Мавандуй қазбалары: Хан әулетінен сақталған құпиялар
Mawangdui
Қытайдағы Мавандуй қазбасы: Батыс Хань әулетінен (б.з.д. 206-9 ж.) сақталған маңызды археологиялық орын. Ли Цан, әйелі және ұлының қабірлерінен құралған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайдағы археологиялық орын
Archaeological site in China
Мавангдуй – Қытайдың Чанша қаласында орналасқан археологиялық орын. Орын екі ерін пішіндес төбеден тұрады және батыс Хан әулеті кезеңінде (б.з.д. 206 – 9 ж.) Чанша патшалығының үш адамның қабірлерін қамтиды: канцлер Ли Чан, оның әйелі Синь Чжуй және олардың ұлы болған деп саналатын ер адам. Орын 1972-1974 жылдары қазба жұмыстарынан өтті. Мавангдуйден табылған көптеген артефакттар Хунань провинциялық мұражайында көрсетіледі. Ол, мүмкін, Бес әулет және Он патшалық кезеңіндегі Чу патшалығының билеушісі Ма Иннің (853–930 ж.) қабірі деп жаңылыс ойланғандықтан "Ма патшасының төбесі" деп аталды. Алғашқы атауы, ықтимал, бірдей дыбысталатын "ерін пішіндес төбе" (馬鞍堆 mǎ ān duī) болған.
Mawangdui is an archaeological site located in Changsha, China. The site consists of two saddle shaped hills and contained the tombs of three people from the Changsha Kingdom during the western Han dynasty (206 BC – 9 AD): the Chancellor Li Cang, his wife Xin Zhui, and a male believed to have been their son. The site was excavated from 1972 to 1974. Most of the artifacts from Mawangdui are displayed at the Hunan Provincial Museum. It was called "King Ma's Mound" possibly because it was (erroneously) thought to be the tomb of Ma Yin (853–930), a ruler of the Chu kingdom during the Five Dynasties and Ten Kingdoms period. The original name might have been the similarly sounding "saddle shaped mound" (馬鞍堆 mǎ ān duī).
Қабірлер мен олардың тұрғындары
Қабірлер үлкен кипарис тақталарынан жасалған. Қабірлердің сырты ақ балшық пен көмірмен қапталған. Ақ балшықпен қаптау Чу мәдениетіндегі жерлеу салтынан бастау алған, ал көмірмен қаптау Чанша аймағындағы ерте Батыс Хань әулеті кезеңінде қолданылған. Қабірлерде Чу жерлеу салты бойынша лакталған, біріне ілініп тұрған табыттар орналасқан. Қабірлер Хань императоры Вэньнің бұйырған жерлеу рәсімдерін де ұстанды, онда неферит пен қымбат металдар жоқ. Шығыс қабір, қабір №1, елу шамасындағы әйелдің (Леди Дай, жеке есімі Синь Чжуй) қалдықтары табылған. Оның мумияланған денесі өте жақсы сақталғандықтан, зерттеушілер оның денесін қарап, жүрек талмасынан қайтыс болғанын анықтады. Оның тамақтануында қант пен ет өте көп болған, сондай-ақ артериялық коронарлық аурулары болған. Оның қасында әртүрлі малдардың сүйектері, жуа, лотос шорпасы, дәнді дақылдар және лакталған жиынтықта шорпа, күріш және ет қабаттарынан тұратын толық тағам болған. Зерттеушілер оның асқазанынан балқыған қарбыз тұқымдарын тапты, бұл оның өлер алдында жегенін көрсетеді. Ол қалған екі қабірдегі адамдардан ұзақ өмір сүрді. Синь Чжуйдің қабірі үшеуінің ішінде ең жақсы сақталған қабір болды. Толық косметикалық жиынтық, лакталған заттар және мұқият тоқылған, суреттері бар жібек киімдер жақсы сақталған. Оның табыттары Чу мәдениетінің әдет-ғұрыптары мен сенімдеріне сәйкес, мистикалық жануарлар мен айдаһарлармен өрілген бұлттармен боялған. Мәйіт жібек матамен тығыз байланып, керемет суреттері бар Т-пішіндес туылған киізбен жабылған, онда қытай мифологиясының кейіпкерлерімен бірге жер, аспан және Синь Чжуй бейнеленген. Сондай-ақ, зерттеушілер тай-цзидің алға құрлысы саналатын түрлі жаттығуларды бейнелейтін жібек суреті табылды. Батыс қабір, қабір №2, Дайдың бірінші маркизі Ли Цанның (利蒼) жерленген орны болды. Ол б.з.д. 186 жылы қайтыс болды. Хань әулеті Ли Цанды Хань империясының хандық жері Чанша патшалығының канцлері етіп тағайындаған. Бұл қабір бірнеше рет қабір тонаушылармен тоналған. 3-ші қабір 1-ші қабірден оңтүстікке қарай орналасқан, онда б.з.д. 168 жылы қайтыс болған отыздан асқан ер адамның қабірі бар. Осы қабірдегі адамның Ли Цан мен оның әйелінің туысы болғаны болжамдалады. Бұл қабірде жібекке жазылған әскери, медициналық және астрономиялық қолжазбалардың көптеген үлгілері сақталған.
