Кіріспе
Бензодиазепин
Лопразолам (триазуленон) – көптеген сауда атауларымен танылатын бензодиазепин тобына жататын дәрілік зат. Ол көмескі мазаны басатын, құрысуға қарсы, ұйықтауға көмектесетін, тыныштандыратын және қаңқа бұлшық еттерін босаңсытатын қасиеттерге ие. Орташа деңгейдегі ауырлықпен жүретін ұйқысыздықтың қысқа мерзімді емдеуі үшін лицензияланған және сатылымға шығарылған. 1975 жылы патенттелген, ал 1983 жылы медициналық қолданысқа енгізілген.
Медициналық қолданыстар
Ұйқысыздық - ұйықтау қиындығы, жиі ояну, ерте ояну немесе осылардың барлығының жиынтығы ретінде сипатталады. Лопразолам – қысқа әрекетті бензодиазепин, және кейде ұйықтауды жалғастыруда немесе ұйықтау қиындықтары бар пациенттерге қолданылады. Ұйықтауға арналған препараттарды тек қысқа мерзімге немесе созылмалы ұйқысыздықпен ауыратын науқастарға қажет болған жағдайда ғана қолдану керек.
Доза
Ұйқысыздыққа қарсы лопразоламның дозасы әдетте 1 мг құрайды, бірақ қажет болған жағдайда 2 мг-ға дейін арттырылуы мүмкін. Қарлы жастағы адамдарға, 1 мг лопразолам қабылдағаннан кейін 11 сағатқа дейін тұру қабілетінің айқын нашарлауы және күшті әсерлері болуы мүмкін болғандықтан, төмен доза ұсынылады. Қарлы жастағы пациенттерде жартылай ыдырау мерзімі жас пациенттерге қарағанда едәуір ұзақ болады. Қарлы пациенттерде 19,8 сағаттық жартылай ыдырау мерзімі тіркелген. Дегенмен, пациенттер мен тағайындаушы дәрігерлер лопразоламның жоғары дозалары ұзақ мерзімді есте сақтау функциясына әсер ететінін есте ұстауы керек.
Қарсы көрсетілімдер және ерекше сақ болу керек
Бензодиазепиндерді қарт адамдарда, жүктілік кезінде, балаларда, алкогольге немесе нашақорлыққа тәуелді адамдарда және бір мезгілде психикалық аурулары бар адамдарда қолданғанда ерекше сақтық қажет. Лопразолам, басқа бензодиазепиндер мен бензодиазепин емес ұйықтау препараттары сияқты, түнде немесе ертесіне оянатын адамдарда дене мүшелерінің үйлесімділігін және тұру қабілетін нашарлатады. Көбінесе құлау оқиғалары мен жамбас сүйектерінің сынуы жайлы хабарлар түседі. Алкогольмен бірге қабылдау бұл бұзылыстарды күшейтеді. Бұл бұзылуларға толық емес, бірақ ішінара төзімділік дамиды.
Әрекет ету механизмі
Лопразолам – бензодиазепин, ол GABAA рецептор кешеніне GABAA рецепторларындағы альфа-бөлімшеде орналасқан бензодиазепин рецепторына байланысу арқылы оңтайлы әсер етеді. Бұл әрекет хлорид иондарының арнасын ашу жиілігін арттыру арқылы GABAA рецептор кешеніне GABA нейротрансмиттерінің әсерін күшейтеді. Бұл, өз кезегінде, хлорид иондарының нейронға көп мөлшерде енуіне мүмкіндік береді, нәтижесінде бұлшықеттерді босаңсыту, құлқыны басу, ұйқылық, есте сақтау қабілетін жоғалту және құрысуға қарсы әсерлер пайда болады. Бұл қасиеттер клиникалық тәжірибеде емдік мақсатта қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар, бұл қасиеттер кейде бензодиазепиндерді есірткі ретінде қолдану арқылы, мас күйге немесе седацияға қол жеткізу үшін жоғары дозаларда пайдаланылады.
Фармакокинетика
Лопразоламды ауыз жолымен қабылдағаннан кейін, лопразолам мен оның белсенді метаболиті – пиперазин N оксидінің қан сарысуындағы концентрациясының ең жоғары деңгейіне жетуіне шамамен 3,5 сағат уақыт кетеді (дереккөз: https://www.medicines.org.uk/emc/product/4192/smpc), бұл басқа бензодиазепин гипнотиктеріне қарағанда айтарлықтай ұзақ. Бұл кешігу лопразоламның ұйқысыздықты емдеудегі тиімділігін басқа гипнотиктермен салыстырғанда күмәнді етеді (әсіресе, егер негізгі шағым түн бойы ұйқыны сақтау қиындығы емес, ұйықтау қиындығы болса), бірақ кейбір зерттеулер лопразоламның жарты сағат ішінде ұйқыны шақыруы мүмкін екенін көрсетеді, бұл миға жылдам енуін білдіреді. Сондықтан лопразоламның плазмадағы ең жоғары деңгейінің кешігуі гипнотик ретінде лопразоламның тиімділігіне қатысты болмауы мүмкін. Егер тамақтан кейін қабылдаса, лопразоламның плазма деңгейінің ең жоғары деңгейіне жетуіне одан да көп уақыт қажет болуы мүмкін, ал ең жоғары деңгейі қалыпты көрсеткіштен төмен болуы мүмкін. Лопразолам мидағы электрлік белсенділікті EEG арқылы өлшінде айтарлықтай өзгертеді, бұл өзгерістер дозаның артуымен көріне түседі. Әрбір дозаның шамамен жартысы адам организмінде активті метаболитке (әлсіз әсерлі пиперазин) айналады, ал қалған жартысы өзгеріссіз шығарылады. Активті метаболиттің жартылай ыдырау мерзімі лопразоламның өзімен шамамен бірдей.