Кіріспе

Шоумахалла сарайы немесе Шоумахаллат – Үндістанның Телангана штатындағы Хайдарабад қаласында орналасқан Хайдарабад мемлекетінің низамдарының сарайы. Бұл Асаф Джахи әулетінің (1720–1948) билік ортасы болды және олар билік еткен кезеңде Хайдарабад низамдарының ресми резиденциясы саналды. Қазір сарай мұражайға айналдырылған, бірақ меншігі әлі де сол әулеттің қолында. Сарай 1769 жылы Құтб Шахи және Асаф Джахи әулеттерінің бұрынғы сарайлары орналасқан жерде салынды. Ол төрт сарай салуға бұйрық берді, соның нәтижесінде «Чау Махалла» деген ат пайда болды. «Чар» немесе «чахар» сөздері, сондай-ақ оның «чоу» түрі, урду, хинди және парсы тілдерінде «төрт» деген мағынаны білдіреді, ал «махал» сөзі «сарай» дегенді білдіреді.

Тарих

Салабат Жунг 1750 жылы құрылысын бастаса, 1857 және 1869 жылдар аралығында Афзал ад Давла, Асаф Джах V кезеңінде аяқталды. Сарай өзінің стилі мен әсемдігімен ерекшеленеді. Құрылыс 18 ғасырдың соңында басталды және ондаған жылдар бойында көптеген сәулеттік стильдер мен ықпалдардың қосындысы қалыптасты. Сарай екі ауладан, сондай-ақ әсем Хилваттан (Дарбар залынан), фонтандардан және бақтардан тұрады. Бастапқыда сарай кең аумақты қамтыған, бірақ бүгінде тек қалды.

Оңтүстік аула

Бұл сарайдың ең көне бөлігі, Афзал Махал, Махтаб Махал, Тахният Махал және Афтаб Махал сарайларынан тұрады. Олар неоклассикалық стильде бір-біріне симметриялы түрде салынған. Сарайлардың арасындағы алдыңғы аула көлмен және әдемі бақпен безендірілген. Белгиялық кристаллдан жасалған 19 тамаша люстра жақында осы салтанатты залдың жоғалған сұлулығын қайта жаңарту үшін қайта орнатылды.

Сағат мұнарасы

Шоумахалла сарайының батыс жағындағы негізгі қақпасында «Хилафат сағаты» деп белгілі сағат мұнарасы бар. Мұнара үш қабаттан тұрады және моғол стиліндегі балкондары мен жархокалары, жартылай күмбездер сияқты әшекейленген.

Кеңестің залы

Бұл ғимаратта сирек кездесетін қолжазбалар мен бағалы кітаптардың қоры орналасқан. Низам мұнда маңызды шенеуніктермен және ардагерлермен жиі кездесетін. Бүгінде бұл ғимарат өткен дәуірдегі Шоумахалла сарайының қазыналарынан уақытша көрмелерге арналған орынға айналды.

Рошан Бангла

Алтыншы Низам, Мир Махбуб Әли Хан, осы жерде тұрған деп саналады және ғимарат оның анасы Рошан Бегумның құрметіне аталды. Қазіргі Низам (Баркат Али Хан Мукаррам Джах) және оның отбасы Чоумахалла сарайын қалпына келтіріп, 2005 жылдың қаңтарында жұртшылыққа ашуға бекітті. Бірінші ауланың сарайларын бұрынғыдай күйіне келтіруге 5 жылдан астам уақыт кетті. Сарайда Низам патшалары пайдаланған Роллс-Ройс көлігі де бар, сонымен қатар винтаждық автомобильдердің жинағы да бар.

Мұражай

Мұражайдағы көрмелер Хайдарабадтың бастауын және қалыптасуын, Низамдардың жетістіктерін және штат дамуына олардың бағалы үлесін, сондай-ақ патшалық отбасының әлеуметтік тұрмысын көрсетеді. Мұражай Солтүстік және Оңтүстік жағындағы екі төртбұрышты алаңның төңірегінде құрылған бөлімдерге бөлінген.

Қорғау

2000 жылдан бастап Шоумахалла сарайында консервациялық жұмыстар басталды. Бұл бастаманы Есра Бирген қадағалады. Жұмыс басталғанға дейін бұл орын ұзақ жылдар бойы қолданылмай, уақыт өте келе тозығы жеткен. Қайта жаңғырту жобасының мақсаты – көрнекті сарай кешенін сақтап қалу және Низамдардың шақырғандық және батылдығын көрсететін музей ретінде заманауи қоғамдық мақсатта пайдалануды қамтамасыз ету болды. Қайта жаңғырту процесі үш кезеңге бөлінді. Бірінші кезеңде жан-жақты картография жасау, құрылымдық сараптама жүргізу, ғимараттарды консервациялау жоспарларын әзірлеу және осы тарихи ғимараттардың пайдалылығын бағалауға көмектесетін баламалы қайта қолдану сценарийлері қарастырылды. Екінші кезеңде құлау қаупі бар құрылыстар тұрақтандырылды, ал одан әрі зақымданудың алдын алу үшін су өткізбейтін және тіреу сияқты шұғыл жөндеу жұмыстары жүргізілді. Кешеннің физикалық жағдайы жақсартылды, сондай-ақ осы құрылымдарды қайта пайдалануға ынталандыру үшін қосымша мүмкіндіктер жасалды. Бұл ежелгі құрылыстардың сақталғандығын қамтамасыз ету үшін олар дәстүрлі шеберлер мен технологиялар арқылы консервацияланды, көптеген құрылымдық элементтер бұзудан сақталды. Граниттік аркалар, күрделі әк гипстік жұмыстар және терракоталық балюстрадалар сияқты архитектуралық ерекшеліктер, құрылымдық жөндеулер мен тұрақтандырудан басқа, бастапқы дизайнына сәйкес мұқият қалпына келтірілді.