The tombs were made of large cypress planks. The outside of the tombs were layered with white clay and charcoal. White clay layering originated with Chu burials, while charcoal layering was practiced during the early western Han dynasty in the Changsha area. The tombs contained nested lacquered coffins, a Chu burial custom. The tombs also followed the burial practices dictated by Emperor Wen of Han, containing no jade or precious metals. The eastern tomb, Tomb no. 1, contained the remains of a woman in her fifties (Lady Dai, personal name Xin Zhui). Her mummified body was so well preserved that researchers were able to perform an autopsy on her body, which showed that she probably died of a heart attack. Specifically, her diet was too rich in sugars and meats, and she suffered from arterial coronary problems. Buried with her were skeletons of various food animals, jujubes, lotus soup, grains and a complete meal including soup, rice and meat skewers on a lacquer set. Researchers found honeydew melon seeds in her stomach, implying consumption right before death. She outlived the occupants of the other two tombs. Xin Zhui's tomb was by far the best preserved of the three. A complete cosmetic set, lacquered pieces and finely woven silk garments with paintings are almost perfectly preserved. Her coffins were painted according to Chu customs and beliefs, with whirling clouds interwoven with mystical animals and dragons. The corpse was bound tightly in layers of silk cloth and covered with a wonderfully painted T shaped tapestry depicting the netherworld, earth and heavens with Chinese mythological characters as well as Xin Zhui. There was also a silk painting showing a variety of exercises that researchers have called the forerunner of tai ji. The western tomb, Tomb no. 2, was the burial site of the first Marquis of Dai, Li Cang (利蒼). He died in 186 BC. The Han dynasty had appointed Li Cang as the chancellor of the Kingdom of Changsha, an imperial fiefdom of Han. This tomb had been plundered several times by grave robbers. Tomb 3 was directly south of Tomb 1, and contained the tomb of a man in his thirties who died in 168 BC. The occupant is believed to have been a relative of Li Cang and his wife. This tomb contained a rich trove of military, medical, and astronomical manuscripts written on silk.
1-ші және 2-ші қабірлер
Әсіресе жоғары бағаланған заттар лакталған шарап тостағандары мен косметикалық қораптары болды, олар аймақтық лак өнеркәсібінің шеберлігін көрсетті. Мавангдуиден табылған ең танымал заттардың бірі – жібек жерлеу тулары; бұл Т пішіндес тулар 1-ші қабірдегі табытқа жабыстырылған. Тулар батыс Хань әулеті кезіндегі ғалам мен өмірден кейінгі әлем туралы қытайлық абстракцияны бейнелейді. 3-ші қабірден де осыған ұқсас стильдегі және мақсатына сай жібек ту табылды. Маркизаның қабіріндегі (1-ші қабір) "аты бар ту" деп аталатын, қайтыс болған адамның аты-жөні суретімен ауыстырылған Т пішіндес жібек жерлеу туы бар. Біз бұл атауды қабірдің бастапқы тізімі сақталғандықтан және тізімде осылай деп көрсетілгендіктен білеміз. Маркиза төрт табытқа жерленген; жібек ту ең ішкі табытты жауып тұр. Т пішіндес боялған жібек киімдегі жоғарғы көлденең бөлік аспанды білдіреді. Т-ның төменгі тік бөлігі – жер асты әлемін көрсетеді. Ортасы (тік бөліктің жоғарғы жағы) – жерді білдіреді. Аспанда Нува және Чанъе сияқты қытай құдайларын, сондай-ақ өлімсіздікті білдіретін кран сияқты даосистік символдарды көруге болады. Аспан мен жердің арасында Дай ханымды аспанға жеткізу үшін жіберілген көктегі елшілерді көреміз. Оның астында Дай ханымның отбасы оның аспанға сапар жасауына көмектесу үшін құрбандық шалуда. Олардың астында екі алып теңіз жыландары бір-біріне оралған жер асты әлемі жатыр. 2-ші қабірдің ішіндегі заттар қарақшылармен тоналған немесе жойылған. Қазба жөніндегі есеп қытай тілінде жарияланды; ағылшын тілінде әлі басылған жоқ.
