Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1161 жылы Цзинь-Сун соғыстары кезінде болған шайқас
1161 battle during the Jin Song wars
Цайши шайқасы – Қытайдың Цзинь-Сун соғыстарының 26-27 қарашада өткен маңызды теңіз шайқасы. Ол Сунның ұңғыннан жасалған қаруларының көмегімен шешуші жеңіспен аяқталды. Юрчен императоры Ваньян Лян басқарған Цзинь әскері Оңтүстік Сун әулетіне шабуыл жасау үшін Янцзы өзенінен өтуге тырысты. Сун әулетінің премьер-министрі Чэнь Канбо – бас әскери стратег және әскери-теңіз күштерінің қолбасшысы болды. Азаматтық қызметкер Ю Юнвэнь Сун армиясын қорғауға жетекшілік етті. Сун флотының айналма дөңгелекті соғыс кемелері, ұңғын мен әк қосылған өртке қарсы бомбаларды лақтыратын требушеттермен жабдықталған, Цзинь флотының жеңіл кемелерін ойсырата жеңді.
The Battle of Caishi was a major naval engagement of the Jin–Song Wars of China that took place on November 26–27, 1161. It ended with a decisive Song victory, aided by their use of gunpowder weapons. Soldiers under the command of Wanyan Liang, the emperor of the Jurchen led Jin dynasty, tried to cross the Yangzi River to attack the Southern Song dynasty. Chen Kangbo, prime minister of the Song dynasty, was chief military strategist and commanded the navy. Yu Yunwen, a civil official, commanded the defending Song army. The paddle wheel warships of the Song fleet, equipped with trebuchets that launched incendiary bombs made of gunpowder and lime, decisively defeated the light ships of the Jin navy.
Шолу
1125 жылдан бастап Цзинь хандығы Хуай өзенінің солтүстігіндегі бұрынғы Сунь аймақтарын жаулап алды. 1142 жылы екі мемлекет арасындағы шекараны белгілеген бейбіт келісімге қол қойылды, нәтижесінде Цзинь Солтүстік Қытайды, ал Сунь Оңтүстік Қытайды бақылауына алды. 1150 жылы Уань Лян император болып, солтүстік және оңтүстік Қытайды бір императордың билігінде біріктіруді жоспарлады. 1158 жылы ол Суньның 1142 жылғы келісімді бұзғанын мәлімдеді, бұл Суньға қарсы соғыс жариялауға себеп болды. Ол келесі жылы соғысқа дайындық жүргізді. Ол барлық денесі сау ер адамдарды әскерге шақыруға бұйрық берді. Бұл шақыру халыққа ұнамады және кейін басылып тасталған көтерілістерге әкеп соқты. Цзинь әскері 1161 жылдың 15 қазанында Кайфэн астанасын тастап, Хуайдан Янцзыға қарай жылжыды. Сунь әскері Янцзы бойындағы бекіністерде орналасқан болатын. Уань Лян қазіргі Нанкиннің оңтүстігіндегі Кайси (қазіргі Мааншан) тұсында өзеннен өтуді жоспарлады. Ол 26 қарашада Янцзы жағалауынан шығып, Ю Юнвэнь мен Чэнь Канбо басқарған Сунь әскерлерімен теңіз шайқасына түсті. Уань Лян шайқаста жеңіліп, Янчжоуға қайтарылды. Уань Лян Каиси шайқасынан кейін өз әскерлерінің қолынан өлтірілді. Уань Лян болмаған кезде Цзинь сарайында әскери төңкеріс болды, нәтижесінде Император Шицзун жаңа император болып тағайындалды. 1165 жылы қол қойылған бейбіт келісім Сунь мен Цзинь арасындағы қақтығысты аяқтады. Каисиде Сунь 18 000 сарбаздан тұратын әскерді басқарды, ал Уань Лянның 600 000 Цзинь сарбазы болған деген хабар бар. Шайқас барысында көптеген Цзинь сарбаздары дезертирлік жасады – өзендер мен көлдердегі теңіз шайқастарына солтүстік далалық атты әскерлерінің жарамсыз екенін түсінгендіктен, Цзинь күштері азайды. Сунь әскері жоғары сапалы теңіз күші, оқ-дәрісі және отты қаруларының арқасында жеңіске жетті. Бұл жеңіс Сунь әскерінің рухын көтеріп, Цзинь әскерінің оңтүстікке қарай жылжуын тоқтатты.
