Еуропалық азаматтық соғыс тұжырымы

Кіріспе

Еуропалық азаматтық соғыс – 19-шы және 20-шы ғасырлардағы Еуропадағы қақтығыстарды еуропалық қоғамның ішкі соғысының бөліктері ретінде сипаттауға арналған тұжырым. Осы еуропалық азаматтық соғысқа байланысты уақыт кезеңдері тарихшылар арасында әртүрлі. Кейбір сипаттамалар 1914 жылдан 1945 жылға дейінгі мерзімді, яғни Бірінші дүниежүзілік соғыс, Екінші дүниежүзілік соғыс және соғыс аралық кезеңдегі көптеген ұсақ қақтығыстарды қамтиды. Ал басқалары бұл кезеңнің 1870 жылы Франко-пруссия соғысымен немесе 1905 жылы басталғанын айтады. Кейде бұл тұжырым еуропалық интеграция процесін және Еуропалық Одақтың құрылуын осы қақтығыстың бейбіт шешімі ретінде түсіндіруге көмектеседі. Бұл сипаттаманы қолдайтындар әдетте Еуропа құрлығының салыстырмалы мәдени біртектілігіне, Бірінші дүниежүзілік соғыстың басындағы еуропалық монархтардың туыстық байланыстарына немесе әртүрлі кезеңдердегі Еуропадағы қарулы қақтығыстардың үздірілісіне назар аударады. Бұл тұжырымға қарсы пікір білдірушілер осы кезеңнің басында еуропалық елдер арасындағы діни және саяси жүйелердің айқын айырмашылықтарына тоқталады, бұл Еуропаның біртұтас "азаматтық қоғам" құрғандығы туралы идеяны күмәндетеді. Тағы бір аргумент – екі дүниежүзілік соғыстың жаһандық, яғни Еуропа шегінен тысқары сипаты, кейде бұл сипаттамада толыққанды көрсетілмейді. Тарихшылар арасында ортақ пікір қалыптаспағандықтан, еуропалық азаматтық соғыс тұжырымы қолдау таппаған.

Еуропалық Азамат соғысы тұжырымдамасының салыстырмалы қолданылуы

Еуропалық азаматтық соғыс тұжырымы Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарды, соғыс аралық кезең мен оның қақтығыстарын Еуропадағы ұзаққа созылған азаматтық соғыс ретінде сипаттауға талпынады. Бұл термин 20-ғасырдың бірінші жартысында қайталанған қақтығыстарға қатысты қолданылады. Тарихқа қатысты дәстүрлі көзқарастардан өзгеше, бұл тұжырым өткен оқиғаларды өткеннің жарығында түсіндірудің орнына, қазіргі шындық (жартылай біріккен Еуропа) тұрғысынан қайта қарастырады. Бұл термин оның қолданылуы күтілетін кезеңдегі бірнеше қақтығыстардың мән-жайларын толық қамти алмайды. Көптеген егжей-тегжейлі мәліметтер мен байланыстар бойынша бірлікке қол жеткізілмеді, мысалы, Испания азаматтық соғысы (1936–1939), Ресей революциясы және Ресей азаматтық соғысы (1917–1923). Солтүстік Африка мен Таяу Шығыстағы Еуропаға жақын орналасқан колониялар арасындағы немесе оларға қатысты қақтығыстарға қатысты да келісім жоқ. Еуропа шеңберінен тыс жерлердегі қақтығыстарға, атап айтқанда Жапонияның Қытайға шабуылы мен Тынық мұхиты және Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Екінші дүниежүзілік соғыстың майдандарындағы науқандарға қатысты да бірлік жоқ. Бұл оқиғалардағы АҚШ-тың рөлін түсіндіру де қиындық тудырады. Осылайша, Еуропалық азаматтық соғыс тұжырымын Еуропа континентінен тыс жерлерден, Оңтүстік Америкадан (Бразилия) және Тынық мұхитынан (Таиланд) келген көптеген тәуелсіз елдердің Еуропадағы қақтығыстарға қатысуымен үйлестіру қиын. 20-ғасырғы Еуропалық қақтығыстарды тарихи тұрғысынан талдаумен салыстырғанда, "азаматтық соғыс" тұжырымының тиімділігі дәлелденбеді. 2017 жылдың мәліметі бойынша, осы кезеңдегі континенттік Еуропалық "азаматтық соғыс" тұжырымы географиялық ауқымды, тарихи кезеңдегі қақтығыстардың себептерін және олардың географиялық кеңістіктегі әсерлерін толыққанды түсіндіре алмайды. Тарихи тұрғысынан қарағанда, екі ұлттық "азаматтық соғыс" – Ресей азаматтық соғысы мен Испания азаматтық соғысы – осы тезистің ішкі қайшылықтарын көрсетеді. К.М. Паниккар ұсынған 1914–1945 жылдар аралығындағы мерзім ұсынылған хронологиялық диапазонның бірі болып табылады, бірақ ол ұлтшыл және коммунистік қозғалыстардың идеологиялық мазмұны, монархиялардың құлдырауы немесе жойылуы және осы кезеңде ұлттық және трансұлттық әлеуметтік-демократиялық ұйымдардың (саяси партиялар мен кәсіподақтар) өркендеуі сияқты кейбір мәселелерді түсіндіре алмайды. 1936–1945 жылдар аралығындағы оқиғалар, Испаниядағы қақтығыстан басталып, Екінші дүниежүзілік соғыстың еуропалық бөлігімен аяқталады, жиі айтылады. Массачусетс университетінің Бостон қаласындағы бөлімшесі 1945 жылды соғыс аяқталған күн деп санайды, бірақ Ресей азаматтық соғысы 1917 жылы басталды. Дегенмен, өзін-өзі қию тұрғысынан қарағанда, осы кезең 1870 жылғы 19 шілдедегі Франко-пруссия соғысының басталуына дейін және 1990 жылғы Германияның қайта бірігуіне дейін созылуға бейім. Лондон экономика мектебінің "Еуропалық азаматтық соғыс: 1890–1990" курсы 1945 жылды соғыс аяқталған күн деп есептейді және 20-ғасырдың екінші жартысы осы соғыстың салдарынан туындады деп санайды. Гонконг университетінің тарих факультеті мазмұнды екі бөлімге бөлуді ұсынады: біріншісі 1914–1945 жылдарды, екіншісі 1945 жылдан кейінгі кезеңді қамтиды.

