Кіріспе
1119 жылы крест жорықтарының нәтижесінде құрылған, Мәсіхтің және Иерусалим ғибадатханасының кедей серіктері, немесе Темплерлер ордені шамамен 1120 жылы құрылған әскери орден еді.
The Poor Fellow Soldiers of Christ and the Temple of Jerusalem, or Templars, was a military order founded in c. 1120.
Крест жорықтары мен тамплиерлер
Темплер рыцарлары өз заманындағы элиталық жауынгерлік күш болды, олар өте жақсы даярланған, жақсы жабдықталған және өте ынталы болды; олардың діни орденінің қағидаларының бірі – үш есеге артық болмаса, соғыста шегінуге тыйым салынған, тіпті сонда да тек командирінің бұйрығымен немесе Темплер туы төмен түссе. Барлық тамплиерлер жауынгер емес еді. Көптеген мүшелердің миссиясы – алдыңғы қатарда соғысып жатқан мүшелердің шағын пайызын қаржыландыру және жабдықтау үшін пайдаланылатын ресурстарды жинау болды. Шын мәнінде, орденде үш топ болды. Ең жоғары дәрежелісі – рыцарь. Үміткер орденге ант бергенде, оны монахқа айналдырды. Олар ақ тоға киіп жүрді. Рыцарьтар мүлікке ие бола алмады және жеке хат ала алмады. Олар үйлене де, никелесе де алмады және басқа да ордендерде ант бере алмады. Олар төлей алмайтын қарызға түсе алмады, сондай-ақ денсаулықтарында кемшілік болмауы керек еді. Темплер дін қызметкерлері қазіргі әскери капелланға ұқсас болды. Олар жасыл тоға киіп, діни қызметтер өткізіп, дұға оқып, хаттар жазып, есеп жүргізді. Киелі рәсімдерді өткізбесе, қолғап киетін. Атты әскерлер ең көп кездесетін топ болып табылды, оларды "бауырлар" деп атады. Олар әдетте әрқайсысына екі ат беріліп, күзетші, үй иесі, жас жауынгер немесе басқа да көмекші лауазымдарды атқарды. Негізгі көмекші персонал ретінде олар қара немесе қоңыр тоға киіп, ішінара тізбек немесе пластиналық қару-жарақпен жабдықталды. Олардың қару-жарағы рыцарьтардың қару-жарағындай толық болмады. Осы инфрақұрылымның арқасында жауынгерлер жақсы даярланған және жақсы қаруланған. Тіпті аттары да соғысқа дайындалған, толық қаруланған еді. Солдат пен монахтың үйлесімі де күшті болды, өйткені Темплер рыцарьлары үшін шайқаста шейіт болу – өлімнің ең қадірлі жолы саналды. Темплиерлер сонымен қатар шебер тактиктер болды, қасиетті Бернардтың арманына сай әрекет етті, ол дұрыс жағдайда кішкентай күштердің үлкен жауды жеңе алатынын мәлімдеген. Бұл 1177 жылы Монгисар шайқасында дәлелденді. Мұсылманның танымал әскербасы Саладин 26 000 сарбазбен Иерусалимге оңтүстіктен шабуыл жасауға тырысты. Ол Иерусалим патшасы Балдуин IV-тің әскерін, шамамен 500 рыцарь мен олардың қолдаушыларын Аскалонға жақын жағалауға тығып қойды. 80 Темплер рыцары мен олардың сүйіктілері күшін нығайтуға келді. Олар Газада Саладиннің әскерімен кездесті, бірақ олар соғысуға тұрарлық күш емес деп саналды, сондықтан Саладин оларға арқасын бұрып, өз әскерімен Иерусалимге қарай бет алды. Саладин мен оның әскері алға жылжығаннан кейін, Темплиерлер король Балдуиннің әскеріне қосылды және олар бірге жағалау бойымен солтүстікке қарай жүрді. Сол кезде Саладин қателік жасады – өз әскерін біріктірудің орнына, оларға уақытша таралып, Иерусалимге қарай жолдағы ауылдарды тонауға рұқсат берді. Темплиерлер осы дайындықсыздықтан пайдаланып, Рамла маңындағы Монгисарда Саладин мен оның қауіпсіздік қызметіне қарсы күтпеген шабуыл жасады. Саладиннің әскері өзін-өзі қорғауға жеткіліксіз болды, сондықтан ол және оның әскері оңтүстікке шегінгенде жеңілген шайқаста күресуге мәжбүр болды, бастапқы санының оннан бір бөлігі ғана қалды. Бұл шайқас Саладинмен соңғы шайқас болмады, бірақ ол Иерусалим Корольдігіне бір жыл тыныштық сыйлады, ал жеңісі – батырлыққа толы аңызға айналды. Темплиерлердің тағы бір маңызды тактикасы – "эскадрильялық шабуыл" болды. Бір топ рыцарь мен олардың қаруланған жауынгерлік аттары тығыз топқа жиналып, жаудың қатарына толық жылдамдықпен, нық қадаммен шабуылдайтын, кері шегінуден гөрі өлімге баратындарын көрсететін. Бұл қорқынышты шабуыл көбінесе жаудың қатарында тесік жасап, басқа крест әскерлеріне артықшылық беретін. Темплиерлер саны аз болса да, негізгі шайқастарда басқа әскерлерге қосылатын. Олар жаудың алдыңғы қатарын соғыстың басында бұзып өтетін күш немесе артынан қорғайтын жауынгерлер болатын. Олар Франция королі Людовик VII және Англия королі Ричард I-мен бірге соғысты. Палестинадағы шайқастардан басқа, орден мүшелері 1190 жылы Томар қамалындағы испан және португалдық Реконкистада да шайқасты.
