Кіріспе

Осман ханшайымы (1914–2006)

Хатиче Хайрие Айше Дюрршехвар Сұлтан («қадірлі ханым», «нығметті», «әйел заты» және «патшаға лайық маржан»), күйеуге шыққаннан кейін Дюру Шехвар Дюрдана Бегум Сахиба, Берар ханшайымы; (26 қаңтар 1914 – 7 ақпан 2006) – Осман ханшайымы, соңғы халифа Абдулмеджид II-нің жалғыз қызы, ол Осман Императорлық тағының және Осман Халифатының соңғы халифасының соңғы мұрагері болды.

Ерте өмір

Дүрришехвар Сұлтан 1914 жылдың 26 қаңтарында Осман халифатының соңғы кезеңіне қадам басқан кезде, Ысқұдардағы Чамлыка сарайында дүниеге келді. Оның әкесі – болашақ халифа Абдулмеджид II, Сұлтан Абдулазиз бен Хайранидил Кадынның ұлы. Анасы – Мехисти Ханым, Хачимаф Акалсба мен Сафие Ханымның қызы. Оның әкесінен туған жартылай інісі – Шахзада Омер Фарук.

Неке

Жасөспірім кезінде Дүррүшехвардың сұлулығы, құлаған әулетке қарамастан, көптеген күйеу болуға ниет білдірушілерді тартты. Персия шахы мен Мысыр патшасы Фуад I оны өз мұрагерлері Мұхаммед Реза Пахлави мен Фарукқа, сондай-ақ Низам Мир Осман Әли ханның үлкен ұлы және мұрагері, принц Азам Жахқа (1907–1970) әйел ретінде алуға тырысты. 1930 жылы Сұлтан Абдул Хамид II мен Салиха Нажие Ханымның ұлы, шаһзада Мехмед Абид те оның қолын сұрады. Бірақ әкесі Дүррүшехвардың жасы кішкентай болғандықтан бас тартты, бірақ шындығында Абдулмеджид оны Низамның үлкен ұлына үйлендіруге қаулы еткен еді. 1931 жылы әкесі оның үйленуін Мир Осман Әли ханның (7-ші Низам, Хайдарабад Деканның үлкен ұлы және мұрагері Азам Жах) ұлымен ұйымдастырды. Дегенмен, Низам үшін оған елу мың фунт маһр талап етілді, ол тым көп саналды. Шәукат Әли араласуымен, Низамның кіші ұлы Моаззам Жахқа сол маһр үшін Махпейкер Ханымсұлтанның қолын беруді ұсынды. Низам келісіп, екі ұлын Францияға үйлену үшін жіберді. Бірақ Францияға келген соң, шаһзада Осман Фуад, оның әйелі Кериме Ханым және жартылай қарындасы Әдиле Сұлтан Моаззамның Әдиленің қызы Нилүфер Ханымсұлтанмен кездесуін ұйымдастырды. Нилүфердің сұлулығы соншалықты еді, Моаззам оған бірден ғашық болды және Махпейкермен келісімін бұзып, оған үйленуге шешім қабылдады. Сапар барысында оларға сари киюдің және Низамның алдындағы қалыпты әдеп-ғұрыптар туралы үйретті. Бомбейге қонғаннан кейін Низамның жеке пойзына отырды. Хайдарабадқа жеткен соң 1932 жылдың 4 қаңтарында Чоумахалла сарайында той берілді. Содан кейін олар өз үйлеріне орналасты. Дүррүшехвар мен Азам Жах Хайдарабадтың Белла Вистасында қоныстанды. Ол Низамнан Дурдана Бегум атағын алды және Берар ханшайымы титулын иеленді. Ол Азам Жахтан сәл биік болды, ал Низам мұны қызық әзіл деп ойлады. Ол кештерде олардың бойларының айырмашылығын жиі айтып отыратын. Ол күйеуінің көптеген қарындастары бар екенін білгенімен, өзін сәнді ұстады. Алайда, екеуінің арасындағы келіспеушіліктер шамамен 1954 жылы олардың некесінің ажырасуына әкелді. Ол Хайдарабадтың Якутпура, Баг е Джахан Арасында қыздарға арналған кіші колледж ашты. 1936 жылдың 4 қарашасында ол Хайдарабадтың Бегумпет әуежайының бірінші терминалының іргетасын салды. 1937 жылдың 23 маусымында ол күйеуімен бірге Кенсингтондағы жаңа мешіттің іргетасын салуға барды және Бопалдың Ранелаг ашық поло кубогын жеңгенін көру үшін Ранелагқа барды. Битон оны 1944 жылы Үндістандағы сарайында, ал 1965 жылы Францияда суретке түсірді.

Кейінгі өмір және өлім

Ол ұлдары Мұқарам Жах пен Мүффақ Жахтың Еуропада ең жақсы батыс білімін алуын қамтамасыз етті және өзі қалағандай, түрік қыздарына үйлендірді. Мұқарам Итон колледжінде оқыды. Бірнеше жыл өткен соң, әкесінің ұсынысымен Хайдарабад тағының мұрагері деп жарияланды және премьер-министр Джавахарлал Нерудің жеке көмекшісі қызметін атқарды. 1983 жылы ол Хайдарабадта Дурру Шехвар балалар және жалпы ауруханасын ұлы Мұқарам Жахтың демеушілігімен ашты. 1990 жылы ол, ұлы Мүффақ Жах және оның әйелі Эсин Лондондағы Үндістан мен Пәкістанның жоғарғы комиссарларымен бірге Хайдарабадтың құрылғандығының 400 жылдығына арналған Дурбан кешкі асына қатысты. Ол Хайдарабадқа соңғы рет 2004 жылы барды. Республика жарияланғаннан кейін Түркия үкіметінің оның отбасы мүшелеріне деген қатынасына наразы болды. Осман империясы мен патшалық отбасының мүшесі болғанына қарамастан, ол Түркияда жерленуден бас тартты, себебі 1944 жылы Түркия үкіметі әкесін Стамбулда жерлеуге рұқсат бермегеніне ренжіді. Оның қазасы туралы "Телеграф" газеті былай деп жазды: "Бірде ол Оксфордширде досымен түскі ас ішіп отырғанда, онда принцесса Маргарет та қонақ болды. Ауа райы нашар болғандықтан, екі ханшайымға да Ливанның балқарағайларын отырғызу ұсынылды. Принцесса Маргарет ақырында, теріс пікірмен келісіп, осы шараны орындады, ал Берар ханшайымы әдеттегідей тынышқандықпен және қадір-қасиетпен өзінің міндетін атқарды. Бүгін принцесса Маргарет отырғызған ағаш қиналса, Берар ханшайымының ағашы гүлденіп өсіп жатыр".

Мұра

Ол «тыныштықтың күшін» үйреткені және Хайдарабадта бірнеше босандыру орталықтарын, мектептерді, колледждерді, емханаларды және аурухананы ашқаны үшін есте қалады.