Starting in 1125, the Jin had conquered former Song territories north of the Huai River. In 1142, a peace treaty settled the border between the two states, putting the Jin in control of northern China and the Song in control of the south. In 1150, Wanyan Liang became emperor and planned to unite northern and southern China under a single emperor. In 1158, he asserted that the Song had violated the 1142 treaty, a pretext for declaring war on the Song. He prepared for the war in the following year. He instituted a draft where all able bodied men were required to enlist. The draft was unpopular, precipitating revolts that were later suppressed. The Jin army left the capital of Kaifeng on October 15 1161, and pushed through from the Huai to the Yangzi. The Song were fortified along the Yangzi front. Wanyan Liang planned to cross the river at Caishi (modern day Ma'anshan), south of modern day Nanjing. He embarked from the shore of the Yangzi on November 26, and clashed with Song forces led by Yu Yunwen and Chen Kangbo in a naval engagement. Wanyan Liang lost the battle and retreated to Yangzhou. Wanyan Liang was assassinated in a military camp by his own soldiers shortly after the battle at Caishi. A military coup had taken place in the Jin court while Wanyan Liang was absent, enthroning Emperor Shizong as the new emperor. A peace treaty signed in 1165 ended the conflict between Song and Jin. At Caishi, the Song led an army of 18,000, whereas Wanyan Liang reportedly led an army of 600,000 Jin soldiers. Over the course of the battle, many Jin soldiers deserted—bringing down the total Jin force—as they realized their northern steppe cavalry was inadequate for naval battles on rivers and lakes. The Song won mainly through its superior navy, gunpowder, and firearms. The victory boosted the morale of the Song infantry and pushed back the southern advance of the Jin army.
Жин-Ляо-Сонг
Сун (960–1276) – Қытайдың оңтүстік-шығысын билеген хан әулеті. Олардың солтүстігінде Солтүстік-Шығыс Қытайды билеген, жуйчжэнь-хандық қосысқан Цзинь әулеті орналасқан. Цзиньге жуйчжэньдер басшылық етті, олар Қытайдың солтүстік-шығысындағы Маньчжуриядан шыққан, жартылай көшпенді және егіншілікпен айналысқан тайпалардың конфедерациясы еді, бірақ Цзинь құрамында көптеген солтүстік хан ақсүйектері де болды. Ляо – Монғолия, Батыс Қытай және Орталық Азияның бір бөлігін қамтыған, хитандар басқарған әулет. Цзинь сияқты, Ляо да хан мәдениетін қабылдады, қытай тілінде сөйледі және буддизмді ұстанды. Сун мен Цзинь бір кезде әскери одақтастар болған. Алайда, 1114 жылы Ваньянь Агуда басшылығымен біріккен жуйчжэньдер бұрынғы үстемдіктеріне – хитандар басқарған Ляо әулетіне қарсы көтеріліс жоспарлады. 1115 жылы Агуда Цзинь әулетін құрып, император титулын алды. Цзинь Сунмен бірлесіп хитандарға қарсы шабуыл ұйымдастырды. Олар шабуылды 1121 жылға жоспарлап, кейін 1122 жылға шегерді. 1122 жылы Цзинь хитандардың Жоғарғы және Батыс астаналарын басып алды. Сун Ян (қазіргі Пекин) қаласын, Ляоның Оңтүстік астанасын басып алуға тырысты, бірақ ол сол жылы Цзиньге түсті. Сун мен Цзинь арасындағы келіссөздер 1123 жылы келісімге әкелді, бірақ он алты округ мәселесіндегі аумақтық даулар екі елдің қарым-қатынасын нашарлатты. 1125 жылы Цзинь Сунға басып кірді.
The Song (960–1276) was a Han led dynasty that ruled over Southeast China. To their north was the Jin dynasty, a Jurchen Han mixed dynasty that ruled over Northeast China. The Jin were led by the Jurchens, a confederation of semi agrarian tribes from Manchuria in northeast China, though many northern Han nobles were also part of the Jin. The Liao were a Khitan led dynasty covering parts of Mongolia, West China, and Central Asia. Like the Jin, the Liao also adopted Han culture, spoke Chinese, and practiced Buddhism. The Song and Jin had once been military allies. However, in 1114, the Jurchen, unified under the rule of Wanyan Aguda, plotted a revolt against their former overlords: the Khitan led Liao dynasty. In 1115, Aguda established the Jin dynasty and adopted the title of emperor. The Jin negotiated a joint attack with the Song against the Khitans. They planned the attack for 1121 and then rescheduled to 1122. In 1122, the Jin captured the Khitan Supreme and Western Capitals. The Song tried to capture the Liao Southern Capital of Yan (modern Beijing), but it fell later that year to the Jin. Negotiations between the Song and Jin produced a treaty in 1123, but bilateral relations deteriorated because of territorial disputes over the Sixteen Prefectures. In 1125, the Jin invaded the Song.