Банкирлер
Бастапқыда кедей монахтар ордені болғанымен, папаның ресми санкциясы Темплер рыцарьларын бүкіл Еуропа бойынша қайырымдылық ұйымға айналдырды. Орденге мүшелер қосылғанда қосымша қаражат түсті, себебі олар кедейлікке ант беруге міндетті болды, сондықтан көбінесе өздерінің бастапқы ақшаларын немесе мүлкін Орденге сыйлады. Сонымен қатар, сауда-саттықтан да табыс болды. Монахтар кедейлікке ант бергенімен, олардың артында үлкен және сенімді халықаралық инфрақұрылымның күші болғандықтан, ақсүйектер оларды кейде банк немесе өкілеттілік ретінде пайдаланды. Егер ақсүйек крест жорығына қатысқысы келсе, ол үйінен бірнеше жыл бойы алыстауы мүмкін. Сондықтан кейбір ақсүйектер барлық байлықтары мен бизнестерін Темплерлердің бақылауына тапсырып, олардың қайтып келгенше оларды сақтауға мүмкіндік берді. Орденнің қаржылық күші айтарлықтай артты, ал Орденнің инфрақұрылымының көп бөлігі соғысқа емес, экономикалық мақсаттарға жұмсалды. 1150 жылға қарай Орденнің зыяратшыларды күзету жөніндегі бастапқы миссиясы, қазіргі заманғы банктің алғашқы түрі – несие хаттарын шығару арқылы олардың құндылықтарын сақтау миссиясына айналды. Зыяратшылар өз елдеріндегі Темплерлер үйіне барып, мүліктері мен құндылықтарын тапсыратын. Темплерлер оларға өздерінің иеліктерін сипаттайтын хат берді. Қазіргі ғалымдар бұл хаттар Мальта кресіне негізделген шифр әліпбиімен шифрланған деп мәлімдейді; алайда, бұл мәселеде келіспеушіліктер бар, және код жүйесі ортағасырлық Темплерлердің өзі қолданбаған, кейінірек енгізілген болуы мүмкін. Саяхат барысында зыяратшылар хатты жолдағы басқа Темплерлерге көрсетіп, шоттарынан қаражат "алуға" болатын. Бұл зыяратшыларды қауіпсіздікте ұстады, өйткені олар құнды заттарды алып жүрмеді, және Темплерлердің күшін одан әрі арттырды. Темплерлердің банктік ісқақырлығы уақыт өте келе ақшаның жаңа негізіне айналды, өйткені Темплерлер банктік қызметке көбірек араласты. Олардың саяси байланыстарының бір белгісі – Темплерлердің пайдақорлыққа араласуы Орден мен шіркеу ішінде үлкен дау-дамайға әкелмеді. Ресми түрде ақшаны пайызға беру идеясы шіркеу тарапынан тыйым салынған, бірақ Орден бұл мәселені тапқыр жолдармен шешіп, мысалы, ипотекаға салынған мүліктің өндірісіне Темплерлердің құқықтарын сақтап қалды. Бір Темплер зерттеушісі айтқандай, "Оларға пайыз алуға рұқсат етілмегендіктен, олар орнына жалға төледі". Олардың иеліктері жорықтарын қолдау үшін қажет болды; 1180 жылы Бургундиялық дворян өзін рыцарь ретінде ұстау үшін 3 шаршы шақырым жерді қажет етті, ал 1260 жылы бұл көрсеткіш 15,6 км²-ге жетті. Егер Орденнің ережелері сақталса, Орден бір уақытта 4000-қа дейін жылқы мен жүк көлігін ұстауға мүмкіндік берді; бұл жылқылар Шығыс Жерорта теңізіндегі (крестонос мемлекеттері) ыстыққа байланысты өте жоғары күтім шығындарына ие болды және аурулар мен түрік садақшыларының рыцарьлардың жылқыларын нысанаға алу стратегиясына байланысты жоғары өлім-жітім деңгейіне тап болды. Сонымен қатар, Шығыстағы рыцарьлардың жоғары өлім-жітімі (шайқаста тоқсан пайыз, жарақат алғандарды есептемегенде) рыцарьларды жалдау және оқыту қажеттілігіне байланысты өте жоғары науқан шығындарына әкелді. Темплерлердің саяси байланыстары мен Аутример қауымдастықтарының негізінен қалалық және коммерциялық табиғатын түсінуі Орденді Еуропа мен Киелі жерде де маңызды билікке жеткізді. Олар Еуропа мен Таяу Шығыста үлкен жер телімдеріне ие болды, шіркеулер мен сарайлар салды, фермалар мен жүзімдіктер сатып алды, өндіріс пен импорт/экспортпен айналысты, өздерінің кемелері болды және біраз уақыт бойы бүкіл Кипр аралын "меншік етті".
