Кіріспе

Польшалық діни қызметкер және Киелі кітап зерттеушісі (1922–2006)

Йозеф Тадеуш Милик (Серочин, Польша, 24 наурыз 1922 – Париж, 6 қаңтар 2006) – поляк библиялық ғалымы және католик діни қызметкері, Яһудея/Иордания шөлдерінде Өлі теңіздің кітаптарын (ДТК) зерттеуші, Енох кітабының арамей тіліндегі фрагменттерін аударған және редакциялаған. Ол орыс, итальян, француз, неміс және ағылшын тілдерін ана тілі – поляк тілінен бөлек еркін меңгерген, сондай-ақ еврей, грек, латын, арамей, сирия, көне шіркеу славян, араб, грузин, угарит, аккад, шумер, египет және хетт тілдері сияқты көптеген ежелгі және қолданыстан шыққан тілдерді білген.

Өмірбаян

Ол Польшаның орталық бөлігіндегі шағын ауылда шаруа отбасында дүниеге келді. Әкесі шаруа болғанымен, ғылымға қызығушылық танытып, өз білімін арттырып, бай кітапхана жинады. Ол ұлына үлкен әсер етті, ол Сидльцедегі гимназияны бітіріп, 1939 жылы Плоцк қаласындағы теология колледжіне түсті. Польшаға неміс әскері басып кіргеннен кейін колледж жабылып, ол Варшаваға көшті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Люблиннің католик университетінде оқып, 1946 жылы дін қызметкері болып бекітілді. Жозеф Милик, баспа тобының мүшесі ретінде, Өлі теңіздің шиыршықтарындағы жүздеген мәтінді түсіндірді. Ол 1950 жылдардың басында Римдегі Папалық Киелі кітап институтында оқып жүргенде оларды аудара бастап, жариялады. Содан кейін ол Роланд де Вокс тобына қосылып, 3-шұңқырды табуға көмектесті, 4-шұңқырдан жүздеген сынықтарды қазып шығарды және 5-ші және 6-шы шұңқырларды табу мен қазба жұмыстарына қатысты. Кейіннен ол аударма және баспа тобының ең маңызды мүшелерінің біріне айналды.