Цзинь-Сонг соғыстарының басталуы
1127 жылы Цзинь Солтүстік Қытайдың көп бөлігін біріктіріп, Сунның астанасы Кайфэнді екі рет қоршады. Кайфенгтің екінші қоршауында Сун императоры Цинцзонг тұтқындалды. Цзинь оны және Сун патшалық отбасын тұтқын ретінде Солтүстік-Шығыс Қытайға алып кетті. Тұтқыннан қашып құтылған Сун сарайының мүшелері оңтүстікке қашып, уақытша астана құрды – бірінші Сунның оңтүстік астанасында (қазіргі Шанчжоу), ал 1129 жылы Ханчжоуда. Сун астанасының оңтүстікке Ханчжоуға көшірілуі Солтүстік Сун дәуірінен Оңтүстік Сун дәуіріне өтуді білдірді. 1127 жылы Цинцзонгтың кіші інісі, принц Чжао Гу, оңтүстік астанада Цинцзонгтың мұрагері болып таққа отырды. Чжао кейіннен Император Сонг Гаоцзонг ретінде танылды. 1130 жылы Цзинь генералы Вуджу Янцзы өзенін кешіп, Гаоцзонгты тұтқындауға тырысты, бірақ император қашып кетті. Вуджу Янцзы өзенінің арғы бетіне, солтүстікке шегінді, онда Хан Шичжун басқаратын күшті Сун флотымен шайқасты. Цзинь Янцзы өзенінің оңтүстігіндегі Сунның қалған аймақтарына шабуылдауын жалғастырды. Олар солтүстікте Сунға адал жандардың көтерілісіне, бірнеше маңызды басшылардың қазасына және Юэ Фэй сияқты Сун генералдарының әскери операцияларына тап болды. Цзинь Сун мен Цзинь арасында буферлік мемлекет ретінде қызмет ету үшін 劉齊 (大齊) қуыршақ үкіметін құрды, бірақ Ци Сунды жеңе алмады. Цзинь 1137 жылы Циді жойды. Цзинь оңтүстікке шабуылдаудан бас тарғаннан кейін, бейбіт келісімге қол жеткізу үшін дипломатиялық келіссөздер қайта басталды. 1142 жылы қол қойылған Шаосин шарты екі мемлекет арасындағы шекараны Янцзының солтүстігінен ағатын Хуай өзені бойымен белгіледі. Шарты бойынша Сун Цзиньнен жылқы сатып алуға тыйым салынды, бірақ шекаралық саудада контрабанда жалғасты. 1142 жылдан 1161 жылға дейін, яғни Ванян Лян соғысқа шыққан жылға дейін екі мемлекет арасындағы қарым-қатынас көбінесе бейбіт болды.
By 1127, Jin had unified most of northern China and besieged the Song capital of Kaifeng twice. In the second siege of Kaifeng, Emperor Qinzong of the Song was captured. The Jin took him and the Song royal family to Northeast China as hostages. Members of the Song court who had evaded capture fled south, where they established a temporary capital, first in the Song southern capital (modern Shangqiu), and then in Hangzhou in 1129. The move of the Song capital south to Hangzhou signalled the transition from the Northern Song era to the Southern Song. Qinzong's younger brother, Prince Zhao Gou, was enthroned as Qinzong's successor in the southern capital in 1127. Zhao is known posthumously as Emperor Song Gaozong. The Jin general Wuzhu crossed the Yangzi River in 1130 and tried to capture Gaozong, but the Emperor escaped. Wuzhu retreated north across the Yangzi, where he fought off a stronger Song fleet commanded by Han Shizhong. The Jin persisted with their advance into the remaining Song territories south of the Yangzi. They faced an insurgency of Song loyalists in the north, the deaths of some important leaders, and military offensives by Song generals like Yue Fei. The Jin created the puppet government of 劉齊 (大齊) to serve as a buffer state between Song and Jin, but Qi failed to defeat the Song. The Jin abolished Qi in 1137. As the Jin gave up advancing south, diplomatic talks for a peace treaty resumed. Signed in 1142, the Treaty of Shaoxing established the boundary between the two states along the Huai River, which runs north of the Yangzi. The treaty forbade the Song from purchasing horses from the Jin, but smuggling continued in the border markets. The relations between the two states were mostly peaceful from 1142 to 1161, the year Wanyan Liang went to war.