Құлдырау
Олардың табысы көптеген басқа ордендердің алаңдаушылығын тудырды, ең күшті екі қарсыласы – Госпитальдік және Тевтондық рыцарлар болды. Әртүрлі ақсүйектер де тамплиерлер туралы уайымдады, себебі қаржылық мәселелер және барлық шекараларда еркін қозғала алатын тәуелсіз әскерге қатысты алаңдаушылықтар болды. 1180 жылдары тамплиерлердің ұзақ жылдар бойы даңқын шығарған әскери шеберлігі құлдырауға бет бұрды. 1187 жылдың 4 шілдесінде Хаттин мүйіздеріндегі апатты шайқас болды, бұл крест жорықтарының шешуші нүктесіне айналды. Бұл шайқаста 1177 жылы Тиберия маңындағы Монгисард шайқасында тамплиерлер жеңген Саладин де қатысты, бірақ бұл жолы Саладин жақсы дайындалған еді. Сонымен қатар, бұл шайқаста бірнеше жыл бұрын осы лауазымға ие болған тамплиерлердің Ұлы Мастері Герард де Ридефорт қатысты. Ол жақсы әскери стратег емес еді және қателіктер жасады, мысалы, 80 салт атты әскерін жеткілікті азық-түлік пен сусыз Галилеяның шөлейтті төбелі аймағынан өткізіп жіберді. Тамплиерлер бір күн ішінде ыстықтан әлсіреп, Саладин әскерімен қоршалып, қырғынға ұшырады. Бірнеше айдан кейін Саладин Иерусалимді басып алды. Бірақ 1190 жылдардың басында, өте қысқа, бірақ тиімді әскери науқанда, Англия королі және үшінші крест жорығының басшысы Ричард Арыстанжүрек, өз одақтасы тамплиерлермен бірге Саладинге қарсы бірнеше күшті соққы берді және христиандық жерлердің көп бөлігін қайтарып алды. Жаңадан құрылған кресттік мемлекеттердің атауы мен саны бұрынғыдай болды, бірақ олардың шекаралары тартылды. Иерусалим Корольдігі болды, бірақ оның астанасы Акрада орналасқан, тамплиерлер оны жаңа штаб-пәтері етіп алды. Солтүстікте Триполи Графтығы болды. Бірақ мұсылмандар Латакия маңындағы Сирия жағалауын біраз уақытқа дейін бақылауларында ұстады, сондықтан Антиохия Княздығы солтүстікке қарай басқа кресттік мемлекеттермен тікелей байланыссыз қалды. Дегенмен үшінші крест жорығы, Ричард тамплиерлерге көп сенгендіктен, христиандар үшін Киелі жерді сақтап қалды және франктардың жағдайын жақсартуға үлкен үлес қосты. Бұл істе оған үлкен қамалдары мұсылман толқынының арасында франк билігінің аралдары сияқты тұрған әскери ордендер көмектесті. Кресттік мемлекеттер бұрынғыдан да көп әскери ордендерге, олардың қамалдарына және шайқас алаңдарына сүйенді, ал ордендердің күші артты. Шындығында, тамплиерлер тарихында ешқашан осы ғасырдағыдай күшті болған емес. Бірақ 1291 жылы Акраны қоршаудан кейін тамплиерлер штаб-пәтерін Кипр аралына көшіруге мәжбүр болды. Жаку де Моле, орденнің соңғы Ұлы Мастері, шамамен 1292 жылы қызметке кірісті. Оның алғашқы міндеттерінің бірі – Еуропаны аралап, орденге қолдау көрсету және тағы бір крест жорығын ұйымдастыру болды. Ол жаңадан тағайындалған Папа VIII Бонифациймен кездесті, ол тамплиерлерге Кипрде Киелі жерде болғандай мәртебе беруге келісті. Неапольдің Карлы II және Англияның Эдуарды I де түрлі қолдау түрлерін уәде етті, тамплиерлерді салықтан босатуды жалғастыру немесе жаңа армия құруға болашақта көмектесу.