Highly regarded artifacts in particular were the lacquered wine bowls and cosmetic boxes, which showcased the craftsmanship of the regional lacquerware industry. Of the more famous artifacts from Mawangdui were its silk funeral banners; these T shaped banners were draped on the coffin of Tomb 1. The banners depicted the Chinese abstraction of the cosmos and the afterlife at the time of the western Han dynasty. A silk banner of similar style and function were found in Tomb 3. The T shaped silk funeral banner in the tomb of the Marquise (Tomb 1) is called the "name banner" with the written name of the deceased replaced with a portrait. We know the name because the tomb's original inventory is still intact, and this is what it is called on the inventory. The Marquise was buried in four coffins; the silk banner drapes the innermost of the coffins. On the T shaped painted silk garment, the uppermost horizontal section of the T represents heaven. The bottom of the vertical section of the T represents the underworld. The middle (the top of the vertical) represents earth. In heaven we can see Chinese deities such as Nuwa and Chang'e, as well as Daoist symbols such as cranes (representing immortality). Between heaven and earth we can see heavenly messengers sent to bring Lady Dai to heaven. Underneath this are Lady Dai's family offering sacrifices to help her journey to heaven. Beneath them is the underworld, with two giant sea serpents intertwined. The contents of Tomb 2 had been destroyed or removed by robbers. An excavation report has been published in Chinese; there has not been an English printing yet.
3-қабір
3-ші қабірде жібекке түсірілген атау баннері (1-ші қабірдегідей) және үш карта болды: топографиялық карта, әскери карта және префектура картасы. Карталарда Хунань, Гуандун және Гуанси аймақтары бейнеленген, сондай-ақ Хан әулеті мен Наньюэ арасындағы саяси шекара көрсетілген. 1986 жылға дейін Қытайда табылған ең көне карталар осылар болды, бірақ б.з.д. 4 ғасырға жататын Қын мемлекетінің карталары табылғаннан кейін бұл рекорд сақталмады. 3-ші қабірде классикалық мәтіндердің мол қоры табылды. Қабірде астрономияға қатысты мәтіндер болды, онда Венера, Юпитер, Меркурий, Марс және Сатурн планеталарының орбиталары және түрлі кометалар туралы нақты ақпараттар келтірілген. Мавангдуидегі «И Цзин» және «Тао Те Цзин» мәтіндері бұрын белгілі болғандарынан жүздеген жылға ертерек. Қабірде Хуан Лао даосистік мәтіндерінің бай жинағы, сондай-ақ «Чжан Гуо Цэ» трактатының көшірмесі де сақталған. Қабірде түрлі медициналық мәтіндер де болды, оның ішінде даоин (чигунг) жаттығуларының суреттері, сондай-ақ тарихи «Чунцюй шию» мәтіні табылды.
Tomb 3 contained a silk name banner (similar to that of tomb 1) and three maps drawn on silk: a topographic map, a military map and a prefecture map. The maps display the Hunan, Guangdong and Guangxi region and depict the political boundary between the Han dynasty and Nanyue. At the time of discovery, these were the oldest maps yet discovered in China, until 1986 when Qin State maps dating to the 4th century BC were found. Tomb 3 contained a wealth of classical texts. The tomb contained texts on astronomy, which accurately depicted the planetary orbits for Venus, Jupiter, Mercury, Mars and Saturn and described various comets. The Mawangdui texts of the I Ching and Tao Te Ching are hundreds of years earlier than those known before. The tomb also contained a rich collection of Huang Lao Taoist texts, as well a copy of the Zhan Guo Ce. The tomb also contained various medical texts, including depictions of daoyin (qigong) exercises, as well as a historical text, the Chunqiu shiyu.