Кіріспе

Британдық адвокат (1858–1927)

Сэр Эдвард Маршалл Холл (16 қыркүйек 1858 – 24 ақпан 1927) – сөйлеу өнерінде зор беделге ие болған ағылшын адвокаты. Ол көптеген адамдарды жаһандық қылмыстармен айыптағанда сәтті қорғап, "Ұлы қорғаушы" деп танылды. Маршалл Холл Виктория және Эдвард дәуірлерінің соңында адвокаттықпен айналысты, сол кезде халықтың назары сол кездегі сенсациялық сот процестеріне ауған болатын. Ірі қылмыстық және азаматтық соттар туралы хабарлар күнделікті баспа баспасөзде кеңінен жарияланды. Осының нәтижесінде ол және сол заманғы басқа да табысты адвокаттар кеңінен танымал болды. Оның заңгер емес, шешендік өнерде жақсырақ екеніне қатысты кең таралған сенім, Жоғарғы Сотқа өрлемеуіне себеп болды, бұл оған зор көңіл күйбөзуді келтірді.

Жеке өмір

Брайтон қаласында көрнекті дәрігер Альфред Холлдың ұлы болып дүниеге келген Маршалл Холл, Регби мектебінде және Кембридж университетінің Сент-Джон колледжінде білім алған. Ол төртінші семестрінен кейін Кембриджді тастап, қазіргі кезде демалыс жылы деп есептелетін Париж бен Австралияға сапар шекті, содан кейін заң білімін аяқтады. 1882 жылы Этель Мунға үйленді. Олардың некесі бақытсыз болды; жұбайлар ешқашан жарасым таппады және көбінесе бөлек өмір сүрді. 1889 жылы заңды түрде ажырасты. Келесі жылы Этель басқа біреуден жүкті болып, жасалмаған аборт салдарынан қайтыс болды; осы оқиғаға байланысты сүйіктісі, аборт жасаған адам және басқа да бірнеше адам Этельдің өліміне кінәлі деп танылды, шулы сот процесі болды. Маршалл Холлдың Этельдің тағдырындағы үлесіне байланысты өкініші оның мансабына терең әсер етті: ол ерлердің зорлық-зомбылығына ұшыраған әйелдерді қорғаудағы құштарлығымен танымал болды. Кейін Генриетта "Хетти" Крюгерге үйленді, олардан Эльна есімді бір қызы болды. Оның ағасы Джон Кресси Холл – бірінші сыныпты крикетші және саудагер. Ағасы бастапқыда бизнесте сәттілікке жеткенімен, кейін Оңтүстік Африкада кедейлікте өмір сүрді. Маршалл Холл оған қаржылай көмек көрсетіп, Архиекон Галл арқылы ақша жіберді, бірақ Джон бұған наразы болды.

Камден қаласындағы кісі өлтіру

1907 жылғы қарашада Маршалл Холлға "Ұлы қорғаушы" деген атағын қалыптастырған іс бойынша мәлімет берілді. 1907 жылғы 12 қыркүйекте Бертрам Шоу кешке үйіне келгенде бөлмесінің құлыпталғанын көрді. Ол көршісінен кілт алып, кіргенде қалыңдығы Эмили Диммок (Филлис деп танымал) жалаңаш төсекте жатыр, мойны кесілген еді. Пәтерден көп нәрсе ұрланбаған, ал қылмысқа себеп болған нәрсе құпия болды; бұл іс тез арада сенсация тудырды. Инспектор Нилл басқарған полиция тергеуі ақырында Роберт Вудқа бағытталды. Вуд Руби Янгпен қарым-қатынаста болды, ол Диммок бөлмесінен табылған почта карточкасындағы оның қолжазбасын таныды. Вуд Маршалл Холлды қорғаушы ретінде сотқа тартылды. Маршалл Холл және оның шәкірті Уэлсли Орр Вудтың куәлік беруіне қатысты күмәнмен қарады. Бұл алаңдаушылық Маршалл Холлдың алғашқы сауалымен расталды: "Роберт Вуд, сіз Эмили Диммокты өлтірдіңіз бе?" Вуд үндемеді, бұл Маршалл Холлды сұрақты қайта қоюға мәжбүр етті. Вуд: "Бұл абсурд!" деп жауап берді, бұл қазылар алқасын наразылыққа итермеу қаупін тудырды. Вудтың куә ретінде нашар өнер көрсетуіне қарамастан, оның ішінде жоғары дәрежелі қазыналық кеңесшісі сэр Чарльз Мэтьюздың қарсы сұрақтарына дайындық, Маршалл Холл сотты куәларды қатаң тексеруімен және убедительный сөйлеу шеберлігімен таң қалдырды. Оның қорытынды сөзі соншалықты әсерлі болған, бір қазылар алқасы оның аяқталуы кезінде есінен таныған деседі. Сот судьясы Грантэм қорытынды сөз сөйлегенде, күтілген айыптау позициясынан бас тартып, қазылар алқасы Вудты ақтауы керек деп ойлайтынын мәлімдеді. Олар кешкі сағат 19.45-тен 20.00-ге дейін бар болғаны 15 минуттық кеңестен кейін осы шешімге келді. Маршалл Холлдың белсенді қорғауы соттағылардың көпшілігін Вудтың кінәсіздігіне көндірді және Олд Бейлидің сыртында үлкен адамдар жиналды. Бірінші сот залындағы қуаныш сыртта да қайталанды. Лондон театрларындағы қойылымдар үкімді жариялау үшін тоқтатылды, ал сотқа қатысушы болған Бербом Три ханым сахнадан бір хабарлама жасады.