Киелі жерді қайтарып алудың соңғы әрекеттері (12981300)
1298 немесе 1299 жылы әскери ордендер (Темплиерлер және Госпитальдер) және олардың басшылары, соның ішінде Жак де Молей, Оттон де Грансон және Госпитальдерлердің Ұлы Мастері, мамлюктердің шапқыншылығына тойтарыс беру үшін Арменияда қысқа мерзімге жорық жасады. Олар сәттілікке жете алмады және көп ұзамай Антиохиядағы соңғы Темплиер бекінісі – Белен өтегішіндегі Рош-Гийом қамалы мұсылмандардың қолына өтті. 1300 жылы Темплиерлер, Госпитальдерлер және Кипрден келген күштермен бірге жағалаудағы Тортоса қаласын қайта басып алуға тырысты. Олар Тортосаға жақын орналасқан Арвад аралын жаулап алды, бірақ оны көп ұзамай жоғалтты. Арвадты жоғалтумен бірге крестшілер Киелі жердегі соңғы бекінісінен айырылды. Олар Кипрде әлі де операциялық базаларын сақтап, айтарлықтай қаржылық ресурстарды бақылап отырғанмен, Темплиерлер ордені анық мақсаты мен қолдауы жоқ, бірақ орасан зор қаржылық күшке ие орденге айналды. Осы тұрақсыз жағдай олардың құлдырауына ықпал етті.
Күз
Франция патшасы Филипп IV тамплиерлерге сенімсіздікпен қарады. Тевтон ордені Папа мен Киелі Рим императорының жарлықтары арқылы Пруссияны тәуелсіз монахтық мемлекет ретінде басқарды. Ол Францияның оңтүстік-шығысындағы Лангедок аймағындағы тамплиерлердің де сондай жоспар құрып отыр деп алаңдады. 1306 жылы тамплиерлер Кипр аралында төңкеріс ұйымдастырды, нәтижесінде Кипр королі II Генрих тағынан бас тартып, орнына Тирлік Амальрик інісіне жол берді. Филипп Францияның Шампань аймағында жер иелігіне ие болды, ол тамплиерлердің штаб-пәтері болатын. Тамплиерлер «мемлекет ішіндегі мемлекет» сияқты болды, зор байлыққа ие болды, салық төлемеді және Папаның бұйрығымен барлық еуропалық шекараларда еркін қозғалатын үлкен тұрақты армияға ие болды. Алайда, бұл армия енді Киелі жерде болмады, осылайша соғыс алаңынан қол үзіп қалды. Филипп әкесінен кедей патшалық мұра еткен еді және тамплиерлерге үлкен қарызға батқан болатын. 13 қазанның 1307 жылы таңында Франция тамплиерлерінің көптеген өкілдері Филипп патшаның агенттерімен бірдей уақытта тұтқындалды, кейіннен Чинон мұнарасы сияқты жерлерде азаптауға алынып, ордендегі дінсіздік және басқа да киелі емес қылмыстарды мойындауға мәжбүр болды. Содан кейін олар өлім жазасына кесілді. 12 тамыз күні 1308 жылы айыптаулар күшейтіліп, одан да ауыр болды, олардың бірі тамплиерлер ерекше мысық пен бас пішініндегі құдайларға табынады, соңғысы үш беті бар екенін мәлімдеді. 86-дан 127-ге дейінгі баптардың тізіміне көптеген басқа да айыптаулар қосылды. Бұл айыптаулардың көп бөлігі бұрын ыңғайсыз Папа VIII Бонифацийға қарсы қойылған айыптаулармен бірдей болды: Христиан дінін жоққа шығару, айқышқа түкіру және зәр шығару, және шайтанға табыну. Келесі бірнеше жылда Парижде сұраққа тартылған 138 тамплиердің (олардың көпшілігі қарт адамдар) ішінде 105-і құпия тамплиерлік қадамдар кезінде Христиан дінін жоққа шығарғанын «мойындады». 103 адам «ұятты өлім» рәсімінің бөлігі болғанын мойындады, ал 123 адам айқышқа түкіргенін айтты. Сот барысында ешқандай қылмыстық дәлелдер табылмады, тәуелсіз куәгерлер де болған жоқ; жалғыз «дәлел» азаптау арқылы алынған мойындаулар болды. Көптеген монархтар айыптауларға сенбеді, бірақ Британ аралдарында, Иберияда, Германия Корольдігінде, Италия түбегінде және Кипр Корольдігінде тергеу жұмыстары басталды, мойындау мүмкіндігі азаптау қолданылған-қолданылмаған жағдайға байланысты болды. Басым пікір бойынша, қазынаны тартып алып, монахтық банк жүйесін жойған Филипп тамплиерлердің байлығы мен билігіне қызғанышпен қарады