Кіріспе

Эдинбург ауданындағы Гранж (алғашқыда Сент-Джайлз Гранжы) – Эдинбург қаласының оңтүстігінде орналасқан, жоғары тұрғындармен қоныстанған маңырайы, батысында Морнингсайд және Гринхилл, шығысында Ньюингтон, солтүстігінде Медоус паркі мен Марчмонт, ал оңтүстігінде Блэкфорд Хилл жатыр. Бұл аудан еңбегімен көзге түскен ерте викториялық кезеңдегі тастан салынған виллалар мен сарайлармен ерекшеленеді, көбінесе кең бақтары бар. Гранж негізінен 1830 және 1890 жылдар аралығында салынды, бұл аймақ қалалық ортада елдік өмірдің идеалды бейнесін көрсетеді. Бұл маңырайдағы көшелер құны жоғары жылжымайтын мүліктерімен танымал, және Шотландияның ең бай адамдары, көрнекті заңгерлер мен бизнесмендердің мекені болып табылады. «Гранж» сөзі бүкіл Ұлыбританияда кеңінен қолданылады және әдетте орталық сарайы бар кең шаруашылық жерімен байланысты. 16 маусым 1376 жылы король Роберт II барондық билігін және Сент-Джайлз жерін үлкен ұлы Джонға, Карик графына, Шотландияның уәзіріне берді. 1391 жылы иелік Уордлоу отбасына өтті. 29 қазан 1506 жылы Сент-Джайлз Гранжы Эдинбургтің буржуасы Джон Кант пен оның әйелі Агнес Каркетлге тиесілі болды, ал 1517 жылы олар жерді Сент-Кэтрин монастырының монахтарына пайдалануға рұхсат берді. 19 наурыз 1691 жылы Джон Кант Сент-Джайлз Гранжын Уильям Дикке толығымен сатты. Сол кезде бұрын монахтарға берілген жер, логарифмдерді ойлап тапқан атақты сэр Джон Нейпирдің қолына тиді. 1731 жылы мұрагер Изабель Дик Фонтенхоллдың 5-ші бароны сэр Эндрю Лаудерге үйленгеннен кейін, Гранж оның иелігіне өтті.

Гранж үйі

Тұрғызылған алғашқы мұнаралы үй өте ерте заманға, мүмкін 13 ғасырға дейін барып тіреледі, екі мұнара және тік қоршаулы шатырмен әсемделген; оның орны Бург Мьюрдің шығыс жағында оқшауланған, ол сол кезде шұңқырлы және батпақты далалардан тұратын, оңтүстікке қарай Брейд төбелеріне дейін және шығысқа қарай Сент-Леонард жартасына дейін созылған. Гранж Хаус сарайы ғасырлар бойы кеңейтіліп, ірі жөндеу жұмыстарын Сэр Томас Дик Лаудер жүргізді. 1836 жылғы 16 мамырда Лорд Кокберн күнделігіне: "Кеше кешке күннің сақина тәрізді тұтылуы болды, ол керемет көрініс болды. Мен Сер Томас Дик Лаудер мен оның отбасымен бірге Гранж Хаустың мұнарасының үстінде болдым" деп жазды. 1848 жылы Сэр Томас қайтыс болғаннан кейін үйдің құрылысы біртіндеп нашарлап, 1930 жылдары күтіп ұстау және сақтау шығындары тым жоғары болды. Көптеген наразылықтарға қарамастан, үй 1936 жылы бұзылды. Грандж Крессенттегі жердің бір бөлігінде бунгалолар мен басқа да үйлер салынды. Оның қақпаларынан табылған тас виверналар, жергілікті халық арасында "Лаудер гриффиндері" деп белгілі, Гранж-Лоанда қайта орнатылды. Олардың бірі ғасырлар бойы сақталған, 19 ғасырдың соңында қайта жаңғыртылған және екі жағынан бақтардан биік тас қабырғалармен бөлінген, Ғашықтар қарызының кіреберісіне орнатылды. Бір кезде бұл жол Гранж зиратына жақын орналасқан, онда Сэр Томас Дик Лаудер, Хью Миллер және Томас Чалмерс сияқты белгілі адамдар жерленген.