Жасыл велосипед қалтасы

Ең танымал істердің бірі – 1919 жылы Лестер маңында болған, "Жасыл велосипед ісі" деп белгілі R v Light ісі. Маршалл Холл айыпталушыға қарсы үлкен дәлелдер болғанына қарамастан, оны ақтады. Дәлелдерге мыналар кірді: айыпталушы Рональд Лайттың құрбан болған Белла Райтпен бірге жасыл велосипедте жүргені куә болған; ол бір кезде оны өлтіруге қолданылған револьверге ұқсас револьверге ие болған; барлық анықтамалық нөмірлерін жойғаннан кейін сол жасыл велосипедті каналға тастаған; сондай-ақ, кісі өлтіруге қолданылған револьвер түріне арналған қаптама мен оқ-дәрілерді тастаған. Ол полицияға өтірік айтқан. Дәлелдердің толық мәтіні мен адвокаттың ұсыныстары сақталмаған, бірақ Маршалл Холлдың қорытынды сөзінен қалған бөліктерінен, ол айыптау тарапының іс теориясының болмауынан пайдаланып, олардың ісін логикалық аяқтауға жеткізіп, оны жоққа шығарды. Ол айыптау ісінің тек қана кісі өлтірудің алдын ала жоспарланған жағдайында ғана тұрғанын айтты. Шындығында, құрбанның куәлігінен алынған мәліметтер бойынша, Рональд Лайт Белла Райтқа белгісіз болған. Олай болса, ол қалай оның өлтіруін жоспарлай алады? Маршалл Холл осы және басқа да көптеген мәселелерді пайдаланып, қазылар алқасын Лайттың кісі өлтіруші екеніне сенімді бола алмайтынына көндірді. Қазылар алқасы үш сағаттан астам уақыттан кейін бірауыздан кінәлі емес деп шешім шығарды.