және оларға деген үлкен қарызынан кейіп көрді, 1308 жылы Тур жиналысында оларға қарсы әдейі жалған айыптаулар қойып, олардың қаржылық ресурстарын өзіне қаратпақ болды. Оның мұқият таңдалған кеңесшілерінің (Бонифацийді қудалағандардың) ықпалымен ол айыптаулардың шындыққа сәйкес келетініне сенгеніне сену қиын. Филипп айыптаулардың көпшілігі Бонифацийға қарсы айтылғандарға ұқсас екенін және тамплиерлердің ешқайсысы осындай әрекеттерге қатысқан деп сенбегенін қабылдады. Ол тұтқындаудың алдындағы күні Латын императрицасы I Екатеринаның жерлеу рәсіміне Жак де Молайды шатыр көтеруші ретінде шақырғаны мәлім. Тұтқындаулар еуропалық экономикада өзгерістерге әкелді, фиат ақша жүйесінен еуропалық ақша жүйесіне қайта оралып, бұл билікті шіркеуден алып тастады. Тамплиерлердің тағдырынан сабақ алған Иерусалим мен Родостың Сент-Джон госпитальдері де осы уақытта банк ісінен бас тартуға көндірілді.
Құрастыру
1312 жылы Виен кеңесінен кейін және король Филипп IV-нің қысымымен папа Климент V орденді ресми түрде тарату туралы жарлық шығарды. Сол кезге дейін рыцарьларды қолдаған көптеген патшалар мен ақсүйектер ақырында Папаның бұйрығына бағынып, өздерінің иеліктеріндегі ордендерді таратып жіберді. Көптегендері француздықтар сияқты қатыгез болған жоқ. Англияда көптеген рыцарьлар тұтқындалып, сотталды, бірақ ешқайсысы кінәлі деп табылған жоқ. Франциядан тыс жердегі Темплерлердің мүлігінің көп бөлігін Папа Госпитальерлерге берді, ал көптеген Темплерлер де Госпитальерлер қатарына қабылданды. Пиреней түбегінде Арагон королі Темплерлердің мұрасын Госпитальерлерге беруге қарсы болды (Клемент V-нің бұйрығына қарамастан), сондықтан Монтеза ордені Темплерлердің активтерін алды. Португалияда орден өз қызметін жалғастырып, есімін Христиан орденіне өзгертті. Бұл топ португалдықтардың алғашқы теңіз саяхаттарына үлес қосты деп саналады. Принц Генрих Теңізші португалдық орденді 20 жыл бойы, өмірінің соңына дейін басқарды. Темплерлердің басқа ордендерге сіңірілуіне қарамастан, Еуропадағы он мыңдаған Темплерлердің тағдыры әлі де сұрақ тудырады. Бұрын 15 000 "Темплер үйі" және кемелердің флоты болған. Тіпті Францияда жүздеген Темплерлер тұтқындалса да, бұл бүкіл елдегі шамамен 3000 Темплердің аз бөлігі ғана болды. Сонымен қатар, Темплерлердің барлық бизнес иеліктері мен қаржылық операциялары туралы толық жазбалары бар кең көлемді мұрағаты табылған жоқ. Папаның бұйрығы бойынша ол Госпитальерлерге берілуі керек еді. "Киелі қан, киелі Грааль" атты теориялық еңбекте Темплерлер Францияда тұтқындалудан қашу үшін Ла-Рошельде 18 кемеден тұратын флотты пайдаланған деген болжам бар. Флот 1307 жылғы қазан айында орденді тұтқындауға арналған жарлық шығарылғанға дейін рыцарьлар мен қазыналармен толы болған. Бұл пікір Жан де Шалонның бір ғана куәлігіне негізделген. Ол "адамдардың [Жерар де Вильер] 18 галереямен теңізге шыққанын және Хью де Шалон бауырлас Хью де Пейроның барлық қазынасымен қашып кеткенін айтқанын естігенін" айтқан. Алайда, бұл мәлімдеменің жалғыз көзі болудан басқа, жазбалар оның естіген сөз екенін көрсетеді, және бұл бауырлас Орден туралы ең қисынсыз және айыптаушылық мәлімдемелер жасауға бейім көрінеді, бұл кейбіреулерді оның сенімділігіне күмән келтірді. "Киелі қан, киелі Грааль" еңбегінде бұл кемелерге отырған рыцарьлар Шотландияға қашып кеткені айтылады, ал кейбір нұсқаларда Темплерлер Солтүстік Америкаға кетіп, Канаданың Новая Шотландия штатындағы Оук аралында қазынаны көміп тастады деп мәлімделеді (Николас Кейдждің 2004 жылғы "Ұлттық қазына" фильмінде көрсетілген оқиға). Алайда көптеген