Атақты тұрғындар

Қала маңындағы тұрғындардың арасында жазушы Дж. К. Роулинг те бар. Гудвин мүлкіне жасалған вандализмнан кейін Гранжтан көшіп кеткен, бірақ әйелі оны үйден қуғаннан кейін қайта оралды. Мұнай магнаты сэр Билл Гаммелл, Тони Блэрдің мектептегі досы және Джордж Бушқа үйлену тойында қонақ болған, Гранжда мүлік сатып алды. Макс Борн, Нобель сыйлығының лауреаты және Эдинбург университетінің табиғи философиясының бұрынғы профессоры 84-ші Гранж-Лоанда тұрды. 1936 жылы Эдинбургке келді. 1952 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін осы жерде қызмет етті. Ол кванттық механиканың негізін қалаушылардың бірі ретінде танылады. Кванттық механикадағы негізгі зерттеулері үшін 1954 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын алды. Марк Андре Раффалович (1864–1934) – француз ақыны, жазушысы және гомосексуализмді қорғаушы, бүгінде өнерге демеушілігімен және ақын Джон Греймен өмір бойы қарым-қатынасымен танымал. Раффалович 9 Уайтхаус террасасында тұрды, ал оның ең маңызды қолдаушысы және романтикалық серігі Джон Грей де жақын жерде тұрды. 1934 жылы Раффалович кенеттен қайтыс болғанға дейін екеуі бірге болды. Дәл төрт айдан кейін Грей қайтыс болды. Раффаловичтің гомосексуалистік бағыты табиғи және моральдық тұрғыдан бейтарап деген пікірін жазуы осы тақырыптағы 19 ғасырдың соңындағы әдебиетке елеулі үлес болды. Фрэнсис Х. Андервуд – американдық редактор және жазушы. 1857 жылы The Atlantic Monthly журналының негізін қалаушы және бірінші редакторы болды, ол әлі де баспагердің көмекшісі болып жұмыс істеді. Ол Маншнхаус жолының 35-үйінде тұрды. Уильям Генри Гулд (1815–1897) – Шотландияның реформаланған пресвитериан шіркеуінің және Шотландияның еркін шіркеуінің дін қызметкері, 1877–1878 жылдары еркін шіркеудің Бас Ассамблеясының модераторы болды. Ол Маншнхаус жолындағы 28-үйде тұрды. Дэвид Патрик (жазушы), FRSE LLD (1849–1914) – шотланд жазушысы және редакторы. Ол 1888–1892 жылдары Чемберстің энциклопедиясын, [1] 1897 жылы Чемберстің биографиялық сөздігін және 1901–1903 жылдары Ф. Х. Груммен бірге Чемберстің ағылшын әдебиетінің циклопедиясын редакциялады. Ол Маншнхаус жолының 20-сы үйінде тұрды. Джордж Смитон (1814–1889) – 19 ғасырдағы шотландтық теолог және грек ғалымы. Ол Оңтүстік Маншнхаус жолындағы 13-үйде тұрды. Джон Дунс (министр), FRSE (1820–1909) – Эдинбургтегі Нью-колледждің жаратылыстану ғылымдарының профессоры. Ол ғылыми және діни тақырыптар бойынша көптеген еңбектер жазды. Ол Солтүстік Маншнхаус жолының 4-ші үйінде тұрды. Томас Смит (миссионер) (1817–1906) – шотландтық миссионер және математик, 1854 жылы Үндістанның зенана миссияларын құруда маңызды рөл атқарды. Ол Шотландияның еркін шіркеуінің 1891–1892 жылғы Бас Ассамблеясының модераторы болды. Ол Маншнхаус жолындағы 10-үйде тұрды. Фредерик Халлард, FRSE PRSSA (1821–1882) – шотландтық адвокат және заң авторы. Ол 1855 жылдан 1882 жылға дейін Мидлотианның аға шерифінің орынбасары болып қызмет етті және Эдинбург философиялық институтының директоры және Шотландия Корольдік өнер қоғамының президенті болды. Ол 7 Уайтхаус террасасында тұрды. Дәмe Элизабет Блэкэддер (1931–2021), суретші және графикашы, 1950 жылдан бастап 2021 жылы қайтыс болғанға дейін күйеуі Джон Хьюстонмен бірге Фонтайнхолл-роудта тұрды.

Танымал мәдениетте

Гранж сонымен қатар BBC Three комедиялық драмасы «Pramface» түсірілімінде негізгі түсірілім алаңы болды, онда Скарлетт Элис Джонсон мен Шон Майкл Вери басты рөлдерде ойнады. «Pramface» сериалында Гранж кеңінен көрсетілген, бірақ сюжеттік желіге үйлестіру үшін, сыртқы келбетінің ұқсастығына байланысты Солтүстік Лондонның жоғары сапалы ауданы ретінде бейнеленді.