Кіріспе
Орегондағы қала маңы темір жолы, АҚШ. Вашингтон округінің жергілікті шенеуніктері 1996 жылы қалааралық қала маңы темір жолының мүмкіндігін зерттеуді бастады, ал Вашингтон округінің (Уилсонвиллден Бивертонға дейінгі) қала маңы темір жолы жобасы 2002 жылы тиісті аумақтардан мақұлдау алды. Құрылысы 2006 жылы басталды және 2009 жылдың 2 ақпанында ашылды. Бұл идея туралы алғашқы нақты әңгімелер басталғаннан бастап, WES желісін іске қосуға он үш жыл және 166 миллион доллар жұмсалды.
Local officials in Washington County began studying the feasibility of an intercity commuter rail line in 1996, and the Washington County (Wilsonville to Beaverton) Commuter Rail Project acquired approval from affected jurisdictions in 2002. Construction commenced in 2006 and it opened on February 2, 2009. From the start of the first serious discussions of the idea, it took thirteen years and $166 million to get WES operational.
Өмірбаян
Қазіргі уақытта WES пайдаланатын бағыт екі тарихи түрде бөлек темір жолдан тұрады. Греттон (Тигардтың жанында) және Уилсонвилл арасындағы кезеңді бастапқыда Орегон электр темір жолы 1908 жылы салған; Греттоннан солтүстік-шығысқа қарай Портлендке дейін жалғасқан, бірақ бұл бағыт 1930-шы жылдардың ортасында қолданудан шығарылды. Орегон Электрик 1930-шы жылдардың соңында жолаушылар пойыздарын тоқтатты және көп ұзамай дизельдік локомотивтерге көшті, содан кейін Бивертон және Портлендке солтүстікке, ал Салемге, Олбаниге және Юджинге жүк пойыздарын тасымалдауды жалғастырды. Тигардтан Греттонға дейінгі тармақ 1906 жылы құрыла бастаған және 1910 жылы ашылған Beaverton and Willsburg Railroad компаниясымен (Оңтүстік Тынық мұхитының еншілес компаниясы) салынды. Бұл бағыт Оңтүстік Тынық мұхитының Вест-Сайд тармағымен байланысты, ол Портленд пен Хиллсбороға қызмет көрсетті, сондай-ақ Тигардтан оңтүстікке қарай Кукқа дейінгі екінші бағыт, ол Озвего көлі мен Макминвилл арасындағы Ньюберг тармағымен тоғысқан. 1914 жылы Оңтүстік Тынық мұхиты Орегон электр темір жолымен бәсекелесу үшін Қызыл электр қызметінің аясында осы желілерді электрлендірді; 1929 жылы Оңтүстік Тынық мұхиты электрмен жұмыс істеуді тоқтатты, ал жолаушылар тасымалы алдымен бу локомотивтері мен «doodlebug» пойыздарына, кейін автобустарға ауыстырылды. Southern Pacific және Oregon Electric (және оның ізбасары Burlington Northern) екі темір жол да 1990-шы жылдарға дейін желіде жүк тасымалын жүргізіп келді, содан кейін олардың аз қозғалыс тармақтарын шағын операторларға жалға берді. Осыған орай, Оңтүстік Тынық мұхиты 1995 жылдың тамызында жаңа құрылған Portland & Western Railroad компаниясына өз желілерін жалға берді, ал Burlington Northern 1995 жылдың қазанында Portland & Western компаниясына өз желілерін жалға берді. Осылайша, тарихында алғаш рет екі бәсекелес темір жолдың басқаруы бір қолға бірікті.
Жоспарлау және қаржыландыру
Вашингтон округі бастама көтерген WES жоспарлау 1996 жылы басталды, осы округтің шенеуніктері Бивертон, Тигард, Туалатин, Уилсонвилл және Шервуд қалаларымен, сондай-ақ мемлекеттік көлік мекемелерімен Бірге Бивертон мен Уилсонвилл арасында жолаушылар теміржол қызметін ұйымдастыру мүмкіндігін зерттеуге кірісті. Қаржы тапшылығына байланысты бірнеше жылға кешіктірілген жоба 2004 жылдың мамыр айында Федералдық көлік басқармасынан мақұлдау алып, нәтижесінде жобаның капиталдық құнының шамамен 50 пайызы қаржыландырылды.
