Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Баскетболдағы соққы түрі
Type of shot in basketball
Баскетболдағы лайп – төменнен секіріп, допты себетке жақын жерге қойып, бір қолымен допты қалқанға соғып, себетке түсіруге жасалатын екі ұпайлық талпыныс. Оның қозғалысы және бір қолмен жасалуы оны секіріп соққыдан (jump shot) ерекшелендіреді. Лайп баскетболдағы ең қарапайым соққы деп есептеледі. Лайп жасағанда ойыншы себетке қарама-қарсы аяғын көтереді. Қорғалмаған лайп көбінесе жоғары тиімділікке ие. Басты кедергі – себет жиегіне жақындау және көбінесе себеттің жанында тұратын биік бойлы қарсыластардың блогынан қашу. Лайп жасаудың кең таралған стратегиялары – кеңістік жасау, допты басқа нүктеден босату немесе екінші қолды пайдалану. Егер ойыншы себет жиегінен асып түсе алатын болса, одан да әсерлі және тиімді слэм-данк (допты себеттен жоғарыдан түсіру немесе лақтыру) жасауға мүмкіндігі бар.
A layup in basketball is a two point shot attempt made by leaping from below, laying the ball up near the basket, and using one hand to bounce it off the backboard and into the basket. The motion and one handed reach distinguish it from a jump shot. The layup is considered the most basic shot in basketball. When doing a layup, the player lifts the outside foot, or the foot away from the basket. An undefended layup is usually a high percentage shot. The main obstacle is getting near the rim and avoiding blocks by taller defenders who usually stand near the basket. Common layup strategies are to create spaces, release the ball from a different spot, or use alternate hands. A player able to reach over the rim might choose to perform a more spectacular and higher percentage slam dunk (dropping or throwing the ball from above the rim) instead.
Нұсқалар
Ойынның дамуымен бірге, лаяп та өзгерді. Бүгінде лаяптың бірнеше түрі бар. Лаяптарды екі негізгі түрге бөлуге болады: қол асты және қол үсті. Қол асты лаяпы допты желіге немесе доп тақтадан секіріп түсіру үшін білектің және саусақтардың көп бөлігін пайдалануды қамтиды. Бұл лаяп көбінесе "саусақпен домалату" деп аталады. Уилт Чемберлен осы әдісті алғаш қолданған ойыншылардың бірі болды. Майк Бибби және Аллен Айверсон сияқты бұрынғы NBA ойыншылары қол асты лаяпты жиі пайдаланды. Бүгінгі таңда саусақпен домалатудың көптеген нұсқалары бар, соның ішінде ойыншының денесін айналып толық шеңбер жасап, допты лаяпқа түсіруге дейін түрлі алдау амалдарын қолданатын "Әлемді айналдыру" лаяпы бар. Джейсон Уильямстың Сакраменто кезінде орындаған классикалық ойынында, ол допты оң қолымен артына алып өтіп, содан кейін сол қолымен алға қайтарды (Боб Кузидің осы қозғалысын алғаш жасағандығын еске түсіреді). Екінші лаяп түрі – қол үсті лаяпы, ол секіріп атқандай болып келеді, бірақ қысқа қашықтықтан жасалады. Қол үсті лаяптар көбінесе доп тақтаны пайдалануды қамтиды. Скотти Пиппен және Карл Малоун сияқты ойыншылар осы әдісті тиімді пайдаланған. Кері лаяп – бұл допты блоктан сақтау үшін жиі қолданылатын лаяп түрі. Оның ерекшелігі – допты артқа қарай лақтыру, ал ойыншы себетке қарсы тұрып алады. Ол көбінесе қорғаныс шебінен өту кезінде қолданылады, онда шабуылдаушы ойыншы себеттің бір жағынан бастап, екінші жағында аяқтайды, немесе қорғаушы себеттің бір жағын қорғауға бел буғанда, дәстүрлі лаяпты кесіп тастау үшін қолданылады. Кейде ойыншы себетке арқасымен тұрып, кері лаяп жасайды; Майкл Джордан осы тактиканы жоғары бойлы қорғаушыларға қарсы себетке арқасымен ұпай жинау үшін қолданған. Лаяп жасау үшін ойыншылар көбінесе лаяпқа тырысудан бұрын берілген екі қадамды пайдаланып, кеңістік жасайды. Әртүрлі нұсқалары мен импровизациялары бар, бірақ ең көп таралған түрі – "Еуро қадамы". Еуропалық ойыншылардың NBA-ға әкелгенімен, оны негізінен қорғаушылар мен шабуылшылар қабылдады, себебі ол үлкен қорғаушылардан аулақ болу үшін шапшаңдық пен аяқ жұмысына көп тәуелді, бірақ Джоэл Эмбиид сияқты ірі ойыншылар да осы әдісті қолданғандарын көрдік. "Еуро қадамы" допты дриблингтегенде тоқтатып, бір бағытта бір қадам жасап, содан кейін қорғаушыдан аулақ болу үшін екінші бағытта жылдам қадам жасап, лаяпқа мүмкіндік жасауды қамтиды. Бұл әдісті тиімді пайдалану үшін, агрессивті дриблинг жасап, содан кейін екі кең қадамды әртүрлі бағытта жасап, бір мезгілде допты басыңыздың үстінен өткезу арқылы максималды түрде айналып өтуге және қорғануға, сондай-ақ мүмкіндігінше фол алуға болады.
As the game has evolved through the years, so has the layup. Several different versions of the layup are around today. Layups can be broadly categorized into two types: the underarm and the overarm. The underarm layup involves using most of the wrist and the fingers to 'lay' the ball into the net or off the board. This layup is more commonly known as the finger roll. Wilt Chamberlain was one of the early practitioners of a showy finger roll layup. Notable past NBA players who rely heavily on the underarm finger roll are Mike Bibby and Allen Iverson. Finger rolls today have many forms, including the "Around the World" which involves a complete circle around the player before the layup and a variety of faking in the approach to the rim. A classic example is a play by Jason Williams during his time with Sacramento, in which Williams brought the ball behind his back with his right hand, in a fake of a back pass, and then brought it front again with the same hand for the finish (reminiscent of Bob Cousy, who pioneered the move). The other layup is the overhand shot, similar to a jump shot but from a considerably close range. Overhand layups nearly always involve the action of the backboard. Players like Scottie Pippen and Karl Malone have used this move to great effect. The Reverse Layup is a type of layup often used to evade a block. It is distinguished by the fact that the ball is tossed backwards, with the shooter facing away from the basket. It is often employed during a baseline drive, where the attacking player starts on one side of the basket and finishes on the other, or when a defender commits to defending one side of the rim to cut off a conventional layup. Occasionally a player will stay on the same side of the rim, back to the basket, and shoot a reverse layup; this tactic was sometimes used by Michael Jordan in order to score with his back to the basket against taller defenders. It is common for players to create room for a layup by making use of the allotted two steps before the layup attempt. Variations and improvisations exist, yet the most common form is the Euro Step. So called as it was introduced to the NBA by European players, it has been adopted mainly by guards and forwards as it relies heavily on agility and footwork to avoid larger defenders, although bigger players such as Joel Embiid have been seen making use of the move. The Euro Step itself involves picking up one's dribble while dribbling, taking one step in one direction, then quickly taking a step in the other direction to avoid the defender to create room for a layup attempt. To make use of the move efficiently, it is best to dribble in aggressively then take two broad steps in different directions while simultaneously bringing the ball over one's head in the direction one is stepping for maximum evasion and protection while potentially drawing a foul.