Неоплатонизм мен гностицизмнің қарым-қатынасы: Египетте пайда болған гностицизм неоплатонизмге әсер еткен. Мазурдың зерттеуі бойынша, неоплатонизмнің түбі гностицизмде.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неоплатонизм мен гностицизм арасындағы байланыс
Relationship between Neoplatonism and Gnosticism
Гностицизм – біздің заманымыздың алғашқы ғасырларында Александриядағы еврей діни сенімдерінен пайда болған діни топтардың жиынтығын білдіреді. Неоплатонизм – Платонның және оның ерте ізбасарларының ілімдеріне негізделген, 3-шы ғасырда қалыптасқан эллиндік философия мектебі. Гностицизмге Орта Платонизмнің әсері болғанымен, 3-шы ғасырдан бастап неоплатониктер гностицизмді қабылдамады. Дегенмен, Александр Дж. Мазур көптеген неоплатондық ұғымдар мен идеялардың түпкілікті түрде 3-шы ғасырда Төменгі Египеттегі Сетиан гностицизмінен шыққандығын, ал Плотиннің өзі қозғалыстан формалды түрде шегінуге дейін гностик болған болуы мүмкін деп санайды.
Gnosticism refers to a collection of religious groups originating in Jewish religiosity in Alexandria in the first few centuries AD. Neoplatonism is a school of Hellenistic philosophy that took shape in the 3rd century, based on the teachings of Plato and some of his early followers. While Gnosticism was influenced by Middle Platonism, neoplatonists from the third century onward rejected Gnosticism. Nevertheless, Alexander J. Mazur argues that many neoplatonic concepts and ideas are ultimately derived from Sethian Gnosticism during the third century in Lower Egypt, and that Plotinus himself may have been a Gnostic before nominally distancing himself from the movement.
Платониялық
Үшінші ғасырға қарай Плотин платонизмді осыншалықты өзгертті ki, қазіргі ғалымдар осы кезеңді "жаңа платонизм" деп аталатын жаңа бағыт деп есептейді.
By the third century, Plotinus had shifted Platonist thought far enough that modern scholars consider the period a new movement called "neoplatonism".
Философиялық қатынастар
Гностиктер өздерінің трансценденттік болмысы әлемін онтологиялық айырмашылықтар арқылы құрылымдады. Құдайлық әлемнің толықтығы бір ғана жоғары құдайдан эманация, сәулелену, ашылу және ақыл-ойдың өзіндік рефлексиясы арқылы пайда болады. Платонның «Симпозиум» еңбегінде тамырланған және гностикалық ойда кең таралған таза болмыстың әлеміне және одан да асып түсетін, өзін-өзі орындау арқылы жүзеге асырылатын мистикалық көтерілу техникасы Плотиннің еңбектерінде де кездеседі. Гностикалық ойдағы құдайлық үштіктер, тетрадалар және огдоадалар көбінесе неопифагорейлік арифмологиямен тығыз байланысты. Аллогендегі «үштік күштің» (болу, өмір және ақыл-ой модальдықтарынан тұратын күштермен) үштігі, Өмір немесе шындық (гипостаз), Өмір және Ақыл (ноус) деп аталатын үш фазада Бірлікten өзін ерекшелендіретін Ақыл-ойдың неоплатондық доктринасын өте жақын көрсетеді. Екі дәстүр де теріс теологияның немесе апофазистің маңыздылығын баса көрсетеді, ал гностиктердің Құдайдың айтылмастығына жасаған баса назары көбінесе Платонның (және неоплатондықтардың) Бірлік немесе Жақсылықтың айтылмастығы туралы тұжырымдамаларын қайталайды. Бірақ маңызды философиялық айырмашылықтар да болды. Гностиктер сиқыр мен ритуалды Плотин мен Порфирий сияқты ең ақылды неоплатониктерге ұнамайтын деңгейде баса көрсетті, бірақ Ямблих сияқты кейінгі неоплатониктерге де ұнамайтын болды. Гностиктер Плотиннің шексіз күшке, яғни Бірлікке немесе Монадқа, білу немесе білмеу арқылы қол жеткізуге болмайды деген идеясымен келіспеді. Плотиннің қай гностиктерді айтқаны туралы пікірталас болғанымен, олар Сеттіктер болған көрінеді.
Gnostics structured their world of transcendent being by ontological distinctions. The plenitude of the divine world emerges from a sole high deity by emanation, radiation, unfolding, and mental self reflection. The technique of self performable contemplative mystical ascent towards and beyond a realm of pure being, which is rooted in Plato's Symposium and was common in Gnostic thought, was also expressed by Plotinus. Divine triads, tetrads, and ogdoads in Gnostic thought often are closely related to Neopythagorean arithmology. The trinity of the "triple powered one" (with the powers consisting of the modalities of existence, life, and mind) in Allogenes mirrors quite closely the neoplatonic doctrine of the Intellect differentiating itself from the One in three phases, called Existence or reality (hypostasis), Life, and Intellect (nous). Both traditions heavily emphasize the role of negative theology or apophasis, and Gnostic emphasis on the ineffability of God often echoes Platonic (and neoplatonic) formulations of the ineffability of the One or the Good. There were some important philosophical differences. Gnostics emphasized magic and ritual in a way that would have been disagreeable to the more sober neoplatonists such as Plotinus and Porphyry, though perhaps not to later neoplatonists such as Iamblichus. Gnostics were in conflict with the idea expressed by Plotinus that the approach to the infinite force, which is the One or Monad, cannot be through knowing or not knowing. Although there has been dispute as to which gnostics Plotinus was referring to, it appears they were Sethian.