Құрылыс және кешігулер
Құрылыс 2006 жылғы 23 қазанда Уилсонвиллде басталды, ал екі күннен кейін Тигардта салтанатты "жерді қазу" рәсімі өтті, бірақ жоба бұған дейін басталған және ешқандай топырақ жылжытылмаған еді. Жоспарлау және құрылыс кезінде жоба Вашингтон округінің қалалық теміржолы немесе Уилсонвиллдің көп бөлігі Клэкамас округіне жататындықтан, Уилсонвилл – Бивертон қалалық теміржолы деп аталды. TriMet жаңа желіге атау беру үшін конкурс өткізді және 2007 жылдың қараша айында WES (Westside Express Service) жеңімпаз деп жарияланды. Сол жылдың желтоқсан айына қарай теміржол желісінің құрылысы 75 пайызға аяқталды, оның ішінде бес жаңа көпір және екі жөнделген көпір, 23 шақырымдық рельс жолы мен 14 автомобиль жол өткелі жақсартылды. Желінің ерекшелігі – үш аралық стансада (Холл-Нимбус, Тигард және Туалатин) орнатылған екі жолдан тұратын учаскелер. Бұл мүмкіндік жүк пойыздарына аялдамалардағы жоғары платформалардан қашықтауға мүмкіндік береді, соның салдарынан кең вагондар оларға соқтығыспайды. 2008 жылдың маусым айында жолдың 90 пайызы аяқталды және барлық рельс төселді. Бастапқыда 2008 жылдың қыркүйегінде ашылуы жоспарланған, бірақ техникалық және басқа да қиындықтарға байланысты, әсіресе Colorado Railcar (CR) компаниясының банкротқа түсуіне байланысты, ашылу бірнеше рет кейінге шегеріліп, ақпан 2009 жылға дейін созылды. TriMet кешігулерден және CR компаниясына қаржылық қолдау көрсетуден 3 миллион доллар шығынға ұшырады, оған CR компаниясының жеткізушілеріне төлем жасау және "теміржол саласындағы инженерлік тәжірибе мен жеңідегі техникалық көмек көрсету" кірді.
Салемге дейін кеңейту ұсынысы
2010 жылдың сәуірінде Орегон көлік департаментінің теміржол бөлімі (ODOT) Уилсонвиллден Салемге дейінгі WES желісін оңтүстікке қарай ұзарту мүмкіндігін зерттеген зерттеуді жариялады. Зерттеу 47 шақырымға созылып, Вудберн, Кейзер және Солтүстік Салем немесе Орталық Салемде станциялар салу ұсынылды. 2017 жылға дейін WES қызметін кеңейту жоспары болған жоқ, себебі жолаушылар саны аз болды, бірақ заң шығарушылар бұл жоспарға қайта оралуға тырысты. 2022 жылы Уилсонвилл қаласы Салемге желіні ұзартуды қоса алғанда, WES қалалық теміржол желісінің қызметін жақсартуға бағытталған бірнеше заңнамалық ұсыныстарды жариялады. 2024 жылдың ақпан айында SB 1572 заң жобасы жарияланды, ол қабылданған жағдайда ODOT және Орегонның басқа да теміржол көлігі агенттіктері Салемге желіні ұзарту мүмкіндігін зерттеуге міндетті болады.
Бағыт
WES пойыздары таңғы және кешкі жұмысты уақытта Уилсонвилл мен Бивертон арасында әр 30 минут сайын қатынайды. Бір бағытты сапарға жоспарланған уақыт 27 минутты құрайды. Қызмет көрсетудің алғашқы 3 жылында WES желісі толығымен TriMet аймағының 3-ші белдеуіне кіретін, бірақ WES-пен сапар жасау үшін бір немесе екі белдеулік тариф емес, TriMet-тің "Барлық белдеулер" (үш белдеулік) тарифі талап етілді. Алайда, 2012 жылдың қыркүйегінен бастап TriMet белдеулік тарифтерді қолдануды тоқтатты, нәтижесінде WES тарифтері басқа TriMet теміржол және автобус бағыттарындағы тарифтармен бірдей болды. C Tran-ның барлық белдеулерге арналған күндізгі және айлық билеттері де WES-те жарамды төлем ретінде қабылданады. P&W компаниясы бұл желіде жүк пойыздарын іске қосып, жолаушылар пойыздарын басқарады, ал TriMet оларды техникалық тұрғыдан қамтамасыз етеді.
Операциялар
TriMet және P&W WES-ті 50 жылдық бірлескен пайдалану келісімі бойынша пайдаланады. Олар 2007 жылы 10 жылдық операциялық және техникалық қызмет көрсету шартын жасасты, ол жол пайдалану құқығы туралы келісімді қамтиды және оны әр бес жыл сайын жаңаруға болады. TriMet рельс жолдарына және жабдықтарына ие, оларды өз қызметкерлері күтіп-ұстайды, ал P&W-мен WES пойыздарын жүргізу және рельстерді күтіп-ұстау бойынша шарттар жасасады. P&W жүк пойыздарынан басымдықпен WES пойыздарын диспетчерлік етеді. TriMet сондай-ақ Wilsonville терминалының жанындағы жерді P&W-ден жалға алады, онда WES үшін арнайы техникалық қызмет көрсету орталығы салынған. Орталықта Federal Railroad Administration талап ететін білікті механик куәлігіне ие болу үшін оқытылған TriMet механиктері жұмыс істейді.