Кіріспе

Филиппин суретшісі Фернандо Аморсоло и Куэто (30 мамыр 1892 – 24 сәуір 1972) – Филиппиннің ауылдық пейзаждарын бейнелейтін суретші және портретші. «Филиппин өнерінің ұлы есімі» атымен танымал, ол «импрессионистік техниканы алға жылдыруымен» және суреттеріндегі жарық пен кері жарықты тиімді пайдалану шеберлігімен ерекшеленді, бұл «филиппин өнерінің дамуына ғана емес, сонымен қатар филиппиндіктердің өзіндік санасы мен ұлттық ерекшеліктерінің қалыптасуына да зор үлес қосты». Оның ата-анасы Педро Аморсоло мен Бонифасия Куэто болды. Фернандо туылғаннан кейін бірнеше ай өткен соң әкесі Камаринес Норте провинциясының Даэт қаласында жұмысқа орналасты, және отбасы әкесі 11 жасқа толғанда қайтыс болғанға дейін сол жерде тұрды. Даэттегі мемлекеттік мектепте оқыған кезінде ата-анасы оған үйде испан тілін оқып-жазуды үйретті. Әкесінің қайтысынан кейін отбасы Манилаға оралып, анасының туысы, сонымен қатар филиппиндік суретші болған Дон Фабиан де ла Розаның үйінде тұрды. 13 жасында Аморсоло Де ла Розаның шәкірті болды, ол кейін Аморсолоның сурет салу жолындағы серігі мен кеңесшісіне айналды. Осы жылдары Аморсолоның анасы ақша табу үшін кесте тігіп, ал Аморсоло жергілікті кітап дүкеніне 10 центіден акварельді пошта карточкаларын сату арқылы көмектесті. Осылайша ол соғыстан кейінгі импрессионизм мен кубизммен танысты, бұл оның туындыларына зор әсер етті. Аморсоло Манилаға оралғаннан кейін жеке студиясын ашып, 1920-1930 жылдары сурет салды. Оның 1922 жылы салған «Күріш егу» суреті плакаттар мен туристік буклеттерде пайда болып, Филиппин Республикасының ең танымал суреттерінің біріне айналды. 1930 жылдардан бастап Аморсолоның туындылары Филиппинде және шетелде көптеген көрмелерде көрсетілді. Оның туындыларын Луис Аранета, Антонио Аранета және Хорхе Б. Варгас сияқты белгілі филиппиндіктер іздеді. 1950 жылдардан бастап 1972 жылы қайтыс болғанға дейін Аморсоло айына орташа есеппен 10 сурет аяқтады. Алайда, оның соңғы жылдары диабет, катаракта, артрит, бас ауруы, бас айналу және екі ұлының қазасы оның жұмысына кері әсер етті. Аморсоло 70 жасында катаракта операциясын жасады, бірақ бұл оның сурет салуын тоқтатпады. Аморсоло филиппин мүсіншісі Гильермо Толентиномен жақын дос болды, ол Калукан қаласында Филиппин патриоты Андрес Бонифасионың ескерткішін жасаған.

Әйелдер мен пейзаждар

Аморсоло ең жақсы жарықтандырылған пейзаждарымен танымал, онда ол көбінесе филиппин халқының дәстүрлі әдет-ғұрыптарын, мәдениетін, мерекелерін және кәсіптерін бейнелейтін. Оның шаруалық туындылары "америкалық отаршылдық үкімге қарсы ұлттық сезімді қиял арқылы көрсетті" және филиппин ұлттық санасының қалыптасуына үлкен үлес қосты. Ол классикалық білім алған және "адам бейнесі үшін грек идеалының филиппин нұсқасын жасауға" ұмтылған. Әдеттегі Аморсоло суретіндегі тұлғалар ерекше жарқыраған фонға қарсы көрінеді, ал суреттің бір бөлігіндегі қарқынды жарық жақын жердегі бөлшектерді ерекшелендіреді. Ол көбінесе үйінде, Лунета саябағында және ауылда эскиздер салады. Оның тарихи кезеңдердегі жұмыстары, әсіресе оның ең танымал туындысы – 1955 жылғы «Confeccion de la Standarte Nacionale» немесе Филиппин туының жасалуы, коммерциялық тауарларда жиі көшіріліп, филиппин халық мәдениетінің маңызды бөлігіне айналды. Аморсоло сондай-ақ генерал Эмилио Агиналдо, Мануэль Л. Кесон және Эльпидио Кирино сияқты президенттердің, сондай-ақ Дон Альфредо Якоб пен Камарин Сурлық Дона Пура Гарчиторена Тораль сияқты басқа да көрнекті тұлғалардың портреттерін салған. Ол Пампангалық Дон Мариано Гарчиторена мен Дона Каридад Паминтуанның үйлену тойының суретін де салған. Сонымен қатар, ол Вашингтондан шыққан Демократиялық партияның американдық сенаторы Уоррен Грант Магнусонның (1905–1989) портретын жасаған, оның құрметіне Вашингтон университетіндегі Уоррен Г. Магнусон денсаулық сақтау ғылымдары ғимараты мен Мэриленд штатының Бетеста қаласындағы Ұлттық денсаулық сақтау институтындағы Уоррен Г. Магнусон клиникалық орталығы аталған.