тарихшылар бұл оқиғаның ықтималдығына күмән келтіреді. Мысалы, тарихшы Хелен Николсон Темплерлердің батыстан шығысқа дейін Жерорта теңізі арқылы адамдарды, қажыларды және жабдықтарды тасымалдау үшін кемелері болғанын, бірақ 1312 жылдан кейін Госпитальерлердің мысалына сүйенсек, оларда төрттен аспайтын галерея (соғыс кемесі) және бірнеше кеме болған жоқ, ал оларға көбірек қажет болса, жалдаған. Олар әлемді зерттеу үшін кемелерді жібермейтін еді. Ла-Рошель портының жазбалары Темплерлердің кеме арқылы шарап экспорттағанын көрсетеді. Бұл қазіргі заманғы мағынадағы флот емес еді: олар соғыс кемелерінің орнына көлік кемелері болған болар, және Темплерлер оларды өздері сатып алудың орнына қажет болған кезде жалдаған болар. Кемелер қазіргі стандарттармен өте кішкентай, суға аз тереңдікте және ашық Атлантиканың қатты толқындары мен желдеріне төтеп бере алмай, континенттік шельфтің салыстырмалы түрде терең емес суларында пайдалануға ғана жарамды болды. Оның үстіне, олар ұзақ уақыт теңізде болу үшін жеткілікті су алып жүре алмады.
The Templars did have ships to carry personnel, pilgrims and supplies across the Mediterranean between the West and East and back, but if the Hospital after 1312 is any guide they did not have more than four galleys (warships) and few other ships, and if they needed more they hired them. They certainly could not spare ships to indulge in world exploration [T]he records of the port of La Rochelle show that the Templars were exporting wine by ship. This was not a fleet in any modern sense: again, those would have been transport vessels rather than warships, and the Templars probably hired them as they needed them, rather than buying their own. The ships would have been very small by modern standards, too shallow in draught and sailing too low in the water to be able to withstand the heavy waves and winds of the open Atlantic, and suited for use only in the relatively shallow waters of the continental shelf. What was more, they could not carry enough water to be at sea for long periods.
Ересектер, дінге қарсы сөйлеу және басқа да айыптар
Айыпталулардың ішінде айқышқа түкіру, таптау немесе зәр салу; жалаңаш күйде, оны қабылдаған адамның еріндеріне, кіндігіне және омыртқаның төменгі бөлігіне ұятты сүйісу; ересь және жалған құдайларға табыну; институционалды содомия; сондай-ақ Киелі Миссаны және қасиетті дұғаларды мойындамауға байланысты айыптар бар. Барбара Фраль бұл әрекеттердің Сарациндерге түскен крестшілерге көрсетілетін қорлау мен азаптауды бейнелеуге бағытталғандығын айтты. Осы логика бойынша, олар тек санасымен емес, жүрегімен де адасуға үйренді. Кейіннен айыпталулар көбейтіліп, рәсімдерге сәйкес 86-дан 127-ге дейінгі баптардың тізіміне айналды, оған бірнеше қосымша айыпталулар қосылды, мысалы, орденге жатпайтын дін қызметкерлеріне тыйым салу. Дін аясындағы ерестің айыпталуы сол кездегі стандарттарға сай ма, жоқ па деген пікірталас әлі де жалғасуда. Азаптау кезінде кейбір тамплиерлер содомияға, Бафомет деп аталатын сәнделген басына және басқа да құдайларға табынуға мойын бұрды. Кейіннен олардың басшылары бұл мойындауларын жоққа шығарды және осы үшін өлім жазасына кесілді. Малкольм Барбер, Хелен Николсон және Питер Партнер сияқты кейбір ғалымдар мұны Ортағасырлық Инквизиция кезіндегі мәжбүрлі мойындау деп есептейді. Көптеген айыпталулар инквизиторлардың азаптаған басқа адамдарға ұқсас болды, бірақ бір ерекшелігі болды: басқа табыну. Тамплиерлерге белгілі бір кесілген басқа табынумен айып тағылды; бұл айып тек тамплиерлерге ғана тағылды. Тамплиерлердің