Польша саяхатшысы Богдан Борусевич: Өмір және саяси жолы

Кіріспе

Богдан Михаль Борусевич (; 1949 жылдың 11 қаңтарында туған) – 2005 жылдың 20 қазанынан 2015 жылдың 11 қарашасына дейін Польша Сенатының маршалы қызметін атқарған поляк саясаткері. Борусевич коммунистік режим тұсында демократиялық оппозицияның белсенді мүшесі болды, үш рет Польша парламентіне (Сеймге) сайланды және осы лауазымда екі мерзім қызмет еткен тұңғыш Сенат маршалы атанды. 2010 жылы ол бірнеше сағатқа Польша Президентінің міндетін атқарды.

Коммунистік Польшадағы демократиялық оппозиция

Борусевич Польшаның Лиджбарк Вармински қаласында дүниеге келген. Гдынядағы Көркемөнер мектебінің оқушысы болған кезінде, 1968 жылдың мамыр айында Польшадағы саяси дағдарыс кезінде оппозициялық үнқағаздарды басып, тарату айыбымен тұтқындалды. 1975 жылы Люблин Католик университетін тарих мамандығы бойынша бітірді. 1970 жылдары Радомдағы ереуілші жұмысшыларды қолдау науқанына қатысып, Жұмысшыларды қорғау комитетіне мүше болды. 1977-1978 жылдары Анджей Гвиазда, Кшиштоф Вишковский және Антони Соколовский құрған "Солидарлықтың бесігі" - Жағалаудың еркін кәсіподақтарын ұйымдастыруға бірлесіп атсалысты. Ол Гданьскідегі оппозицияның байланыс ортасы болды – Варшавадағы Яцек Курон рөліне ұқсас, жалдау және желі құру жұмыстарын жүзеге асырды, сондай-ақ 1980 жылдың тамызында Гданьск кеме құрылыс зауытындағы ереуілді ұйымдастыруға белсенді қатысты, нәтижесінде "Солидарлық" кәсіподағы құрылды және ереуілшілердің талаптарын жасауға бірлесіп атсалысты. "Солидарлық" еркін кәсіподағының құрылуына қатысты. 1981 жылдың 13 желтоқсанында режим әскери жағдай енгізгеннен кейін, ол төрт жылдан астам уақыт биліктен жасырынып, сол кезде тыйым салынған "Солидарлық" кәсіподағының құпия құрылымдарын ұйымдастырды. 1983 жылы ол белсенді Алина Пьенковскаға құпия түрде үйленді, бұл оқиға Анджей Вайданың Лех Валенса мен Анна Валентиновичтің қатысуымен түсірген "Темір адам" фильмінде көрсетілген. Келесі жылы ол әйел кейпінде қызы Кинганың крещение рәсіміне қатысты. 1984-1986 жылдары ол "Солидарлық" уақытша координациялық комитетінің, содан кейін "Солидарлық" кәсіподақ кеңесінің мүшесі болды. 1986 жылы тұтқындалып, түрмеге қамалды, ал 1988 жылы кешіріммен босатылды. Ол сол жылы Гданьск кеме құрылыс зауытында мамыр және тамыз ереуіліне қолдау көрсетті, бірақ көптеген "Солидарлық" көшбасшыларымен бірге коммунизм құлап кетеді деп сеніп, келіссөздерге қарсы болды. Польшалық БАҚ "Бір күндік президент" деп атаған Борусевич: "кем дегенде мен викторина сұрақтарында пайда боламын" деді.

Borusewicz was born in Lidzbark Warmiński, Poland. When still a secondary school student of School of Fine Arts in Gdynia, he was arrested in May 1968 during the Polish 1968 political crisis on charges of printing and distributing opposition fliers. In 1975, he graduated from the Catholic University of Lublin in the field of history. During the 1970s he took part in a campaign of support for striking workers in Radom, and became a part of the Workers' Defence Committee. In the years 1977–1978 he was a co organiser of the Free Trade Unions of the Coast, "the cradle of Solidarity," established by Andrzej Gwiiazda, Krzysztof Wyszkowski and Antoni Sokolowski. He was the point of contact for the opposition in Gdansk—a recruiting and networking role similar to Jacek Kuron in Warsaw—and a principal organiser of the August 1980 strike in the Gdańsk Shipyard which led to the formation of the Solidarity trade union, and a co author of the strikers postulates. He took part in the formation of the Solidarity free trade union. After the institution of martial law by the regime on 13 December 1981, he spent more than four years hiding from the authorities and organising the underground structures of the then outlawed Solidarity trade union. In 1983, he secretly married fellow activist Alina Pienkowska, an underground event cited in Andrzej Wajda's Man of Iron starring Lech Walesa and Anna Walentynowicz. The following year, disguised as a woman, he attended the baptism of their daughter Kinga. Between 1984 and 1986, he was a member of the Provisional Solidarity Coordination Committee and then Provisional Solidarity Trade Union Council. He was arrested and imprisoned in 1986 and released under an amnesty in 1988. He supported the May and August strikes in the Gdańsk Shipyard in that year but, along with many Solidarity leaders, he initially opposed the round table compromise believing communism would crumble. Called by the Polish media "The President for One Day", Borusewicz said, "at least I'll end up as a question in quizzes".

Марапаттар

2009 жылы Борусевич Александра Хильдебрандттың қаржылаған Доктор Райнер Хильдебрандт адам құқықтары сыйлығымен марапатталды. Бұл сыйлық әр жыл сайын адам құқықтарына зорлық-зомбылықсыз үлкен үлесін қосқандарды мойындау үшін табыс етіледі.