The concept of a European Civil War attempts to characterize World War I and World War II, along with the inter war period and its conflicts, as a protracted civil war taking place in Europe. It is used in referring to the repeated confrontations that occurred during the first half of the 20th century. Unlike traditional approaches to history, this construct re interprets the past in the light of a present reality (a semi unified Europe), rather than interpreting past events in the light of the past. The term does not easily encompass aspects of several conflicts in the period of its presumed application. No consensus has emerged over many details and links, such as the Spanish Civil War (1936–1939), the Russian Revolution and Russian Civil War (1917–1923). There is no consensus on its application to related conflicts within or between proximate European colonies in North Africa and in the Middle East. There is no consensus on its application to related conflicts outside the fringes of Europe such as the Japanese invasion of China and campaigns in the Pacific theater and Southeast Asia theater of World War II. The role of the United States in these events is also difficult to explain within the construct. Thus, the concept of a European Civil War is difficult to reconcile with the involvement of numerous sovereign non colonial combatants in the conflicts in Europe from continents other than Europe, including South America (Brazil) and the Pacific (Thailand). In comparison with traditional historical analysis of 20th century European conflicts, the utility of the "civil war" concept has not been demonstrated. as of 2017, the construct of a continental European "civil war" in the period has not yet completely explained the geographic coverage, the multiple causes of the subsets of conflicts within the historical period and geographical range of operations and effects. At least two historically understood national" civil wars", the Russian Civil War and the Spanish Civil War, are among some of the internally conflicting arguments of the thesis. K. M. Panikkar's original range from 1914 to 1945 is among the chronological ranges proposed, but it does not explain some of these problems, such as the ideological content of both the nationalist and communist movements, the decline or elimination of related monarchies and the rise of national and transnational social democratic organizations (political parties and trade union movements) in the period. The period of events between 1936 and 1945, beginning with the conflict in Spain and ending with the European portion of World War II, are commonly cited. The University of Massachusetts Boston argues 1945 as the end date, but the beginning of the conflict in 1917 with the Russian Civil War. However, for the self mutilation perspective there is a tendency to stretch the beginning to as early as the start of the Franco Prussian War on 19 July 1870 and the end to as late as the reunification of Germany of 1990. The London School of Economics course "European Civil War: 1890 to 1990" argues that 1945 was the end date and that the second half of the 20th century was the result of the conflagration's aftermath. The University of Hong Kong's Department of History proposes dividing the content into two sections, with one covering 1914 1945 and the second 1945 onwards.