Цзинь-дың кайшиге арналған дайындамалары
Ваньян Лян 1150 жылы өзінің туысы және алдыңғы императоры Сидзуңды сарай төңкерісі кезінде өлтіргеннен кейін Цзинь императоры болып жарияланды. Ваньян Лян тайпалық кеңес арқылы билік жүргізген журчен басшысы емес, хан императорымын деп санады. "Цзинь тарихында" Ваньян Лянның өміріндегі үш тілегі – жаулап алу, абсолютті билік және әйелдер екені айтылады. Оның басты мақсаты тек солтүстікке ғана емес, бүкіл Қытайды бағындыру еді. Бала кезінде Ваньян Лян Сун елшілерінен тәлім алып, шай ішу сияқты Сун дәстүрлерін қабылдады. Сун мәдениетіне деген құштарлығы үшін ол "Хан еліктеушісі" деп аталды. 1157 жылы ол Цзиньдің Жоғарғы астанасын солтүстік-шығыстағы Хуиньден Пекинге көшірді және Кайфынды Оңтүстік астанасы етіп жариялады. Сонымен қатар, ол үкіметтік мекемелерді оңтүстікке көшіріп, Маньчжуриядағы журчен басшыларының сарайларын бұздырды және Пекин мен Кайфенде жаңа сарайлар салдырды. Цзинь астанасын Қытайдың ортасына одан әрі оңтүстікке көшіруді жоспарлады. Ваньян Лянның құрылыс жобалары Цзинь қазынасын түгелдей таусылды. Оңтүстік Сунға қарсы соғысқа дайындалу 1158 жылы басталды. Сол жылы Ваньян Лян Сунның 1142 жылғы келісімді бұзғанын, оларға жылқы алуға тыйым салынғанын мәлімдеді. 1159 жылы ол армиясын жинап, шабуылға дайындала бастады. Ол қару-жарақ сатып алып, Пекинде сақтады, сондай-ақ 560 000 жылқы жинады. Ваньян Лян Сунға шабуыл жасау үшін көп күш қажет екенін түсінді. Ол хан әскерлерінің журчен әскерлерімен бірге соғысқа тартылуын қамтамасыз етті. Әскер жинау 1161 жылға дейін жалғасты. Теңізде шайқас болуы мүмкін еді, өйткені Цзинь өзен арқылы жоспарлаған. Соғыс үшін кемелер тартылып алынды және 30 000 жаңа сарбаз Цзинь флотына жіберілді. Ваньян Лян 1159 жылғы наурыз айында Соғыс министрлігінің қолдауымен соғыс кемелерін салуға рұқсат берді. Құрылыс Бейжіңге жақын Тонг (通) округінде басталды. Ваньян Лян өзін армияның бас қолбасшысы етіп тағайындады және Цзинь әскерін жеке басқарды. Бұл жоба халыққа ұнамады. Оған қарсы бірнеше көтерілістер болды, олардың көпшілігі Сунмен шектес Цзинь провинцияларында орын алды. Бірақ Ваньян Лян қарсылыққа жол бермеді; ол өгей анасын соғыс жоспарына сын айтқаны үшін өлім жазасына кесті. Біріккен Қытай императоры ретінде өзінің билігіне күдік келтіретін кез келген нәрсені жою үшін Ваньян Лян Цзинь аумағында тұратын Сун және Ляо патшалық отбасыларының барлық еркек мүшелерін өлім жазасына кесуді бұйырды. Бірнеше айдың ішінде екі патшалық әулеттің 130 мүшесін өлімге жіберу халықтың наразылығын тудырды, ал хитандықтар көп ұзамай Солтүстік-Шығыс Қытайда көтеріліс жасады. Олар әскерге шақырылудан бас тартты, себебі бұл олардың отанын далалық тайпалардан қорғаусыз қалдырады деп ойлады. Ваньян Лян олардың талаптарын қабылдамады. Содан кейін хитандықтар бірнеше журчен шенеуніктерін өлтірді. Көтеріліс шашыраңқы болды, және бұрынғы Ляо астанасы Шанцзиннен көтерілісті одан әрі тарату немесе хитан халқын Солтүстік-Шығыс Қытайдан Орталық Азияға көшіру үшін жеке жоспарлар жасалды, онда Ляо құлағаннан кейін Батыс Ляо империясы құрылған еді. Дегенмен, Ваньян Лян көтерілісті басу үшін соғыс күштерінен ресурстар мен адамдарды ауыстыруға мәжбүр болды.
