Кіріспе

Англиялық дирижер сэр Джеффри Филип Тейт (28 сәуір 1943 – 2 маусым 2017) – классикалық музыканың ағылшын дирижері. Тейт тумысынан бұлшықеттік-скелеттік жүйеде кемістігі және омыртқаның қисықтығымен дүниеге келді. Кембридж университетінде медицинаны оқып, Лондонда медициналық карьерасын бастағаннан кейін, ол музыкаға көшті және 1979 жылы Нью-Йорктегі Метрополитен операсында дирижерлік дебютін жасамас бұрын, Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында Георг Солтимен жұмыс істеді. Ол Англиялық камералық оркестрімен, Роттердам филармониялық оркестрімен және Гамбург симфониялық оркестрімен дирижерлік қызметтер атқарды, сондай-ақ Корольдік опера театрының бас дирижері болып тағайындалған алғашқы адам болды. 2017 жылы ол музыкаға қосқан үлесі үшін рыцарь атағымен марапатталды.

Ерте өмір

Тейт Англияның Солсбери қаласында спина бифидамен – туа біткен ауыр кемістікпен және омыртқа қисықтығы, кифозбен дүниеге келді. Оның отбасы жас кезінде Фарнхэмге, Суррейге көшіп, ол 1954-1961 жылдар аралығында Фарнхэм грамматикалық мектебінде оқыды. Кейін мемлекеттік стипендия алып Кембридж университетіне түсіп, онда театрлық қойылымдар қойды. Он жасқа дейін фортепиано сабақтарын алды, сосын виолончельге ауысты. Университетте оқып жүргенде және одан кейін ірі музыкалық шараларға қатысты: "Кембриджде оқығанда және Лондонға келгенде Гудолл Мастерсингерлерін, Филармония оркестрін Джулини мен Клемперердің басқаруында, Монтекстің ЛСО оркестрімен өткізген соңғы концерттерін тыңдадым. Лондон керемет қызықты болды. Ол маған музыкалық өлшемді берді". Кейін ол Лондонның Сент-Томас ауруханасында жұмыс істеді, бірақ 1970-1971 жылдары Лондон опера орталығында музыка оқу үшін клиникалық мансабынан бас тартты. 1976 жылы ол Мария Калласқа Бетховеннің "Ах! perfido" концерттік ариясында аккомпанемент етті, бұл Калластың соңғы жаздырылған туындыларының бірі болды және 2023 жылы толық жинақта қайта жарық көрді.

