1720 жылғы Вилласур экспедициясы: Солтүстік Американ далаларындағы қақтығыс
Villasur expedition
1720 ж. Солтүстік Америкадағы испан экспедициясы: Вилласур жорығы, француз ықпалын тексеру, шабуыл, қаза тағдырлары. Тарих, зерттеулер, Оңтүстік жазықтар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1720 жылы Солтүстік Америкадағы испан экспедициясы
1720 Spanish expedition in North America
1720 жылғы Виласур экспедициясы – генерал-лейтенант Педро де Виласур басшылығымен Солтүстік Американың Ұлы жазықтарындағы Жаңа Францияның күшейіп келе жатқан ықпалын бақылау мақсатындағы испан әскери экспедициясы. Пауни және Отоиндіан тайпалары Небраска штатында экспедицияға шабуыл жасап, 40 испандықтан 36-сын, 10 үндістандық одақтасын және бір француздық жетекшіні өлтірді. Қалғандары Нью-Мексикодағы базаларына қайтарылды.
The Villasur expedition of 1720 was a Spanish military expedition intended to check New France's growing influence on the North American Great Plains, led by Lieutenant General Pedro de Villasur. Pawnee and Otoe Indians attacked the expedition in Nebraska, killing 36 of the 40 Spaniards, 10 of their Indian allies, and a French guide. The survivors retreated to their base in New Mexico.
Өмірбаян
XVIII ғасырдың алғашқы жартысында француз зерттеушілері мен тері саудагерлері Миссури өзенінің батысындағы жазықтарға еніп, оларды Луизиана деп жариялады. 1714 жылы Этьен де Веняр, Сиер де Бургмонт Плат өзенінің сағасына жеткен алғашқы колониялық саяхатшы болды, алайда басқа француз саудагерлері бұл аймаққа сапарлап, үндістердің арасында тұрған болуы мүмкін. Испания 16 ғасырдан бері, Коронадо экспедициясынан бастап Ұлы жазықтарға иелік құқығын талап етіп келген, бірақ бұл талапты бекітуге көп көңіл бөлмеген еді, енді аймақтағы француздың күшейіп бара жатқан ықпалына алаңдап қалды. 1718 жылы Франция мен Испания арасында Төрттік одақ соғысы басталды.
In the first part of the 18th century, French explorers and fur traders began to enter the plains west of the Missouri River, which they claimed as Louisiana. In 1714, Étienne de Veniard, Sieur de Bourgmont became the first colonial explorer known to have reached the mouth of the Platte River, although other French traders may have visited the area and lived among the Indians. Spain had claimed ownership of the Great Plains since the Coronado expedition of the 16th century, but had done little to assert this claim, and was now worried about the growing French influence in the region. In 1718, the War of the Quadruple Alliance broke out between France and Spain.
Экспедиция
Санта-Феде орналасқан испан колониясы Нуэво-Мексиконың губернаторы Антонио Вальверде и Косио Вильясурға жазықтағы француз саудагерлерін ұстауға бұйрық берді. Испания билігі Францияның аймақтағы ниеттері туралы ақпарат жинауға үміттенді. Вилласурдың үндістермен тәжірибесі болмады, бірақ ол 1720 жылдың 16 маусымында Санта-Феден экспедициямен шықты, онда 40 атты шекара жасағының әскері, «куэра» немесе «тері әскері» деп белгілі, 60-70 Пуэбло одақтастары, дін қызметкері, испан саудагері және шамамен 12 апачи жетекшісі кірді, олар пауни тайпасының жауы болды. Скаут жетекшісі Хосе Наранхо африкалық хопи тегінен шыққан, және ол бұрын Оңтүстік Платте өзені аймағына жеткен болуы мүмкін. Экспедиция солтүстік-шығысқа қарай Колорадо, Канзас және Небраска арқылы жол тартты. Тамыз айында олар Плат және Луп өзендері бойындағы пауни және ото тайпаларымен байланысқа түсті. Вилласур аймақтағы үндістермен келіссөздер жүргізуге бірнеше рет тырысты, құл ретінде ұсталған пауни Франсиско Систаканы аудармашы ретінде пайдаланды. 13 тамызда Систака лагерден жоғалып кетті. Вилласур сол түні қазіргі Колумбус, Небраска қаласына жақын жердегі Луп-Плат құйылысының оңтүстігінде лагерь құрды, шабуыл мүмкіндігінен және пауни мен ото үндістерінің санының және озбырлығының артуынан алаңдады.