Wanyan Liang was crowned Jin emperor in 1150 after killing his cousin and predecessor, Emperor Xizong, in a palace coup. Wanyan Liang considered himself more of a Han authoritarian emperor than a Jurchen leader who ruled through a tribal council. The History of Jin contends that Wanyan Liang told his officials that the three desires of his life were conquest, absolute power, and women. His ultimate ambition was to rule over all of China, not just the north. In his childhood, Wanyan Liang adopted Song practices like drinking tea by learning from Song emissaries, and once he had become emperor, he pursued a policy of sinicizing (汉化) the state. His affinity for Song culture earned him the Jurchen nickname of 'Han imitator'. He moved the Supreme Capital of the Jin from Huining in the northeast to Beijing and promoted Kaifeng to his Southern Capital in 1157. He also moved government institutions south, tore down palaces of Jurchen chieftains in Manchuria, and constructed new palaces in Beijing and Kaifeng. He made plans to move the Jin capital further south to the center of China. Wanyan Liang's construction projects drained the Jin treasury. Plans for a war against the Southern Song began in 1158. That year, Wanyan Liang claimed that the Song had broken the 1142 treaty that banned them from acquiring horses. In 1159, he began building up his army in preparation for an invasion. He acquired weapons, which he stored in Beijing, as well as horses allegedly numbering 560,000. Wanyan Liang understood that an invasion of the Song would require a lot of men. He ensured that Han soldiers were drafted into the war effort alongside Jurchen soldiers. The recruitment drive lasted until 1161. Naval confrontations were likely because the Jin planned on traveling by river. Ships were seized for the war and 30,000 of the recruits were assigned to the Jin fleet. Wanyan Liang authorized the building of ships for the war in March 1159, under the auspices of the Ministry of War. Construction began in the Tong (通) prefecture near Beijing. Wanyan Liang appointed himself head of the army and took personal command of the Jin forces. The draft was unpopular. Several revolts erupted against it, many of them in the Jin provinces neighboring the Song. But Wanyan Liang allowed no dissent; he had his stepmother executed after hearing that she was critical of the war effort. In order to eliminate any challenge to his legitimacy as emperor of a united China, Wanyan Liang ordered the execution of all male members of the Song and Liao royal families residing in Jin territory. The execution of 130 members of the two royal clans in the span of a few months proved unpopular, and the Khitans soon revolted in Northeast China. They refused to be drafted into the army, maintaining that conscription would leave their homeland unprotected from rival tribes on the steppes. Wanyan Liang rebuffed their demands. The Khitan rebels then killed several Jurchen officials. The rebellion was fragmented, and there were separate plans either to spread the revolt further by operating from Shangjing, the former Liao capital, or to move the Khitan people from Northeast China to Central Asia, where the Western Liao empire had formed after the demise of Liao. Regardless, Wanyan Liang was forced to divert resources and men away from the war effort to suppress the rebellion.
Каиши үшін әнді дайындау
Сун мен Цзинь арасындағы дипломатиялық байланыстар соғысқа дейінгі кезеңде үзілген жоқ. "Сун тарихында" айтылуынша, Сун билеушілері Джин елшісінің бір әдепсіздігін байқағанда, Джиннің басып кіруді жоспарлап отырғанын сезген. Кейбір Сун шенеуніктері алдағы соғысты болжаған, бірақ император Гаоцзун Джинмен бейбіт қарым-қатынасты сақтауға үміттенген. Оның Джинмен қарымталасқысы келмеуі Сунның шекаралық қорғанысын күшейтуді кешіктірді. Сун мемлекеті 1161 жылы үш әскери бекініс құрды. Ванян Лян 1161 жылдың 15 қазанында Кайфэннен аттанды. Шабуыл төрт армиядан тұрды, ал Ванян Лян жеке басқарып Анхуйға кірді. 28 қазанда Джин әскері Хуай өзенінен өтіп, Сун жеріне енді. Сунның қарсыласуы шамалы болды, себебі олар Хуай емес, Янцзы өзенінің оңтүстік жағалауын нығайтқан. Сун әулетінің премьер-министрі (宰相) Чэнь Канбо Сун әскери-теңіз күштеріне басшылық етті және Джинге қарсы шабуыл стратегиясын жасады. Азаматтық қызметкер Ю Юнвэнь Сун армиясын қорғауға жетекшілік етті. Сун флотының айналма дөңгелекті соғыс кемелері, оқ және әк қосылған өрт бомбаларын лақтыратын требушеттермен жабдықталған, Джин флотының жеңіл кемелерін ойсырата жеңді.
Diplomatic exchanges between the Song and Jin did not stop during the period preceding the war. The History of Song claims that the Song realized that the Jin were planning for an invasion when they noticed the discourtesy of one of the Jin diplomats. Some Song officials foresaw the impending war, but Emperor Gaozong hoped to maintain peaceful relations with the Jin. His reluctance to antagonize the Jin delayed the fortification of the Song border defenses. The Song quickly built just three military garrisons in 1161. Wanyan Liang departed from Kaifeng on 1161 October 15. The offensive comprised four armies, and Wanyan Liang personally led the army that entered Anhui. The Jin passed the Huai River boundary on October 28, advancing into Song territory. The Song resistance was minimal because they had fortified the southern shore of the Yangzi River and not the Huai. Chen Kangbo (陈康伯), prime minister (宰相) of the Song dynasty, commanded the Song navy and designed the anti Jin offensive strategy. Yu Yunwen, a civil official, commanded the defending Song army. The paddle wheel warships of the Song fleet, equipped with trebuchets that launched incendiary bombs made of gunpowder and lime, decisively defeated the light ships of the Jin navy.
