Кіріспе

Иттердегі генетикалық ауру
Фолликулярлық дисплазия – иттердің генетикалық ауруы, шаштың түсуіне (алопецияға) себеп болады. Бұл ауру түк қапшықтарының құрылымдық аномалияға байланысты дұрыс жұмыс істемеуінен туындайды. Оның бірнеше түрі бар, кейбіреулері тек белгілі бір тұқымдарға ғана әсер етеді. Диагноз биопсия арқылы қойылады, ал емдеу көбінесе тиімсіз болады. Мексикалық түксіз иті және қытайлық қырлы иті сияқты кейбір тұқымдар арнайы алопецияға шалдығу үшін өсіріледі.

Құрылымдық фолликулярлық дисплазия

Фолликулярлық дисплазияның құрылымы тұқымға қарай әртүрлі болады, бірақ барлығында оңай үзіліп кететін әлсіз шаштар болады. Шаш түсіру алғаш рет қайта-қайта күтім жасалған немесе жарақаттанған жерлерде көрінеді, мысалы, мойын – қалыңдықпен жанасу салдарынан. Шаш қайта өсуі мүмкін, бірақ ол тіпті нашарлап, осы цикл қайталануы мүмкін. Ауру көбінесе екі мен төрт жас аралығында дамиды және ең көп кездесетін жері – арқаның құйрыққа қарайғы бөлігі. Шаш түсіру прогрессиясы дененің барлық бөлігін қамтуы мүмкін.

Атрофиялық фолликулярлы дисплазия / қалыпты шаштылық

Кейбір тұқымдарда денелерінің белгілі бір бөліктеріндегі шаш түбірлері біртіндеп кішірейеді, бұл адамдардағы андрогендік шаш түсу сияқты болады. Ең көп кездесетін тұқымдар – такса, миниатюралық пинчер және чихуахуа. Зақымдалған аймақтарда шаш түсу прогрессивті түрде күшейеді. Шашсыздықтың пайда болу үлгісі тұқымға және жынысқа байланысты өзгереді. Қысқа түкті, кішкентай және миниатюралық иттерде мойынның астыңғы бөлігі, кеуде, құрсақ және жамбастың ішкі жағы зардап шегеді. Еркектерде құлақ қабықшалары (құлақ жапырақтары) зақымдалады. Грейхаундтарда жамбас, сондай-ақ кеуде мен құрсаққа да әсер етеді.

Циклді фолликулярлы дисплазия

Циклді фолликулярлы дисплазия маусымдық алопеция деп те аталады. Ол екі жақты шаштың түсіп кетуіне және қабырғалардың гиперпигментациясына себеп болады. Ауру көбінесе күздің соңында немесе көктемнің басында басталады, және шаш шамамен алты айда қайта өсуі мүмкін, бірақ түсі мен құрылымы басқаша болуы мүмкін. Мелатонинмен емдеу шаштың тезірек өсуіне көмектеседі, сондықтан күн сәулесінің мөлшері осы жағдайға әсер етеді деп саналады. Бұл ауру 2-ден 4 жасқа дейінгі иттерге әсер етеді. Әдетте 9 айлық жасқа дейін пайда болады және бет пен аяқтардың махагон немесе қызыл түсті шаштарының бір бөлігінің түсуімен қатар жүреді. Бұл шаш түбіршесі жасушаларына липидтердің енуінен туындайды.

Түсті сұйытудағы алопеция

Түстің азаюынан туындаған шаштың түсуі эумеланинге әсер ететін геннің әсерінен пайда болады. Бұл – фолликулярлық дисплазияның тұқым қуалайтын түрі. Көбінесе қара немесе күміс түсті (көк түсті) және қоңыр түсті (қызыл түсті) иттерде кездеседі, бұл сәйкесінше қара және қоңыр түстердің азаюы болып табылады. Түстің азаюы меланиннің тасымалдануы мен сақталуындағы бұзылыстарға байланысты туындайды. Меланосомалар тері мен шаш түбірлерінің меланоциттерінде жиналып, шаш өскіндерінің оңай сынуына себеп болуы мүмкін. Түстің азаюынан туындаған шаштың түсуінің белгілеріне шаштың түсуі және терідегі қайталама инфекциялар жатады. Бұл бүкіл денеге таралуы мүмкін. Аурудың басталуы алты айдан екі жылға дейін, түстің азаю дәрежесіне байланысты өзгереді. Шаштың ерте түсуі шаш өскіндерінің сынуынан болады, бұл оны құрылымдық фолликулярлық алопециядан ажыратуды қиындатады. Тері инфекцияларын емдеу маңызды, ал шаштың түсуін емдеу үшін этретинат қолданылуы мүмкін. Көптеген ит тұқымдарында, сондай-ақ қаназдарда MLPH генімен (меланофилин) байланысты генетикалық бейімділігі бар иттер түстің азаюынан туындаған шаштың түсуінен (CDA) зардап шегеді. Қызығы, Ұлы Даниялықтар мен Веймарандықтарда түстің азаю геніне байланысты проблемалар көбінесе кездеспейді. Мұның себептері әлі анықталған жоқ.

Көбінесе зардап шегетін тұқымдар

Доберман бұл жағдайға ең көп шалдығады. Ол көк түстің 93 пайызында және қызыл түстің 75 пайызында кездеседі. Сондай-ақ, Үлкен Мюнстерланд тұқымдас иттерде де кездесетіні белгілі. Бұл түс азайтумен байланысты алопецияға ұқсас деп есептеледі және аутосомалық рецессивті қасиет ретінде мұраға беріледі.