Кіріспе

Бір немесе бірнеше жылжымалы бөліктерден жасалған терезе.

Айнала терезе немесе көтерілетін терезе бір немесе бірнеше жылжымалы бөліктерден, яғни "шешектен" жасалады. Сөздің этимологиясына сәйкес, "шешек" (esсіз) – қазір көбінесе мамандар қолданатын балама көпше түрі. Жеке шешектер дәстүрлі түрде шыны бөліктерінен құралған, бірақ қазір бір шыны табақтан (немесе екі қабаттау болған жағдайда – екі шыны табақтан) тұруы мүмкін.

Тарих

Ең көне сақталған қос жақтаулы терезелер 1670 жылдары Англияда орнатылған, мысалы, Palace House және Ham House-та. Қос жақтаулы терезелерді ойлап тапқан адам ретінде Роберт Гук есімі жиі айтылады, бірақ нақты дәлелдер жоқ. Басқалары оны голландтық өнертабыс деп санайды. Х.Ж. Луу қос жақтаулы терезелер Англияда дамығанын сендірді, бірақ нақты өнертапқышты анықтау мүмкін емес деген қорытындыға келді. Ескі шынының кемшіліктері ("ream") оның оптикалық бұрмалау тудыратынымен танылады. Дәстүрлі цилиндрлі шыны әлі де жасалады, бірақ басқа антик шыны түрлері енді қол жетімді емес. Қазіргі заманғы екі қабатты шынылы қос жақтаулы терезелер де бар. Олардың шынайы бөлгіштері ("muntins") немесе "шығылғыш шүмектері" болуы мүмкін, немесе оларды шыны бетіне жабыстыру арқылы имитациялауға болады, сонда бірнеше кішкентай бөліктерге бөлінгендей көрінеді, ал әрбір жақтау тек бір үлкен екі қабатты шыныдан тұрады.

Мәселелер

Қатты ағаштан жасалған терезелердің дәстүрлі проблемаларына шіру, ағаштың ісінуі немесе бұрмалануы, сондай-ақ желдің соққылауы (ағаштың қысқаруынан туындайды) жатады. Бұл мәселелерді мұқият жөндеу және жел өткізбейтін таспаны орнату арқылы шешуге болады. Суретшілердің терезе жақтауын бояп жабыстырып алуы да жиі кездесетін жағдай. Жылжымалы механизм терезелерді дәстүрлі иіліп ашылатын терезелерге қарағанда осы проблемаларға көбірек бейім етеді. Шалқалы терезелерге күтім жасау шарт, бірақ олар өз кезегінде көптеген артықшылықтар ұсынады (стиль, эстетика, ескі үйлер мен ғимараттарға қатысты заңдарға сәйкестік, табиғи ресурстар және т.б.). Дегенмен, дұрыс күтілген терезелер ұрпақтан-ұрпаққа сақталуы мүмкін. Сондай-ақ, екі шыныны жылжыту арқылы ғимараттың ішіндегі барлық шыны бетін тазалауға болады. ПВХ немесе винилден жасалған терезелер 1960 жылдары Германияда алғашқы ПВХ терезелер енгізілгеннен бері қолжетімді. Олар терезе өнеркәсібінде үстемдік танысты, 2017 жылғы мәліметтерге сәйкес, АҚШ-тағы барлық терезе жақтауларының 50% астамы винилден жасалған. ПВХ-тың су өткізбейтін қасиеті мен орнатудың қарапайымдығы да артықшылықтары болып табылады. ПВХ-тың кемшіліктеріне беріктігінің төмендігі және экологиялық мәселелер жатады. Уақыт өте келе винил жақтауларын икемді ету үшін қолданылатын пластификаторлар буланып, материалды қатайып, сындыруға бейім етеді. Винил ағаш және алюминий жақтауларынан әлсіз, сондықтан үлкен терезе ашықтарында қосымша тіреу қажет. Винил ағаш терезелерде ағашты ауа райынан қорғау үшін сыртқы қаптама ретінде де қолданылады, бірақ терезенің ішкі бөлігінің әдемі ағаш көрінісін сақтауға мүмкіндік береді. Винил көптеген түстер мен текстураларда қолжетімді, бірақ ақ түс ең көп таралған. Винил негізінен тұрғын үйлерде және төмен қабатты коммерциялық ғимараттарда қолданылады, себебі ол өртке оңай тұтанады және жану кезінде улы газдар бөледі. Болашақта ПВХ терезелерінің отқа төзімді түрлері биік ғимараттарда қолданылуы мүмкін, бірақ қазіргі уақытта тұтанғыштық және улы газдар маңызды кедергі болып табылады.