Каишидің теңіз шайқасы
Ваньян Лянның әскері Янгцзы өзенінің солтүстік жағында Янгчжоу маңындағы лагерін құрды. Цзинь жорығын Сунның батыстағы жеңістері бәсеңдетті, сол жерде Сун Цзиньнен бірнеше префектураларды басып алды. Ваньян Лян өз әскерлеріне қазіргі Нанкиннің оңтүстігіндегі Кайсиде Янцзы өзенінен өтуді бұйырды. 1161 жылы 26-27 қарашада Цзинь мен Сун арасында теңіз шайқасы болды. Сун стратегиясын Сун әулетінің премьер-министрі және әскери-теңіз жетекшісі Чэнь Канбо (陈康伯) жоспарлаған. Чэнь өзінің әскери-теңіз полкін басқарды, генерал Ю Юнвэньді (оқымысты чиновник), оның лейтенанттары Дай Гао, Цзянь Канг, Ши Чжун және басқаларды армияның қалған бөлігін басқаруға жіберді. Ю, Хатшылықтың ресми қызметкері, Каишиде ерекше қызметі үшін таңдалған Сун әскерлеріне марапаттар таратып отырды. Оның бұл сапары Ванян Лянның науқанымен сәйкес келді. Ю алғаш келген кезде Каишиде Сун әскерлері шашырап тұрды, сондықтан Ю команданы қолға алып, біріктірілген бірлік құрды. Цзинь әскері шайқастан бір күн бұрын жылқыларды құрбандыққа шалу рәсімін орындады (жануарларды құрбандыққа шалу). 26 қарашада Цзинь әскерлері Янцзы жағалауынан шығып, Сун флотилиясымен соғысты. Олардың кемелеріне кірген кемелердің кейбірі нашар салынған. Цзинь Лианшанда бірнеше кемеден айырылды, олар Үлкен каналға тасымалданатын Лианшан көлінің тереңдігіне байланысты қиындыққа тап болды. Ваньян Лян 1161 жылы Ляншанда қалған кемелерді өтеу үшін тағы да көп кеме жасауды жедел түрде сұрады. Соғыстың бір есебі бойынша, Цзинь кемелері бір аптада қираған ғимараттардан қайта өңделген материалдармен жасалды. Кемелердің жетіспеушілігі мен сапасы төмендігі Цзиньге Сунмен теңіз шайқасына қажетті сарбаздарды тасымалдауға кедергі келтірді. Сун әскерінің жауабы Ваньян Лян күткеннен күшті болды. Сун әскерінің дөңгелекті кемелері баяу жүретін Цзинь кемелерін жылдамдатып, олардан асып түседі. Сун флотын Кибао-Шан аралының артына жасырып қалды. Кемелер аралдан шығу үшін, ат үстіндегі барлаушы аралдың шыңындағы жасырын тудың белгісі арқылы Цзинь кемелерінің жақындап келе жатқанын хабарлағанда, іске қосылатын болды. Ту көрініп тұрған кезде Сун флотилиясы аралдың екі жағынан да шабуылға кірісті. Сун әскерлері тартылымдық требушеттермен "көктегі найзағай" және басқа да жұмсақ жарылғыш заттарды, ішінде әк және күкірт бар бомбаларды қолданды, олар корпусы жарылғанда зиянды жарылыс тудырды. Цзинь әскерлері өзеннен өтіп, жағалауға жеткенде, сол жақта күтіп тұрған Сун әскерлері шабуыл жасады. Сун шешуші жеңіске жетті. Ваньян Лян келесі күні екінші шайқаста тағы жеңілді. Қалған кемелерін өртеп жіберген соң, ол Янчжоуға шегінді, онда тағы бір өтуге дайындық аяқталмай тұрып, қаза тапты. Басқа бір жазбада генерал Чен Лугонг (Чен Канбо) «陈鲁公 (陈康伯) 采石» және оның Цзиньді жеңіп, Сунды қалай қорғағаны туралы айтылады.