Қосымша жағдай

Еуропалық азамат соғысы идеясын қолдайтындар, көптеген Еуропа елдерінің мемлекет басшылары бір отбасының тармақтарындай тығыз байланысты болған деп санайды. Еуропалық мәдениет те салыстырмалы түрде біртекті, көптеген ұлттар өз мәдениеттерінің тамырын екі негізгі көзден – христиандық пен классикалық антикалықтан – шығарады. Заң жүйелері бөлек болғанымен, олар өте ұқсас болды және уақыт өте келе одан да біркелкіленіп дамыды. Соғыс аяқталғаннан кейін, Еуропаның әртүрлі елдеріндегі элиталар Еуропалық Одаққа дейін жеткен ұлттар қауымдастығын құруға кірісті. Екінші дүниежүзілік соғыстан Еуропалық Одақтың пайда болуы осы теорияның негізгі тұсы болып табылады, себебі азамат соғыс әдетте бір елдің немесе империяның ішіндегі бәсекелес тараптар мемлекеттік билікті ұлттық деңгейде бақылауға таласқанда болады. Азамат соғыстар көбінесе жаңа немесе нығайтылған орталық биліктің құрылуына әкеледі. Кейбір ғалымдар Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарды 22 жылдық уақытша тынығумен бірге жалғасқан бір соғыс ретінде қарастырады. Теория испан және ресейлік азамат соғыстарын аралық қақтығыстар деп анықтайды және Бірінші дүниежүзілік соғыстың бастауын бұрынғы франко-пруссиялық соғысқа байланыстырады, Италия, Португалия және басқа елдердегі саяси өзгерістерді бір контекстте қарастырады. Еуропалық азамат соғысының басты жақтаушылары бастапқыда Лондон экономика мектебінің тарих факультетінде орналасқан. Пол Престон 1996 жылы жариялаған «Қоршаудағы республика: Испаниядағы азамат соғысы 1936–1939» атты еңбегінде испан азамат соғысын «1945 жылы аяқталған үлкен Еуропалық азамат соғысының бір эпизоды» деп сипаттады. Факультет бұл тақырыпты жеке курс ретінде де ұсынды (оны доктор Роберт Бойс оқытқан). Алайда, олардың позициясы кейіннен басқа ғалымдардың арасында қолдау тапты. Еуропалық азамат соғысы тұжырымын өз жұмыстарында қолданғандардың қатарында Рим университетінің әлеуметтану профессоры, Калифорния университетінің Берклидегі Энтони Адамтвейт және Дьюк университетінің Дж. М. Робертс бар. Робертс 1996 жылы жариялаған «Еуропа тарихы» атты еңбегінде «Еуропалық азамат соғысы Еуропаның әлемдегі үстемдігін аяқтады» деді, бұл идеяның жақтаушыларының типостық тұжырымы. Бұл концепцияға алғашқы сілтеме 1970 жылдардағы «Соғыстағы әлем» телесериалында орын алды, онда тарихшы Стивен Амброуз 1945 жылы Ресей және американ армияларының шаршаған Еуропаға басып кіргенін айтты, «осылайша ешбір еуропалық ел Еуропалық азамат соғысында жеңіске жете алмайтынын қамтамасыз етті». Одан бұрын, 1955 жылы жарияланған «Азия және батыстың үстемдігі 1498–1945» атты кітабында үнді дипломаты К. М. Паниккар осы мәселеге тоқтаған болатын.

Those supporting the idea of a European Civil War contend that the heads of state in many European nations were so closely related as to constitute branches of the same family. European culture is also relatively homogeneous, with most nations tracing the roots of their culture to two principal sources, namely Christianity and classical antiquity. While separate, their respective legal systems were remarkably similar and evolved to become more so over time. At the end of the conflict, elites in the different countries of Europe began work to create a community of nations that has since grown into the European Union. The emergence of the European Union from World War II is central to the argument as a civil war typically occurs when competing parties within the same country or empire struggle for national control of state power. Civil wars usually result in the emergence of a new or restrengthened central authority. As mentioned below, some academics regard the First and Second World Wars as part of the same conflict with a 22 year cease fire. The theory defines the Spanish and Russian civil wars as intermediate conflicts and links the roots of World War I back to the earlier Franco Prussian conflict, regarding political changes in Italy, Portugal and elsewhere in a single context. The central proponents of the European Civil War were originally based at the history department of the London School of Economics. In his 1996 work The Republic Besieged: Civil War in Spain 1936–1939, Paul Preston describes the Spanish Civil War as an "episode in a greater European Civil War that ended in 1945". The department even included the subject as a course in its own right (taught by Dr. Robert Boyce). However, their position has since gained ground with academics elsewhere. Others who have used the notion of a European Civil War in their work include professor emeritus of Sociology at the University of Rome, University of California, Berkeley's Anthony Adamthwaite and Duke University's J. M. Roberts. In his 1996 work A History of Europe, Roberts stated that the "European Civil War ended the dominance of Europe in the world", a typical claim of the idea's proponents. An early reference to this concept occurs during the 1970s television series The World at War, when historian Stephen Ambrose comments that 1945 witnessed an invasion of an exhausted Europe by Russian and American armies, "thus ensuring that no European nation actually wins the European Civil War". Earlier still were comments by Indian diplomat K. M. Panikkar in his 1955 book Asia and Western Dominance 1498 1945.