Басқа жағдайлар

1894 жылы ол клиентін өлтіргені үшін айыпталған австриялық жезөкше Мари Германды қорғады; Маршалл Холл қазылар алқасын бұл адам өлтіру емес, қасақана кісі өлтіру ісі деп сендірді. Өзінің сот-медициналық білігін толық пайдаланғанымен, бұл іс қазылар алқасына: "Оған қараңыз, мырзалар, Құдай оған мүмкіндік бермеді, сіздер де бермейсіздер ме?" деген эмоционалды тілегімен есте қалды. 1901 жылы ол Герберт Джон Беннетті Ярмут-Бич ісі бойынша қорғады. Беннет әйелі Мэриді Алис Медоузға үйлену үшін өлтірді деген айып тағылды. Соттың соңғы кезеңінде Маршалл Холл Шолто Дуглас атты куәгерді ұсынды, ол Беннетті Бекслиде, Ярмаутқа соңғы пойыз кеткеннен кейін кездестіргенін айтты. Дуглас шыншыл куәгер болғанымен, ол Беннетпен өлтіру күніне дейін таныс болмаған еді, ал айыптаушылар қазылар алқасын оның адасқан қателік жасағанына оңай сендірді (бұл Маршалл Холлдың жеке пікірі де болды). Қорғаудың күші басқа күдіктілердің және мотивтердің болмауымен, сондай-ақ Беннеттің өтірікші екеніне күдік тудырды, сондықтан оны куәгерлер алқасына қою қауіпті болды. Қызығы, Маршалл Холл, айғақтардың көптігіне қарамастан, Беннеттің кінәлі екеніне толық сенімді емес еді. 1910 жылы Маршалл Холлға доктор Криппенді сотта қорғау тапсырылды. Алайда, Криппен Маршалл Холлға қолайсыз нұсқаулар берді; Криппен Маршалл Холлдың істің шындығын көрсететіні сезінген қорғаныс стратегиясын қабылдағысы келмеді. Нәтижесінде Маршалл Холл істі қайтарды, ал Криппеннің Олд-Бейлидегі сотында басқа адвокаттар пайда болды. Артур Ньютон бұл жағдайда Маршалл Холлға, ол көбінесе істейтіндей, нұсқау берді. 1912 жылы Маршалл Холл Фредерик Седдонды әйгілі улану ісі бойынша сәтсіз қорғады. Седдон 1912 жылы Елизавета Мэри Барроуды көп мөлшерде мырыш беріп өлтіргені үшін асылды. Маршалл Холлдың медициналық дәлелдерге қарсылығы, тақырыпты жақсы түсінгенін көрсеткенімен, сәтсіз аяқталды. Седдон адвокаттың тілегіне қайшы, куәлік беруді талап етті және өте жаман әсер қалдырды. Оның мінез-құлқы бақылаушыларға суық және сезімсіз болып көрінді, ал оның ашкөздігі Мисс Барроудың өлімінен алған ақша оны өлтіруге жетелемеді деген қорғанысты әлсіретті. Маршалл Холл кейінірек Седдон куәлік беруді талап етпегенде ақталғанын айтты. 1915 жылы Маршалл Холл Джордж Джозеф Смитті, "Ваннадағы келіндер" қылмысын жасағанды қорғады. Смит үш келінін өлтіргені үшін сотталды, олардың барлығы ваннада суға батып қайтыс болды. Маршалл Холлдың күшті қорғауына қарамастан, Смит сотталып, асылды, бұл негізінен сэр Бернард Спилсбери ұсынған маңызды дәлелдерге байланысты болды. Алайда, бұл іс оның "жақсы адвокат емес" деген кең таралған пікірге қайшы келеді, себебі ол заңдық пікірталас ұнатпаған, бірақ қажет болған жағдайда жақсы пікірталас жасай алатын. 1920 жылы Маршалл Холл Кармарфендегі сотта адвокат Харольд Гринвудты табысты қорғады. Гринвуд әйеліне мырыш құйып улаған деп айыпталды. Маршалл Холлдың медициналық куәгерлерді сұраққа алуы Гринвуд ханымның морфинді шамадан тыс мөлшерде қабылдап қайтыс болуы мүмкін деген мүмкіндік тудырды. Оның қорғау үшін соңғы сөзін Джеральд Спарроу "ағылшын құқықтану тарихында естілген ең жақсы" деп сипаттады, өйткені Маршалл Холл сол кезде ауыр науқас еді. 1920 жылдың желтоқсанында Маршалл Холл Крамблз ісінде айыпталушылардың бірі Уильям Грейді қорғады. Грей мен Джек Филдті, қорғаушысы Дж.Д. Кассельс, 17 жасар Айрин Мунроны тонау кезінде өлтірді деген айып тағылды. Крос-сұрақтар кезінде Маршалл Холл құрбанның мәйітін қараған доктор Кэдманды алғашқы тексеру құрбанның түнгі сағат 11:00-ден бұрын өлтірілмегені мүмкін емес деп сендіргенін мойындауға мәжбүр етті, бұл уақытта Грей мен Филд оны тастап, жалғыз Естборнға оралды. Алайда, басқа екі медициналық куәгер осы тұжырыммен келіспей, Мунроның Грей мен Филдтің онымен бірге кетіп, жалғыз қайтып келген аралығында қайтыс болғанын айтты. Грей мен Филд екеуі де сотталып, асылды. Маршалл Холлдың 1923 жылы мадам (немесе ханшайым) Маргарита Фахмиді күйеуін, египеттік ханзада Фахми Бейді Лондондағы Савой қонақ үйінде атып өлтіргені үшін сәтті қорғауы жақсы қабылданды. Принстің өлімі Фараонның қарғысы деп аталатын оқиғалардың құрбандарының тізімінде жиі кездеседі. Маршалл Холл ханзада Фахмидің нәсілі мен жыныстық әдеттерін жария етіп, құрбанды "ақ әйелге" жыныстық себептермен қауіп төндірген жаман ниетті шетелдік ретінде көрсетті, содан кейін ол өзін қорғады. Қазылар алқасы осы пікірге келісіп, мадам Фахмиді ақтады. Египет елшісі газеттерге Маршалл Холлдың құрбанды және египеттіктерді жалпы қаралауын сынап, бірнеше ашулы хаттар жолдады. 2013 жылы Эндрю Роуз жазған "Принц, ханшайым және тамаша кісі өлтіру" (АҚШ-та "Уоллистен бұрынғы әйел" деп жарияланған) кітабында мадам Фахмидің, шын аты Маргерит Алибер, қарапайым отбасынан шыққан француз әйелі, Бірінші дүниелік соғыстың соңында Парижде болашақ VIII Эдуардпен 18 айлық қарым-қатынаста болғанын жариялады. Корольдық үй оның сотында ханзаданың аты айтылмауы үшін барлық күшін салды, бұл оның ақталуына ықпал еткен болуы мүмкін. 1924 жылдың шілдесінде Маршалл Холл сирек жағдайда айыптау тарапынан пайда болды, бас прокурор сэр Патрик Хастингс Гилдфордтағы сотта судья Аворидің алдында Жан Пьер Вакьерді сүйіктісінің күйеуін улағандығы үшін соттады. Вакьер кінәлі деп танылды және Роберт Бакстердің қолымен асылды.