Wanyan Liang's army built its encampment near Yangzhou on the northern side of the Yangzi River. The Jin advance had been slowed by Song victories in the west, where the Song captured several prefectures from the Jin. Wanyan Liang commanded his forces to cross the Yangzi at Caishi, south of modern Nanjing. A naval battle between Jin and Song took place on November 26 and 27, 1161. The Song strategy was planned by Chen Kangbo (陈康伯), prime minister and naval leader of the Song dynasty. Chen led a naval regiment of his own, dispatching general Yu Yunwen (a scholar official), his lieutenants Dai Gao, Jian Kang, Shi Zhun, and others to lead the rest of the army. Yu, who was a Drafting Official of the Secretariat , was at Caishi to distribute awards to Song soldiers who had been selected for their outstanding service. It was by chance that his visit coincided with Wanyan Liang's campaign. When Yu first arrived, there were various scattered Song forces at Caishi, so Yu took command and built a cohesive unit. The Jin performed a ritual sacrifice of horses a day before the battle (animal sacrifice). On November 26, Jin troops embarked from the shore of the Yangzi and engaged the Song fleet. Some of the ships they boarded were shoddily built. The Jin had lost several ships in Liangshan, where they were bogged down by the shallow depths of Liangshan Lake as they were being transported to the Grand Canal. Wanyan Liang had urgently requested the construction of more ships in 1161 to compensate for those still stuck in Liangshan. One account of the war contends that the Jin ships were constructed in a week with materials recycled from destroyed buildings. The shortage of vessels and the poor quality of those available prevented the Jin from ferrying more soldiers needed for fighting a naval battle with the Song. The Song military response was stronger than Wanyan Liang had anticipated. The paddle wheel ships of the Song navy could move more rapidly and outmaneuver the slower Jin ships. The Song kept their fleet hidden behind the island of Qibao Shan. The ships were to depart the island once a scout on horseback announced the approach of the Jin ships by signaling a concealed flag atop the island's peak. Once the flag became visible, the Song fleet commenced their attack from both sides of the island. Song soldiers operated traction trebuchets that launched incendiary "thunderclap bombs" and other soft cased explosives containing lime and sulphur, which created a noxious explosion when the casing broke. The Jin soldiers who managed to cross the river and reach the shore were assaulted by Song troops waiting on the other side. The Song won a decisive victory. Wanyan Liang was defeated again in a second engagement the next day. After burning his remaining ships, he retreated to Yangzhou, where he was assassinated before he could finish preparations for another crossing. Another account tells of General Chen Lugong (Chen Kangbo)「陈鲁公（陈康伯）采石」and how he also led naval regiments to defeat the Jin and defend the Song.
Шығындар
Бұл шайқастағы сарбаздар мен қаза тапқандардың саны туралы бағалаулар кеңінен әртүрлі. Сун деректерінің бірі Каишиде 18 000 сун сарбазы орналасқандығын көрсетеді. Бір құжатта 400 000 – 600 000 джин сарбазы шайқасқа қатысқандығы айтылады. Герберт Франк Сунның бүкіл майданда бар болғаны 120 000 сарбазы болғанын, ал жарты миллиондық көрсеткіш Хуаи өзенінен Янцзыға қарай өтуге дейін джин армиясының санын көрсеткен болуы мүмкін деп санайды. Оңтүстікке қарай жылжу кезінде көтерілістерді басудан туған дезертирлер мен қазалардың саны джин Янцзыға жеткен кезде бұл санды азайтқан болар. Джин тарихы, джин тарапынан жазылған құжат, джин сарбаздарының бір менган (猛按 – жүз сарбаздық жүршен бірлігі) мен жүз адам, екі менган мен екі жүз адам аралығында қаза тапқанын хабарлайды. Сун тарихы джиннің төрт мың сарбазы мен екі командирінің (он мыңдық) қаза тапқанын көрсетеді. Сунның тағы бір дерегі 24 000 джин сарбазы қаза тапқанын, 500 жауынгер мен 5 менган тұтқынға алынғанын жазады. Сунның консервативті деректерінің бірінде джиннің Каишиде бар болғаны 500 сарбазы мен 20 кемесі болғаны айтылады.
Estimates for the number of soldiers and casualties at the battle vary widely. A Song source reports that there were 18,000 Song soldiers stationed in Caishi. One document claims that 400,000 600,000 Jin soldiers were present at the battle. Herbert Franke argues that the Song had only 120,000 soldiers fighting on the entire front and that the half million figure could have referred to the number of soldiers that the Jin army had before crossing the Huai River toward the Yangzi. The desertions and casualties from suppressing revolts while advancing southward would have shrunk that number by the time the Jin reached the Yangzi. The History of Jin, a document written from the perspective of the Jin, reports Jin casualties between one meng'an (猛按 Jurchen unit of a thousand soldiers) and a hundred men, and two meng'an and two hundred men. The History of Song reports Jin casualties numbering four thousand soldiers and two commanders of wanhu (万户 ten thousand men) rank. An account of the battle by a different Song source holds that 24,000 Jin soldiers died and that 500 combatants and five meng an were taken as prisoners. A more conservative Song source estimates that the Jin only had 500 soldiers and 20 ships at Caishi.
