Кіріспе

1944 жылы Француз Экваторлық Африкасындағы Еркін Франция кездесуі.

Браззавиль конференциясы – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1944 жылдың қаңтарында Француз Экваторлық Африкасының астанасы Браззавильде өткен, көрнекті Еркін Франция басшыларының кездесуі. Франция нацистік Германияға бағынғаннан кейін, Виши Франциясының үкіметі колонияларды бақылап тұрды. Бірақ, олар біртіндеп бөлініп, Шарль де Голль басқарған Еркін Франция қозғалысына адалдығын ауыстырды. 1944 жылдың қаңтарында Еркін Франция саясаткерлері және француздық Африка колонияларының жоғары лауазымды шенеуніктері қазіргі Конго Республикасының Браззавиль қаласында бас қосты. Конференция саяси, әлеуметтік және экономикалық реформалар ұсынды және Браззавиль декларациясы деп аталған келісімге әкелді. Де Голль Францияның өмір сүруі колониялардың қолдауына байланысты екеніне сенді және көптеген ұсыныстар жасады. Олардың ішінде мәжбүрлі еңбектің тоқтатылуы, тек жергілікті халықтарға ғана емес, сондай-ақ ақтарға да қатысты ерекше заңдық шектеулердің жойылуы, сайланған аймақтық жиналыстардың құрылуы, Париждегі жаңа «Француз федерациясында» өкілдік құқығы және ақыр соңында қара африкалықтардың Франция Ұлттық Ассамблеясына қатысу мүмкіндігі болды. Дегенмен, тәуелсіздік болашақтағы мүмкіндік ретінде нақты түрде қабылданбады.

Контекст

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз отаршылдық империясы Францияны азат етуде маңызды рөл атқарды, біртіндеп Бос Франциямен бірігіп. Тунистік науқан аяқталғаннан кейін, Виши үкіметіне адал болған Француз Индокитайын қоспағанда, бүкіл отарлық империя одақтастар тарапына қайта бірікті. Бұл Француз Ұлттық Азаттық Комитетінің колониялардың болашағы туралы сұрақтар тудыруына себеп болды. Соғыс жергілікті халыққа көптеген қиындықтар әкелді және француз Солтүстік Африкасында, әсіресе Алжир мен Тунисте, ұлтшылдық талпыныстардың және қауымдастықтар арасындағы шиеленістердің күшеюіне әкеп соқты. Бұған қоса, АҚШ, колониализмге қарсы болғандықтан, француздарға көмек көрсетті. Мадагаскар аралын басып алғаннан кейін Ұлыбританияның бір айлық оккупациясы француз билігін әлсіретті. Француз Ұлттық Азаттық Комитетінің колониялар жөніндегі комиссары Рене Плевен француз империясының болашағына қатысты халықаралық арбитражға жол бермеуді қалап, осы мақсатта Француз Экваторлық Африкасында Браззавиль конференциясын ұйымдастырды.

Конференция

Браззавиль конференциясы 1944 жылдың ақпан айының басында Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Француздық Экваторлық Африканың астанасы Браззавильде өтті. Бастапқыда Француз Ұлттық азаттық комитеті барлық бос аймақтардың губернаторларын шақыруды жоспарлаған, бірақ соғыс салдарынан Комитет Африкадағы француз аймақтарының әкімшілік өкілдерін шақыруға мәжбүр болды, олар бұрыннан де Голль мен Рене Плевеннің жағына қосылған еді. 21 губернаторға, Уақытша кеңесші ассамблеяның тоғыз мүшесіне және Алжир, Тунис және Мароккодан алты бақылаушыға шақырулар жіберілді. Де Голль конференцияны Филипп Петанның авторитарлық Виши Франция режимі жылдарынан кейін Франция үшін жаңа негіздер қалау ниетін білдіріп ашты. Француз колонияларына қатысты көзқарас та көбірек ашық болды. Де Голль Франция мен Француз Африкасы арасындағы қарым-қатынасты жаңартқысы келді.

Әсері

Браззавиль конференциясы Франция мен оның отаршылдық империясы үшін маңызды бетбұрыс саналады. Көптеген тарихшылар оны деколонизацияға жасалған алғашқы, бірақ тұрақсыз қадам деп қарастырады.