Кіріспе

Бірмалық буддистік жаңа монахқа инаугурациялау рәсімі

Шинбью (; , сондай-ақ шинпью деп те жазылады) – бұл Бірма термині, ол Тхеравада буддизмі дәстүріндегі жаңа монахқа инаугурациялау рәсімі (паббаджа) үшін қолданылады, 20 жасқа дейінгі баланың саманера (жаңа монах) монахтық ординациясын атап өтумен байланысты мерекелерді білдіреді. Шинбью – Мьянма мәдениетіндегі он екі игілік рәсімнің бірі саналады. Ата-ананың ұлына берген ең маңызды міндеті – оған Ғотама Будданың мұрасын қабылдауға, сангхаға қосылуға және Будданың ілімімен, Дхаммамен, аздап болса да, тіпті өмір бойына танысуға мүмкіндік беру болып табылады. Бала бірнеше рет жаңа монах бола алады, бірақ жиырма жасқа толғанда басқа бір маңызды оқиға болады – упасампадо ординациясы, онда бала толыққанды орденталған бхикку (базин) болады. Ұл балаға ие болмағандар Будданың бұл ерекше сыйлығын алу үшін жетім бала немесе өте кедей отбасылардан шыққан бала іздейді, осылайша осы іс арқылы үлкен құрметке ие болады. Шинбью басқа діндердегідей өту рәсімі немесе жасқа жету рәсімі ретінде қарастырылуы мүмкін. Көптеген Бірма буддистері ұлға қыяңда (Бірма буддистік монастырында) қысқа болса да уақыт өткізуге рұқсат беруді ата-анасының оған сыйлай алатын ең жақсы діни сый деп санайды және бұл оның өміріне ұзақ әсер етеді деп сенеді.

Тарих

Тарихтағы алғашқы шинбю Будданың өмірінде екі жарым мың жыл бұрын болған деп саналады. Оның анасы Ясодараның тілегімен, оның ұлы Рахула мұрасын сұрап, әкесіне келді. "Жарайды", - деді Будда, - "осы менің сен үшін қалдырғаным", - деп, шәкірттерінің біреуін шақырып, жас ханзаданың басын қырқып, ханзадалық киімдерін аскет киімімен алмастыруды бұйырды. Содан кейін Рахула Буддамен бірге ормандағы монастырға баруға шақырылды.

Кіріспе

Ауылдағы монастырьдың әбуы (Саядау, әл. патшалық ұстаз) жаңашылдыққа қолайлы күнді таңдайды; Жаңа жыл мерекесі, Тингян немесе хка двин – жылдың ең сүйікті уақыты. Осы рәсімге дайындалатын балалар бірнеше туысқаннан немесе бір маңайдағы немесе ауылдағы отбасылардан болуы мүмкін. Олар әдетте тінган даунг деп аталатын киім сұрау рәсімін және Он ережені (себа тила) жаттауды үйренеді. Олар бұрыннан-ақ Негізгі Бес ережемен (нгаба тила) және монастырь ережелерімен таныс. Ата-аналары осы маңызды оқиғаға дейін жарақат алмауы үшін немесе суық тиіп қалмауы үшін ағаштарға шығуын немесе өзенде жүзуін көрсе, жазалайды. Олардың қарындастары мен үлкен туыстары ауылдың әр үйіне лакталған ыдыста лахпет деп аталатын ашытылған шай жапырақтарын алып, бүкіл отбасыны шинбю а хлуға шақырады. Шақыруды қабылдау лахпеттен дәм тату арқылы білдіріледі. Дегенмен, қазіргі таңда қалаларда басылған шақыру қағаздары жиі қолданылады.