Екінші дүниежүзілік соғыс дәуіріндегі шығармалар

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, Аморсолоның әдеттегі елді-мекен көріністері соғысқа қираған елдің суреттерімен ауыстырылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Филиппин жапондықтардың оккупациясы астында болғанда, Аморсоло күндерін жапон гарнизонына жақын үйінде өткізді, онда ол үйдің терезелерінен немесе шатырынан соғыс көріністерін салған. Соғыс жылдары ол Маниланың көптеген маңызды орындарының қирауын, филиппин халқының ауыр күйзелісін, қайғысын және өлімін бейнеледі, оның туындыларында "өлген күйеулерін жоқтап жылаған әйелдер, от пен қаннан қызыл түске боялған қараңғы, өртеніп жатқан қаланы қалдырып, арбалармен және импровизацияланған сөмкелермен көшіп бара жатқан адамдар тізімі" болды. Дегенмен, Аморсоло коммерциялыққа бойын алдырып, американдық әскерлерге арналған сувенирлік картиналар жасады деген айыптаулар да болды.

Аукциондық жазбалар

2000 жылдан бері Аморсолоның туындылары Филиппин өнер нарығының өсуімен байланысты аукциондарда рекордтық бағаға қол жеткізіп келеді. 2002 жылдың 28 сәуірінде 1915 жылы жасалған «Фернанда де Иесус портреті» Гонконгтағы Christie’s аукционында 19,136 миллион песоға (376,177 АҚШ доллары) рекордтық бағамен сатылды. Бұл рекорд 2010 жылдың 30 мамырында, америкалық коллекционерде болған 1923 жылғы «Киім жуушылар» туындысы Хонконгтағы Christie’s аукционында 20,83 миллион песоға (434,067 АҚШ доллары) сатылғанда жаңартылды. 2010 жылдары елдегі жергілікті аукцион үйлерінің беделінің артуы және филиппин өнерінің үнемі елге қайтарылуы Аморсолоның туындыларының құнын айтарлықтай арттырды. 2018 жылдың 9 маусымында Манила қаласындағы Leon Gallery аукционында 1931 жылғы «Манго жинаушылар» туындысы, бұрын Антонио Меилан Зобельдің (Перкамп графының 4-ші ұрпағы) коллекциясында болғандықтан «Конде де Перакамп Аморсоло» деп белгілі болды, 46,720 миллион песоға (883,883 АҚШ доллары) сатылып, жаңа әлемдік рекордты орнатты. Осыдан кейін Аморсолоның тағы бірнеше туындысы 20 миллион песодан асып түсті, соның ішінде 1946 жылғы «Манго ағашының астында тамақ дайындау» жанрлық туындысы, бұрын Compañía General de Tabacos de Filipinas (Tabacalera) коллекциясында болған, Манила қаласындағы Leon Gallery аукционында 23 ақпанда 23,360 миллион песоға сатылды. Соңғы кезде 1949 жылғы «Көктемдік егіс» жанрлық туындысы 2021 жылдың 13 наурызында Salcedo Auctions аукционында 30,368 миллион песоға сатылды, бұл суретшінің соғыстан кейінгі туындыларының қазіргі әлемдік рекордтық бағасы болып табылады.

Мұражайлар

Манила қаласындағы Хорхе Б. Варгас мұражайы мен филиппин зерттеу орталығы Аморсолоның маңызды туындыларының ірі коллекциясын көрсетеді.

Жеке өмір

Өмірі бойы Аморсоло екі әйелмен некелесіп, тағы бір әйелмен заңды емес қарым-қатынаста болып, барлығы 20 баласы болды.