құрметтеген деген айыптамаға түскен басының сипаттамалары әртүрлі және қайшылы болды. Норман Конның сөзін келтірейін: Кейбіреулер оны үш бетті, ал кейбіреулері төрт аяқты, ал енді біреулері аяқтары жоқ бет деп сипаттады. Кейбіреулері үшін бұл балсаммен сақталған және зергерлік бұйымдармен әшекейленген адамның бас сүйегі болды, ал басқалары үшін бұл ағаштан ойылған. Кейбіреулер бұл орденнің бұрынғы ұлы магистрінің қалдықтарынан шыққан деп мәлімдеді, ал басқалары оның Бафомет екеніне сенді, ол өз кезегінде «Мұхаммед» деп түсіндірілді. Кейбіреулер оның мүйіздері бар екенін айтты. Барбер бұл айыпталуды сиқырлы бас туралы ортағасырлық халық әңгімелерімен және мұсылмандар жалған құдайларға табынады деген кең таралған ортағасырлық сеніммен байланыстырды. Кейбіреулер бұл рәсімдер жалған құдайларға емес, Жақия Баптисттің, Евфемияның, Урсуланың он бір қыздарының бірі және/немесе Хью де Пайеннің реликвияларымен байланысты деп санайды. Бафометке табыну деген айыптама одан да күрделі. Карен Раллс атап өтті: «Темплиер ережесінде немесе басқа ортағасырлық Темплиер құжаттарында Бафомет туралы ешқандай айтылмаған». Кейінгі ғалым Хью Дж. Шонфилд Темплиерлер рыцарларының капелландары Иерусалим Корольдігіндегі археологиялық қазбалар кезінде тапқан болуы мүмкін болжамдық Кумран ессейлік орамалдарының ықпалымен гностикалық термин Софияны (грек тілінде «даналық») шифрлеу үшін Атбаш шифры арқылы Бафомет терминін жасады деп болжады.
Some describe it as having three faces, others as having four feet, others as being simply a face with no feet. For some it was a human skull, embalmed and encrusted with jewels; for others it was carved out of wood. Some maintained that it came from the remains of a former grand master of the order, while others were equally convinced that it was Baphomet – which in turn was interpreted as 'Mohammed'. Some saw it as having horns. Barber has linked this charge to medieval folklore about magical heads, and the popular medieval belief that the Muslims worshipped idols. Some argue it referred to rituals involving the alleged relics of John the Baptist, Euphemia, one of Ursula's eleven maidens, and/or Hugues de Payens rather than pagan idols. The accusation of venerating Baphomet is more problematic. Karen Ralls has noted, "There is no mention of Baphomet either in the Templar Rule or in other medieval period Templar documents". The late scholar Hugh J. Schonfield speculated that the chaplains of the Knights Templar created the term Baphomet through the Atbash cipher to encrypt the Gnostic term Sophia (Greek for "wisdom") due to the influence of hypothetical Qumran Essene scrolls, which they may have found during archaeological digs in the Kingdom of Jerusalem.
Рим-католик шіркеуінің ұстанымы
Папа Климент V бастаған папалық процесс, орденді тұтас және оның мүшелерін жеке-жеке тексеру мақсатымен, Франциядан тыс ешқандай рыцарьды ереске кінәлі деп таба алмады. Францияда 54 рыцарь француз билігі тарапынан, пап комиссиясы алдындағы алғашқы куәліктерін жоққа шығарғаннан кейін, қайтадан еретиктер деп танылып жазаланды; бұл жазалаулар Филипптің тамплиерлердің орденді тиімді қорғау мүмкіндігіне кедергі келтіру ниетімен туды. Дегенмен, көптеген мүшелер келесі пап тергеуінде ереске қатысты айыптамаларға қарсы куәлік берді. Орденді нашар қорғағанына қарамастан, пап комиссиясы 1311 жылғы 5 маусымда өзінің ісін аяқтағанда, орденнің өзі еретикалық ілімдерді ұстанғанына немесе латын және француз ережелерінен бөлек "құпия ереже" қолданғанына ешқандай дәлел таба алмады.
