Кіріспе

А. Дж. Крониннің 1935 жылғы "Жұлдыздар төмен қарай" романы – ағылшын көмір өндіруші қауымдастығындағы түрлі әділетсіздіктерді суреттейтін туынды. 1940 жылы оның фильмдік нұсқасы шықты, ал телеверсиялары итальяндық (1971) және британдық (1975) үлгілерін қамтиды. Романның оқиғасы Нортумберленд жағалауындағы "Слискейл" кеншілер қаласында және "Тайнекасл" (Ньюкасл-апон-Тайн) қаласында өтеді. "Слискейл" – ойдан шығарылған жер, бірақ ол Ұлыбританиядағы ұқсас аймақтардың негізінде жазылған. Шотландиялық Кронин 1920 жылдары Оңтүстік Уэльс аңғарларындағы кендердің медициналық инспекторы болып жұмыс істеген. Оқиға Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін басталып, 1930 жылдарға дейін жалғасады және бірнеше адамның өмірін көрсетеді: ең алдымен, өз халқын саяси тұрғыдан қорғауға тырысқан кеншінің ұлы, кәсіпкер атанған кенші және өрескел әкесімен қақтығысқан кен иесінің ұлы.

Бейімделулер

"Жұлдыздар төмен қарайды" – 1940 жылы роман негізінде түсірілген фильм. Крониннің қосымша сценарийімен және Кэрол Ридтің режиссерлігімен фильмде Майкл Редгрейв идеалистік Дейви Фенвик рөлінде, ал Маргарет Локвуд оның әйелі рөлінде ойнайды. Романда екінші орында тұратын олардың қарым-қатынасы фильмде басты орынға шығарылған. Америкалық нұсқасында Лайонел Бэрримордың баяндауы бар. Бұл фильм New York Times сыншыларының таңдауы және The New York Times Guide-дегі 1000 ең жақсы фильмнің тізіміне енген. 1971 жылы итальяндық Radiotelevisione "E le stelle stanno a guardare" деген атпен романды мини-сериал ретінде бейімдеді. Драматургияда Дэви Фенвик рөлінде Орсо Мария Геррини, Роберт Фенвик рөлінде Андреа Чеки, Артур Баррас рөлінде Джанкарло Джаннини және Дженни Санли рөлінде Анна Мария Гуарниери ойнады. Бұл нұсқаны Антон Джулио Маяно жазып, режиссерлік етті. 1975 жылы Granada Television "Жұлдыздар төмен қарайды" атты 13 бөлімді сериал шығарды. Бұл қойылымның сценарийін Алан Плэтер жазды, режиссерлері – Роланд Жоффе және Алан Гринт. 2004 жылы Солтүстік-Шығыс драматургы Алекс Фергюсон романды NTC Театр компаниясы үшін бейімдеді. Бес актері бар ансамбль барлық рөлдерді ойнады: Алан Парк (Джо Гоулан / Артур Баррас), Росс Уэйтон (Дейви Фенвик), Ким Эванс (Дженни Санли / Хьюги Фенвик), Джеки Филдинг (Марта Фенвик) және Стив Уэдд (Роберт Фенвик / Ричард Баррас). Гильян Хэмблтонның режиссерлігімен қойылған бұл пьеса сыншылар тарапынан зор табысқа ие болды, Крониннің уақытсыз ертегісіне жаңа тыныс берді.

Басқа еңбектердегі сілтемелер

Дороти Сейерстің "Бусманның бал айлары" романында Лорд Питер Уимсидің анасы "Жұлдыздар төмен қарайды" кітабын оқи бастайды, бірақ оны "өте көңілді кетіретін және нұсқаулыққа ұқсайтын, мен атаудан күткенімнен мүлдем басқа" деп табады. "Билли Эллиот" мюзиклының ашылу әні "Жұлдыздар төмен қарайды" деп аталады, бұл Крониннің кітабына жасалған құрмет. 1954 жылғы жапон фильмі "Осакадағы қонақүй" романының жапон тіліне аудармасының мұқабасын көрсетеді. Уильям Тревордың "Канасатта алаяқтық" жинағына енген "Балалар" әңгімесінде бала қайтыс болған анасының "Жұлдыздар төмен қарайды" кітабының көшірмесін оқып отырады, ал әкесі қайтадан үйленуге тырысады. Rush тобының 2002 жылғы "Vapor Trails" альбомында Крониннің романы негізінде "The Stars Look Down" атты ән бар.