Кіріспе
Проксималды диабетикалық нейропатия, сондай-ақ диабетикалық амиотрофия деп те аталады, бұл қант диабетінің асқынуы болып табылады және тізе, жамбас, қалың бұлшық еттері және/немесе төменгі аяқтарды қамтамасыз ететін жүйкелерге әсер етеді. Проксималды диабетикалық нейропатия – бұл бұлшық еттерінің әлсіреуі, күшсіздік, ауырсыну немесе аяқтың сезіміндегі өзгерістермен/ұюмен сипатталатын диабетикалық нейропатияның бір түрі. Ол бел-қабырғалық плексустің (lumbosacral plexus) жүйкелерінің зақымдануынан туындайды. Проксималды диабетикалық нейропатия көбінесе 2-типті диабеті бар адамдарда кездеседі. Бұл диабетте жиі кездесетін дистальді полинейропатияға қарағанда сирек кездеседі.
Белгілері мен симптомдары
Проксималды диабетикалық нейропатияның белгілері мен симптомдары зардап шеккен нервтерге байланысты. Алғашқы симптом әдетте қалың қабат, жамбас, сан немесе аяқтағы ауырсыну болып табылады. Бұл ауырсыну көбінесе кенеттен басталып, дененің бір жағына әсер етеді, бірақ екі жағына да таралуы мүмкін. Одан кейін төменгі аяқ-қолдардың, мысалы, сан мен қалың қабаттың бұлшық еттерінде айнымалы әлсіздік байқалады. Нақты бұлшық еттерді қамтамасыз ететін нервтердің зақымдануы әлсіздікке қоса бұлшық еттердің дікілдеуін (фасцикуляция) тудыруы мүмкін. Кейде бұл салмақ жоғалтумен байланысты болады. Диабет көбінесе аяқтар мен төменгі аяқтарды қамтамасыз ететін ұзын нервтерге зақым келтіріп, ұю, қышыну және ауырсынуға (диабеттік полиневропатия) себеп болады. Осы белгілер де болуы мүмкін, бірақ проксималды диабетикалық нейропатияның ауырсынуы мен әлсіздігі көбінесе тез пайда болады және денеге жақын орналасқан нервтерге әсер етеді.
Себептер
Бұл жағдай көбінесе 2-типті диабетпен ауыратын адамдарға әсер етеді, бірақ кейде диабеті жоқ адамдарда да кездеседі (диабеттік емес бел-қабырғалық радикулоплексус нейропатиясы). Халық арасындағы тенденциялар гипергликемия рөл атқаруы мүмкін екенін, бірақ ол себепші фактор болмауы да мүмкін екенін көрсетеді. Бұл аурумен байланысты жүйке зақымдануы алғашқыда эндонеуриалды микроқантамырлар ауруы сияқты метаболизмдік өзгерістерден туындаған деп есептелді, онда эндотелийді (перициттер) қолдайтын жасушалар жоғары қан қант деңгейінен зақымдалады. Перициттер капиллярлық қан ағынын реттейді және жасуша қалдықтарын фагоцитоз жасайды, ал перициттер зақымданған жағдайда жүйкелерде ишемия дамуы мүмкін. Тағы бір мүмкін механизм – иммундық механизм, ол микроваскулитке алып келуі мүмкін, бұл ишемияға соқтыруы мүмкін. Диабеттік амиотрофия көбінесе NCS және EMG зерттеулерінде бел-қабырғалық плексопатияның белгілері анықталған диабетпен ауыратын науқастарда қойылатын диагноз болып табылады, егер басқа бел-қабырғалық плексопатияның себептерін анықтау мүмкін болмаса.
Емдеу
Диабетті дұрыс басқару арқылы проксималды диабетикалық нейропатияның алдын алуға болады. Проксималды диабетикалық нейропатияның пайда болу жиілігі диабетпен ауыратын адамдардағы қандағы глюкоза деңгейінің бақылануымен байланысты деп саналады және қандағы глюкоза деңгейін жақсарту арқылы қайтымды болуы мүмкін. Дәрі-дәрмектер проксималды диабетикалық нейропатиямен байланысты ауырсынды азайтуға көмектеседі. Диабеттік амиотрофияны емдеу үшін қолданылатын дәрілердің көпшілігі, мысалы, габапентин немесе прегабалин, тікелей жүйкеге әсер етеді.
Болжам
Проксималды диабетикалық нейропатия көбінесе бір реттік (монофазалық) сипатта болады және бастапқы пайда болғаннан кейін жақсаруы мүмкін. Дегенмен, ауырсыну мен әлсіздік толыққанды түрде жойылмайды және қозғалыс және дененің жұмыс істеу қабілетінің бұзылуына алып келуі мүмкін.