Вена кеңесі
Темплар рыцарларының тұтқындалуы, Колонна кардиналдарының және Филипп IV-нің Папа Бонифаций VIII-ге бұрынғы қарсылығы Климент V-ті жалпы кеңес шақыруға ықпалдады. 1311 жылдың 16 қазанында Вена кеңесі өтті. Оған жиырма кардинал, төрт патриарх, шамамен жүз архиепископ және епископ, сондай-ақ бірнеше абаттар мен приоры қатысты. Темплирлерге лайықты өкілдерді жіберу тапсырылды, бірақ үлкен магистр Жак де Моле Парижде түрмеде болды және басқа темплирлердің соттары жүріп жатты. Кардиналдардың көпшілігі және кеңес мүшелерінің көбі Темплирлер орденіне өзін қорғау құқығы берілуі керек және Филипптің министрлігі айыптаған ерестік үшін осы уақытқа дейін жиналған ешқандай дәлел жеткіліксіз деп санады, бұл канон заңын бұзуға әкелмейді. Содан кейін темплирлер мәселесі тоқтатылды. 1312 жылдың 20 наурызында Венаға келген король Филипптің қысымымен Климент V 22 наурызда Vox in excelsis атты бұйрығын жариялады, онда орденді айыптау үшін жеткілікті себеп болмаса да, жалпы жақсылық үшін, Филипп IV-нің орденге деген жек көруі және олардың сотынан туған дау-жанжал, ол орденді таратуға шешім қабылдағанын мәлімдеді. Бірақ жарлықта тарату «қайғылы жүрекпен, нақты үкіммен емес, апостолдық шешіммен» жасалғаны нақты айтылды. 1312 жылдың 2 мамырында папаның Ad Providum бұйрығы жарияланды, ол Филипптің Франциядағы жерлерді өзіне беру тілегіне қарамастан, орденнің барлық жерлері мен байлығын госпитальерлерге берді, осылайша оның бастапқы мақсатына қол жеткізілуін қамтамасыз етті. Филипп 1318 жылға дейін кейбір жерлерді сақтап қалды, ал Англияда тәж және дворяндық 1338 жылға дейін көп жерді иеленді; Еуропаның көптеген аймақтарында жер госпитальдік орденге берілмеді, оның орнына шіркеу мен оның ордендерінің ықпалын азайту үшін дворяндар мен монархтар бақылауына өтті. Қылмыстық айыптамаларға мойын бұрмаған, ешқандай дәлел табылмаған немесе шіркеумен келісімге келген рыцарлардың кейбіреулері госпитальерлерге қосылды (тіпті бір тамплиер үйлерінде қалды); басқалары августин немесе цистерциан үйлеріне қосылды; ал тағы басқалары зейнетақымен әлемдік өмірге оралды. Португалия мен Арагонда Киелі Тақ екі жаңа орденге, тиісінше Христиандық ордені мен Монтеса орденіне мүліктерді берді, олар негізінен сол корольдіктердегі темплирлерден құралды. Ақырында, Париждегі комиссия тікелей ерестікке айыптаған үш адам – Темплир рыцарларының үлкен магистрі Жак де Моле және оның екі тікелей бағыныстысы болды; олар ерестіктен ашық бас тартуға тиіс болды, бірақ де Моле қайта батыл болып, Джеффри де Шарнимен бірге орденнің және өзінің кінәсіздігін жариялады. Екеуі де француз билігі тарапынан қайтадан еретиктер ретінде тұтқындалды және 1314 жылы өртеліп өлтірілді. Англияда тәж де темплирлерге үлкен қарыз болды, және, мүмкін, осы себепті темплирлер Англияда да қуғынға түсті, олардың жерлері тәркіленді және басқаларға берілді (соңғы жеке меншік иесі Эдуард II-нің сүйіктісі Хью ле Деспенсер болды). Англиядағы көптеген темплирлер өлтірілді; кейбіреулері Шотландияға және басқа жерлерге қашты. Францияда Филипп IV, ол да темплирлерге үлкен қаржылық қарыз болғандықтан, ең агрессивті қуғыншы болды. Филипптің темплирлерге деген ашуы соншалықты әділетсіз болғандықтан, «Темплирлердің қарғысы» аңызға айналды. Дәлелдемелерге сәйкес, үлкен магистр Жак де Моле өртеу қазығында тұрып, былай деп айтты: «Бір жыл ішінде Құдай Климент пен Филипті осы істері үшін Өзінің сотқа шақырады». Екі билеушінің де бір жыл ішінде қайтыс болғаны, болжам бойынша, орденді таратуға байланысты дау-жанжалды одан әрі күшейтті. Бұл аңыздың бастауы Жак де Моленің өлім жазасын орындаған кезден бастамайды.
Хинон және Ашу
2001 жылдың қыркүйегінде Барбара Фраль Ватиканның құпия мұрағатында 1308 жылдың 17-20 тамызындағы Чинон пергаментінің көшірмесін тапты, онда Папа Климент V 1308 жылы Орденнің басшыларын ақтағаны көрсетілген. Фраль өзінің зерттеулерін 2004 жылы «Journal of Medieval History» журналында жариялады. Тарихшыларға жақсы белгілі Франция патшасы Филипп IV-ге жолданған, 20 тамыз 1308 жылғы тағы бір Чинон пергаментінде ереске мойындаған барлық тамплиерлерге кешірім берілгені және олар «қасиетті сакраменттерге және шіркеу бірлігіне қайта оралды» делінген.