Саяси мансап

Патшаның кеңесшісі дәрежесіне көтерілгеннен кейін Маршалл Холл екі рет парламентте қызмет етті: Саутпорт округінен (1900–1906) және Ливерпульдің Шығыс Токстед округінен (1910–1916) одақтас партиясынан депутат ретінде. Көпшіліктің үлкен көңілі қалды, бірақ ол Палатада сирек сөйледі, ал айтқан сөздері соттағы шешендігімен салыстыруға келмейді.

Мұра

Эдвард Маршалл Холл Брайтон қаласындағы 30 Олд-Стайн мекенжайында дүниеге келді және өмір сүрді, қабырғасында ескерткіш тас тақтасы орнатылған. Бүгінгі күні бұл ғимаратта Брайтонның ең көне заң фирмаларының бірі – Burt Brill and Cardens орналасқан, және ол сыртқы және ішкі жағынан көбінесе өзгермеген күйде сақталған. Брайтон мен Хоув оның құрметіне автобусқа есім берді. Саутпорт округінің әкімшілігі оның құрметіне Холл көшесін атады. Өмірінде Маршалл Холл көптеген байлықтар жасап, жоғалтты, кейде мүлде қаражаты болмады, ал кейде қаржылық жағдайы жақсы болды. Ол қайтыс болғанда, қаржысы жеткілікті болды және жас адвокаттардың мансабын бастауына көмектесу үшін, оның өзі сияқты кейде ақша таппай қиналғандарға арналған ақшалай қорды Inner Temple басқаруына тапсырды. Бұл қор бүгінге дейін жалғасып келеді. Маршалл Холлдың мансабы 1989 жылы Ричард Купердің 8 бөлімді BBC Two телесериалында – «Гілдің көлеңкесі» (Shadow of the Noose) көрсетілді, басты рөлде Джонатан Хайд, ал Артур Ньютон рөлінде Терри Таплин сомдады, ол Маршалл Холлдың қызметін жиі пайдаланды. «Бейлидің Румполь» (Rumpole of the Bailey) сериалының авторы Джон Мортимер 1996 жылы 5 бөлімді радиосериясында Маршалл Холлдың істерін ұсынды, онда басты рөлді Том Бейкер ойнады. Холл зейіннің шебері болды және бірде ирланд жұмысшысы туралы, өте мақтаншыл судья оған: «Сіздің клиентіңіз res ipsa loquitur максимімен таныс емес пе?» деп сұрағанда, ол: «Егем, менің клиентімнің туған жері – Донегал графтығындағы шалғай төбеде, олар басқа ештеңе туралы сөйлемейді» деп жауап берді.