Салдары
Қытайдың дәстүрлі тарихнамасы Кайши шайқасын Сун үшін маңызды жеңіс ретінде сарайлап келді. 383 жылы Шығыс Цзинь бұрынғы Циньдің солтүстік басқыншыларын жеңген Фэй өзенінің шайқасымен салыстырылатын Кайши шайқасы да ерекше құрметке ие болды. Бұл жеңіс 18 мың Сун әскерінің жарты миллионға жуық әскерді жеңгені ретінде бейнеленеді. Шайқас барысында Сун теңіз күшінің артықшылығына байланысты, Цзинь әскерлерінің көп бөлігі дезертирлік жасап, Цзинь күштері азайды. Сунның бірнеше артықшылықтары болды. Сунның кемелері үлкен болды және дайындалуға жеткілікті уақыты болды, ал Цзинь әскері кешіп өтуге қажетті жарақ-жабдық пен кемелерді жинады. Теңіз шайқасында Джурчен әскерінің ең маңызды күші – атты әскерді қолдану мүмкін болмады. Бұл шайқас ғана емес, Ванян Лянның әскери жорығының сәтсіздігіне де себеп болды. Ванян Лянның генералдары оны жек көріп, соғыс барысында Цзинь жеңіліске ұшырағандықтан, оның әскерлерімен қарым-қатынасы нашарлаған. Империяда оның билігіне наразылық кеңінен тараған, ал Ванян Лянның саясаты Джурчендерді, Кидандарды және Хандарды ашуландырды. Наразы офицерлер оны өлтіруге сөз байласып, 1161 жылдың 15 желтоқсанында оны өлтірді. Император Шицзун Ванян Лянның орнын басып, Цзиньдің билеушісі болды. Ол Ванян Лян сотта болмаған кезде, әскери төңкеріс салдарынан император болып жарияланды. Шицзун ақырында Ванян Лянның көптеген саясатын жойды. Жеңіс Сун әскерлерінің рухын көтеріп, үкіметке сенімділікті арттырып, Сун мемлекетінің тұрақтылығын нығайтты. Цзинь оңтүстікке қарай кеңею және Қытайды өз билігімен біріктіру ниетінен бас тартты. 1162 жылы Цзинь әскері шегінді, екі мемлекет арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас жаңадан басталды. Сун Гаоцзун шайқас аяқталғаннан кейін тоғыз айдан соң зейнеткерлікке шықты. Оның отставкаға кету себептері күрделі, бірақ Гаоцзунның Ванян Лянмен соғысты басқаруы оның шешіміне әсер еткен болуы мүмкін. Ол Цзинь шабуылы туралы ескертулерді елемеді, ал келісімге келуге тырысуы Сун қорғанысын күшейту жоспарларын тежеді. Хуанань мен Сычуаньда әскери қақтығыстар жалғасты, бірақ Цзиньдің Кайшиден кейінгі шабуылдары Янцзыға жетуді мақсат етпеді. Цзинь оңтүстік Қытайдағы көптеген көлдер мен өзендер атты әскерлеріне кедергі келтіретінін түсінді. Шарапатта жеңілгеннен кейін, олар 1165 жылы Сунмен бейбіт келісімге қол қойып, жауынгерлік әрекеттерді тоқтатты. Хуаи өзенінің шекарасы өзгеріссіз қалды.
Traditional Chinese historiography celebrated the battle of Caishi as an important victory for the Song. Caishi was held in the same esteem as the Battle of Fei River in 383, when the Eastern Jin defeated the northern invaders of the Former Qin. It is portrayed as a victory against overwhelming odds, in which 18,000 Song soldiers overcame an army of nearly half a million men. Over the course of the battle, more and more Jin troops deserted in the face of the superior Song navy, thereby decreasing the total Jin force. The Song possessed multiple advantages. The Song had larger ships and ample time to prepare, while the Jin army gathered supplies and ships for the crossing. It was also impossible for the Jin to use cavalry, the most important asset of the Jurchen military, during a naval engagement. The battle was not solely responsible for devastating Wanyan Liang's military campaign. His own failings also led to his downfall. Wanyan Liang's generals detested him, and his relationship with his men had deteriorated over the course of the war as the Jin were losing. There was a widespread disapproval of his reign in the empire, and Wanyan Liang's policies had alienated Jurchens, Khitans, and Han alike. Disaffected officers conspired to kill him, and he was assassinated on 1161 December 15. Emperor Shizong succeeded Wanyan Liang as ruler of the Jin. He had been enthroned weeks before the assassination, in a military coup that installed him as emperor while Wanyan Liang was absent from the court. Shizong eventually rescinded many of Wanyan Liang's policies. The victory boosted the morale of the Song soldiers, improving confidence in the government and bolstering Song stability. The Jin gave up their ambitions of pushing south and reunifying China under their rule. The Jin army withdrew in 1162, and diplomatic relations between the two states resumed. Song Gaozong retired nine months after the conclusion of the battle. The reasons for his abdication are complicated, but Gaozong's handling of the war with Wanyan Liang may have had a part in his decision to resign. He had ignored the warnings of a Jin attack, and his hopes for conciliation held back plans for strengthening the Song defenses. Military clashes continued in Huainan and Sichuan, but Jin incursions after Caishi had no intent of reaching the Yangzi. The Jin had discovered that southern China's many lakes and rivers impeded their cavalry. After losing the battle, they signed a peace treaty with the Song in 1165, ending hostilities. The Huai River border remained the same.