Мансап

Тейт 1976 жылы Байройтте "Жүзік" романының жүз жылдық мерейтойына арналған Пьер Булестің музыкалық ассистені болды, сондай-ақ Париж операсындағы 1979 жылғы тарихи қойылымда "Лулу" дирижерімен бірге жұмыс істеді. Тейттің халықаралық дирижерлік дебюті 1978 жылы Гетеборг операсында "Карменмен" болды. 1977 жылы Кельнде "Жүзік" қайта жаңғыруында репетитор болып жұмыс істеген соң, Гетеборг компаниясының директоры Рагнар Ульфунг пен Дональд МакИнтайр оған "Кармен" қойылымын жүргізуді ұсынды; Тейт бастапқыда тартынды: "Ковент-Гарденде мен тек репетитор болғым келетінін анық айттым. Егер сіз жақсы репетитор болсаңыз, бұл өте қанағаттандырарлық. Үлкен дирижерлермен олардың ассистені ретінде жұмыс істеу мүмкіндігі дирижерлік қызметтен де жақсы". Ол сондай-ақ бүкіл операны жүргізуге қабілеттілігіне күмәнданды, бірақ "Кармен" сәтті өтті және оны "Сиырғаудағы сірәлі" жаңа қойылымын жүргізуге шақырды. 1980 жылы Нью-Йорктегі Метрополитен операсында дирижер болды. Корольдік опера үйіндегі репертуары Моцартты ("La clemenza di Tito" 1982 жылы, "Così fan tutte" 1989 жылы, "Le nozze di Figaro" 1991 жылы, "Idomeneo" 1989 жылы), Штраусты ("Ariadne auf Naxos" 1985 жылы, "Der Rosenkavalier" 1989 жылы, "Arabella" 1990 жылы), Вагнерді ("Lohengrin" 1988 жылы, "Der fliegende Holländer" 2011 жылы) және француз репертуарын ("Manon" 1987 жылы, "Les Contes d'Hoffmann" 1991 жылы, "Carmen" 1994 жылы) қамтыды. 1985 жылы ол Англия камералық оркестрінің (ECO) бірінші бас дирижері болып тағайындалды, осы оркестрмен бірге 1980 жылдары Моцарттың 51 симфониясын EMI үшін және Мицуко Усидамен Моцарттың фортепиано концерттерінің циклын жазды. 1986 жылдың қыркүйегінде Тейт Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрының бас дирижері болды, бұл атаққа ие болған компания тарихындағы алғашқы адам. Ол бұл лауазымды 1991 жылға дейін атқарды, содан кейін 1991 жылдан 1994 жылға дейін Ковент-Гардендегі бас қонақ дирижері болды. Ол 1991 жылдан 1995 жылға дейін Роттердам филармониясының бас дирижері болды. 2005 жылы Тейт Неапольдің Сан-Карло театрының музыкалық директоры болып тағайындалды және 2010 жылға дейін осы лауазымда қалды. 1987 жылы сәуірде Женевада Островскийдің "Орман" операсы негізінде Рольф Либерманның "La Forêt" операсын қойды. 1994 жылы Париждегі Шатель театрында "Жүзік" операсын жүргізді. 2009 жылы ол бұл лауазымды ресми түрде қабылдады. 2014 жылдың ақпан айында оркестр оның бас дирижер ретіндегі келісім-шартын 2019 жылға дейін ұзартқанын жариялады. Ол 2017 жылдың 2 маусымында қайтыс болғанға дейін Гамбургтегі лауазымын сақтап қалды. Тейт 1998 жылы "Жүзік" қойылысынан бастап, 2016 жылдан өліміне дейін оркестрмен байланысы нәтижесінде Аделаида симфониялық оркестрінің бас қонақ дирижері және көркемдік кеңесшісі болды. Opera журналының некрологында оның "жазбалары, әсіресе "Лулу", "Гензель мен Гретель" және "Электра" оның эмоциялық күшін және әншілердің дауысы оркестрдің шуына басым болмауына үнемі қамқорлық жасағанын көрсетеді" делінген. Тейт 1989 жылдан бастап Ұлыбританияның Spina Bifida қайырымдылық қоры ASBAH-тың (қазіргі SHINE [Spina Bifida, Hydrocephalus, Information, Networking, Equality]) президенті болды. Джеффри Тейттің суреті Дэвид Блумның "Квинтет, музыкалық жетістікке жетудің бес жолы" (Корнелл университетінің баспасы, 1999) кітабында бар. Бұл мақала алғаш рет 1990 жылдың 30 сәуірінде The New Yorker журналында жарияланған. Жеке өмірінде Тейт 1977 жылдан бастап Кельнде дирижерлік қызмет атқарған кезде танысқан неміс геоморфологы Клаус Кульманмен бірге өмір сүрді. Тейт бұл жағдайды екі жағынан да сырттан қараушы ретінде сипаттады: Гей әлемі қызық себептермен физикалық кемелділікке тым көп мән береді, сондықтан бұл әлемде мүгедектікке төздіру қиын. Кейін Тейт пен Кульман үйленді. Тейт 2017 жылғы Жаңа жылдық құрметтеуде британдық музыкаға көрсеткен қызметі үшін Бакалавр дәрежесіне ие болды. Ол сондай-ақ 1990 жылғы туған күніне арналған құрметтеуде Британ империясы орденінің командирі (CBE) болып тағайындалды. Тейт өзінің соңғы концерттерін 2017 жылдың 30 және 31 мамырында Болцано мен Трентода Хайдн оркестрімен өткізді. Ол 2017 жылдың 2 маусымында 74 жасында Италияның Ломбардия аймағындағы Бергамо қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның жұбайы Кульманн одан кейін өмір сүрді. Клавишашы ретінде ол 1970 жылдары Вивальдидің хорлық шығармаларын жазған кезде орган ойнады және 1982 жылы Георг Солтидің Decca-да жүргізген "Le nozze di Figaro" үшін continuo тобының құрамына кірді.