Antonio Valverde y Cosío, governor of the Spanish colony of Nuevo México based in Santa Fe, ordered Villasur to capture French traders on the plains. Spanish authorities hoped to gather intelligence about French ambitions in the region. Villasur had no experience with Indians, but he left Santa Fe on June 16, 1720, leading an expedition which included about 40 soldiers of a mounted frontier corps known as cuera or leather soldiers, 60 to 70 Pueblo allies, a priest, a Spanish trader, and approximately 12 Apache guides, who were tribal enemies of the Pawnee. Scout leader José Naranjo was of African Hopi parentage, and he might have previously reached the South Platte River area. The expedition made its way northeast through Colorado, Kansas, and Nebraska. In August, they made contact with the Pawnee and Otoe along the Platte and Loup rivers. Villasur made several attempts to negotiate with Indians in the area, using Francisco Sistaca, a Pawnee held as a slave, to translate. On August 13, Sistaca disappeared from camp. Villasur camped that night just south of the Loup–Platte confluence near present day Columbus, Nebraska, nervous about the possibility of attack and the increasing number and belligerence of the Pawnee and Otoe Indians.
Шайқас
Пауни және Отои тайпалары 14 тамызда таңертең шабуыл жасады, мылтықтармен атып, жебелерді атып, содан кейін тек денелерін бояп, бас киімдерін, мокасиндерін және қысқа шалбарларын киіп шайқасқа кірді. Көптеген аман қалғандар шабуылдағандардың арасында француздар болғанын хабарлады, ал шайқастың сақталған суретінде еуропалық киім киген адамдар бейнеленген. Сондай-ақ, француз Жан Ларшевек аудармашы ретінде әкелінген болатын. Испанияның Пуэбло одақтастары жақын маңайда орналасқан, бірақ бөлек, және шабуылдың бірінші нысаны болған жоқ; олардың көпшілігі қашып үлкерді. Азат болған бірнеше Куэра сарбаздары ат ұстаушылар болды, олар өз әріптестері қорғаныс шеңбері құруға тырысқанда босауға үлкерді.
The Pawnees and Otoes attacked at dawn on August 14, shooting with muskets and unleashing flights of arrows, then charging into combat clad only in body paint, headbands, moccasins, and short leggings. Some survivors reported that Frenchmen had been among the attackers, and men in European dress are shown in a surviving painting of the battle. and Jean L'Archevêque, a Frenchman who had been brought as an interpreter. The Spanish’s Pueblo allies were encamped nearby, but separately, and were not the first targets of the attack; most of them escaped. The few Cuera soldiers who escaped were horse holders, who were able to break loose while their comrades attempted to form a defensive cluster.
Салдары
Испандықтар мен Пуэбло халқынан аман қалғандар 6 қыркүйекте Санта-Феге қайтып келді. Бұл экспедиция испандықтардың басқа әскери жорықтарына қарағанда солтүстікке және шығысқа бұрынғыдан да алыс сапар шекті, ал оның жеңілісі Орталық Ұлы жазықта испандықтардың ықпалының аяқталуын білдірді. Нью-Мексико губернаторлары келесі жеті жыл бойы осы апаттың себептерін зерттеп, кінәлілерді анықтаумен айналысты. Иллинойстағы француздар қазан айында шайқас туралы естіп қуанды, бірақ одан кейінгі француз экспедициялары бұл аймақта француз саудасын және ықпалын орната алмады.
The Spanish and Pueblo survivors returned to Santa Fe on September 6. The expedition had journeyed farther to the north and east than any other Spanish military expedition, and its defeat marked the end of Spanish influence on the central Great Plains. The governors of New Mexico inquired into and apportioned blame for the disaster over the next seven years. The French in Illinois were elated to learn of the battle in October, but subsequent French expeditions did not establish French trade and influence in the area.