізгі бөлігіндегі епископтар қабірлері үшін үш мазар салынды, бұл мәселе дау тудырды. 2021 жылдың қазан айында Хаас Вадуцтың бүкіл әлемдік синодтар бағдарламасына қатыспайтынын жариялады, өйткені ол өз синодын өткізеді. Ол бұл процесті күрделі деп сипаттап, идеологиялық болуы мүмкін екенін айтты. Архиепископиядағы байланыстың оңай және қолжетімді екенін, ал епископ ретінде тыңдауы үшін ұзақ пікірталас қажет емес екенін мәлімдеді. Жергілікті теолог және Хаастың сыншысы бұл сипаттаманы "таза жалғандық" деп бағалады. Оның орнына жергілікті католиктер өздерінің синодын ұйымдастыру үшін католиктер ұйымын құрды. Жауап ретінде, жергілікті католиктердің бір тобы Ашық шіркеу қауымдастығын құрып, өздерінің синодтарын өткізуді жоспарлады. Парламент бір жынысты некелерді заңдастыру туралы заң жобасын әзірлеуді сұрағаннан кейін, Хаас 2022 жылдың желтоқсанында парламенттің ашылу сессиясында дәстүрлі Жаңа жылдық әдет бойынша өткізілетін қасиетті миссаны тоқтату туралы шешім қабылдады. Хаас бір жынысты неке "табиғи сезімге, ақылға сәйкес келетін табиғи заңға және әсіресе адам туралы христиандық түсінікке қайшы келеді" деді. 2023 жылы Хаас отставкаға кетуге тиіс болғандықтан, архиепископия оның үшін құрылған және ұлттық епископтар ұйымдарынан оқшауланған, өте шағын болғандықтан жойылуы мүмкін деген пікірлер айтылды. Мұрагерлік ханзада Алоис архиепископияның жалғасатынына үміт білдіріп, Хаас парламенттің ашылуына арналған жылдық миссаны тоқтату туралы шешімін сынады. Ватиканның Мемлекеттік хатшылығының архиепископы Пол Галлахер 2023 жылдың сәуір айында Вадузға жасаған сапары барысында архиепископияның жалғасатынын мәлімдеді. Папа Франциск 2023 жылдың 20 қыркүйегінде Хаас архиепископ лауазымынан кеткенін қабылдады және Австриядағы көрші епархия Фельдкирх епископы Бенно Эльбсты Вадуцтың апостолдық әкімшісі етіп тағайындады. Хаас бұқаралық ақпарат құралдарымен сөйлеспейтінін және Лихтенштейндегі Шелленберг монастырына зейнетке шығуды жоспарлап отырғанын хабарлады.
On 2 December 1997, Pope John Paul erected the Archdiocese of Vaduz in Liechtenstein covering territory formerly part of the diocese of Chur, and he named Haas its first archbishop. The archdiocese is not part of any national bishops conference and has no suffragan sees. When erected, Vaduz was among the smallest archdioceses in the world, with just 12 parishes and 23 priests. Some observers thought Haas' transfer to the new archdiocese has been negotiated by the Apostolic Nuncio to Switzerland and Liechtenstein Archbishop Karl Josef Rauber. He called any recognition of same sex relationships "a scandal". In Vaduz, Haas has demonstrated strong support for the Priestly Fraternity of St. Peter, frequently ordaining its members. As a result, tensions continue between Haas and non traditionalist Catholics in Liechtenstein. He installed a gold episcopal throne in the cathedral at his own expense, and later, at a cost to the archdiocese of 130,000 Swiss francs, three vaults for episcopal tombs in the nave, which proved controversial. In October 2021, Haas announced that Vaduz would not participate in the worldwide program of synods by holding one of its own. He called the process complex and said it might prove ideological. He said communication in the archdiocese was easy and available, and that his listening as a bishop did not require long debates. A local theologian and critic of Haas called this characterization "a pure lie". A local organization of Catholics initiated its own synod instead. In response, some local Catholics formed the Association for an Open Church to conduct their own version of a synod. After parliament passed a motion asking the government to draft legislation to legalize same sex marriage, Haas announced in December 2022 that he would cancel a Mass traditionally held on New Year's Day at the opening session of parliament. Haas said same sex marriage "runs counter to natural sensibility, to natural law in accordance with reason and, in particular, to the Christian concept of the human being". There was speculation that with Haas due to tender his resignation in 2023 the archdiocese might disappear, given that it was created for him and is extremely small, isolated from national bishops organizations. Hereditary Prince Alois has expressed his hope that the archdiocese continue to exist and criticized Haas' décision to cancel the annual Mass for the opening of parliament. Archbishop Paul Gallagher of the Vatican's Secretariat of State indicated during an April 2023 visit to Vaduz that the archdiocese would continue to exist. Pope Francis accepted Haas' resignation as archbishop of Vaduz on 20 September 2023, naming Bishop Benno Elbs of Feldkirch, a neighboring diocese in Austria, as apostolic administrator of Vaduz. Haas has announced he will not speak to the media and plans to retire to the monastery of Schellenberg in Liechtenstein.