Салтанатты рәсім

Фестивальдер "шу" деп аталатын "шинбю" қарсаңында басталады, осымен бірге "пвэ" (оркестр және би/драма/комедия ансамблі) мен қонақтарға шай ұсынылады. Көшенің ортасында бір түндік бойы бамбук пен папье-машеден, алтын және күміс бағаналары, әсем безендірілген қалқалары мен шыңдары бар пандал немесе мандат бой көтереді. Жас құрма немесе қант таяқшасы сияқты тәттілер мен "хлу лахпет" (күріш майымен және қуырылған бұршақ, арахис, сарымсақ, қуырылған жеміш, кептірілген креветка және кесілген маринадталған имбирь қосылған тұздалған шай) жасыл шаймен бірге ұсынылады. Қалаларда және кенттерде әртүрлі торттар, мұзжұмсақ және кофе дәстүрлі тәттілердің орнын басады, бірақ лахпет әлі де маңызды орынды иеленеді. Бұл үлкен күн ерте таңда "шинлаунг хлэ пвэ" процессиясымен монастырға қарай басталады, жас бала алтын шатырмен күннен қорғалған, алтынмен кестеленген жарқын жібек киімдермен киініп, патшалық ханзада немесе патша ретінде атқа отырғызылады, ал оркестр тобын мұстақ шалбарлы клоун, У Шве Йо, қолшатырмен билеп жетектеп барады. Бұл рәсім ханзада Сиддхартханың жиырма тоғыз жасында әйелі мен жаңа туған ұлын қалдырып, сезімдік ләззаттары мен сән-салтанатынан бас тартып, Төрт асыл шындықты іздеу үшін патша сарайынан аттанғанын бейнелейді. Оның артында отбасысы келеді, оның мақтан тұтатын ата-анасы монахтық киімдерді және "парейхара шиппа" деп аталатын тағы сегіз қажетті затты алып жүреді, ал оның әпкелері немесе жас ауыл қыздары "кундаунг гаинг" (паан) және "пандаунг гаинг" (лотос гүлдері) салынған ырымдық қораптарды алып жүреді, барлығы ең жақсы жібек киімдерін киіп, қуанышты процессияны толықтырады. Шведагон пагодасы Янгондағы "шинбю" процессиясының бірінші аялдамасы болып табылады. "Шинлаунг" (жаңа келген) назардың ортасында болуы мүмкін, бірақ оның әпкесі сол рәсімде алтын инемен құлағын тесуі мүмкін ("на хтвин"), ол өзі патшалық ханшайым ретінде киінеді. Монастырда монахтар рәсімге төрағалық ету үшін және жас қамқорларын, сондай-ақ түрлі қайыр-садақа мен сыйлықтарды қабылдау үшін жиналады. Барлығына арнап, бамбуктан жасалған кілемдер мен кілемдерге немесе бамбуктан жасалған ұзын үстелдер мен орындықтарға арналған дастархан дайындалады. Ауыл үшін "тұтсыз күн" ("миго дейк") жарияланады, себебі ешқандай да пісіру оттары жағылмайды және барлық адамдар, тіпті олардың итттері де мейрамға шақырылады, оған ет және құс тағамдары, сорпа, көкөністері бар тұздалған балық, ашытылған жасыл манго немесе бұршақ өскіндері, содан кейін десерт, тағы да лахпет кіреді. "На хтвин" үшін арнайы рәсімдер шебері ретінде брахманды жалдауға болады, бірақ басты шашты шаюды бақылайтын және орындайтын монахтар, оны "хсан ча" деп атайды. Шашты ата-аналар ақ матаға орайды, олар жас "шинлаунгпен" бірге тізе бүгіп отырады, ал бала пали тілінде дене арамдалулары туралы ой жүгіреді, шашынан өзін-өзі ажыратуды арттырады. Бала ақ киіммен алмастырған соң, Саядав алдында тізе бүгіп, он өсиетті оқып, содан кейін "тинган даунгты" айтады. Содан кейін оған ата-анасы садақа табағын ("табейк") және пальма жапырақтарынан жасалған желдеткішін ("ят") береді, олар қуанышпен күлімсіреп, жас ұлдарымен ажырасу туралы қайғылы ойлармен толған.

Жаңа оқушы

Тіпті тарихтағы ең күшті будда патшалары да Будданың шапанын кигендіктен жас саманера алдында тізе бүгіп құрмет көрсететін болған. Сондықтан ата-аналар өз ұлдарына, қазір жоғары дәрежеде тұрғандықтан, (шихко) құрмет көрсетіп, сондай-ақ құрметті монахтарға да құлшылық етеді. Ол монастырдан шыққанша, ешқандай физикалық ласкa көрсетуге болмайды. Ол пали тілінде жаңа Дхамма есімін (бве) алады, дәстүрлі түрде астрологиялық жүйеге негізделген есім қою артықшылығымен, мысалы, бейсенбі күні туған болса Шин Понья, ал сенбі күні туған болса Шин Тайза деп аталады. Лайықтар оған сөйлескенде монахтарға арналған ерекше тіл қолданады. Оған барлығы, тіпті ата-анасы да "коин" деп тіл қатады, ал олар оған "дага гы" және "дагама гы" деп тіл қатады. Ауылға қайтқанда, кешке жақсы пве болатынына уәде беріліп, тойлаулар қайта басталады, бұл бүкіл махалла немесе ауыл үшін тағы бір тегін шоу, оны "аун бве" (жетістікті тойлауға арналған шоу) деп атайды.