Кіріспе

Глицин энцефалопатиясы – глицин метаболизміне қатысты сирек кездесетін аутосомдық рецессивті бұзылыс. Фенилкетонуриядан кейін глицин энцефалопатиясы аминқышқылдар метаболизміне қатысты екінші жиі кездесетін ауру болып табылады. Ауру глициннің ыдырау жүйесіндегі ақаулардың салдарынан туындайды, бұл фермент глициннің катаболизміне жауапты. Аурудың бірнеше түрі бар, олардың симптомдарының ауырлығы және басталу уақыты әртүрлі. Симптомдар қатаң түрде неврологиялық сипатта болады және клиникалық тұрғыдан дене сұйықтықтары мен тіндерінде, әсіресе бас-ми сұйықтығында глицин аминқышқылының жоғары деңгейімен сипатталады. Глицин энцефалопатиясы кейде "неонкетоздық гиперглицинемия" (NKH) деп аталады, бұл аурумен ауыратын науқастарда байқалатын биохимиялық көрсеткіштерге сілтеме жасау және "кетоздық гиперглицинемияны" (пропион қышқылы ацемиясында және басқа да тұқым қуалайтын метаболизмдік бұзылыстарда кездеседі) тудыратын аурулардан ажырату үшін қолданылады. Сандардың шатасуын болдырмау үшін көбінесе "глицин энцефалопатиясы" термині қолданылады, себебі бұл термин аурудың клиникалық белгілерін дәлірек сипаттайды.

Белгілері мен симптомдары

Ол әдетте миоклониялық ұстамалармен бірге ауыр энцефалопатия түрінде көрінеді, жылдам прогрестеп, әрі қарай тыныс тоқтауына алып келеді. Туа біткен метаболизмнің бұзылыстары және осы жағдайдың басқа да себептерін анықтауға жүргізілетін стандартты тексерулерде ешқандай аномалиялар табылмайды (ацидоз, гипогликемия немесе гипераммонемия және басқа да органдардың зардап шегуі байқалмайды). Энцефалопатиялық нәрестедегі айқын және ұзаққа созылған іш кешірулер, кетоздық емес гиперглицинемияның ерекше белгісі ретінде сипатталған.

Генетика

Глициндік энцефалопатияның кездесу жиілігі шамамен 60 000-нан 1-ге тең, бұл оны фенилкетонуриядан кейін аминқышқылдары метаболизмінің екінші жиі кездесетін бұзылысы етеді. Ол глицин бөлу жүйесінің (ГБЖ) ақауынан туындайды, ол төрт ақуыздық суббөлімнен тұрады. Осы төрт суббөлімнің әрқайсысы жеке генмен кодталады. Осы төрт геннің үшеуіндегі ақаулар глициндік энцефалопатиямен байланыстырылған.

Патофизиология

Глицин – ең қарапайым аминқышқылы, стереоизомерлері жоқ. Ол мида нейротрансмиттер ретінде әрекет ете алады, жұлын мен ми сабағында тежегіш ретінде, ал ми қабығында қоздырғыш әсер етеді. Глицин, төрт ақуыздық бөлімшеден тұратын глицин бөліну жүйесі (ГБЖ) арқылы аммиак пен көмірқышқыл газының соңғы өнімдеріне дейін метаболизденеді. Бұл бөлімшелердегі ақаулар глицин энцефалопатиясына алып келуі мүмкін, бірақ аурудың кейбір себептері әлі белгісіз. Әдетте, ГБЖ бауыр, ми және плацента тіндерінде ең жоғары ферменттік белсенділікті көрсетеді. Оның негізгі функцияларының бірі – мидағы глициннің қалыпты деңгейін сақтау. ГБЖ-дағы ақаулар қан плазмасы мен цереброспинальді сұйықтықта (ЦСС) глицин концентрациясының артуына әкеледі. Бұл аурудың нақты патофизиологиясы белгісіз, бірақ мида глициннің жиналуы симптомдарға себеп болуы мүмкін деп саналады. Глицин энцефалопатиясының барлық түрлері плазмада да, цереброспинальді сұйықтықта да (ЦСС) глициннің жоғары деңгейін көрсетеді. Глицин энцефалопатиясының ерекшелігі – глицин деңгейі ЦСС-де (қан мен зәрдегі деңгейден өзгеше) пропорционалды түрде жоғарылайды, ал тұқым қуалаушы органикалық ацидуриясы бар пациенттерде ЦСС-дегі глицин деңгейі қалыпты немесе қалыптыға жақын болады.

Глициннің метаболизмі

Глицин ағза жасушаларында көмірқышқыл газы мен аммиакқа дейін метаболизденеді. Митохондрияда глицин метаболизміне жауапты глицин бөлу жүйесі төрт ақуыздық суббірліктен тұрады: P ақуызы, H ақуызы, T ақуызы және L ақуызы. ), гипотония, апнеялық ұстамалар және мидың қалыптан тыс дамуы. Глицин энцефалопатиясы эпизодтық ұстамалар, атаксия, қозғалыс бұзылыстары және қызба кезінде көз қозғалысының бұзылуы сияқты жеңіл формада да көрініс беруі мүмкін. Бұл науқастардың дамуы әртүрлі дәрежеде қалыптаспайды. Кейінірек пайда болатын формасында науқастардың зиякерлік қабілеті қалыпты болады, бірақ спастикалық диплегия және оптикалық атрофия байқалады.

Болжам

Прогноз өте нашар. Екі зерттеу нәрестелік немесе ерте балалық шақта өлім-жітімнің қалыпты жасын көрсетті, біріншісінде ұлдар үшін орташа өлім жасы 2,6, ал қыздар үшін 1 айдан кем болған.

Қолдау

NKH – сирек кездесетін ауру, бірақ жаңа диагноз қойылған балалары бар ата-аналарды хабардар ету және гендік терапияға қаржы жинау үшін белсенді қоғамдық қызметін жалғастырып келеді. Бұл саланың көшбасшылары – Джек Ричард Урбан қоры және NKH Crusaders.