Багама Парламенті: Екіпалаталық жүйе және тарихы

Кіріспе

Багам аралдарының екі палаталы заң шығару органы – Багам аралдарының Парламенті, Багам Ұлттық Достастығының екі палаталы ұлттық парламенті болып табылады. Парламент ресми түрде мемлекет басшысынан (генерал-губернатор арқылы ұсынылған), тағайындалған Сенаттан және сайланған Халық қағидалары палатасынан құралған. Қазіргі таңда Багам аралдарының Парламенті ғимаратында, ұлттық астана Нассауда орналасқан. Парламенттің құрылымы, функциялары және рәсімдері Вестминстер жүйесіне негізделген.

Тарих

Бағама аралдарында алғаш рет 1492 жылы Колумб Жаңа әлемге алғаш рет қоныстанған жері болды. Испандықтар Багам аралдарын ешқашан отарламағанымен, жергілікті лукайялықтарды Испанияға құлдыққа жіберді. Аралдардың көпшілігі 1513 жылдан 1648 жылға дейін, Елеутера аралына Бермудадан ағылшын отаршылары қоныстанғанға дейін құмға айналды. 1670 жылы король Карл II аралдарды Каролинаның иелеріне берді, олар патшадан сауда, салық салу, губернаторларды тағайындау және елді басқару құқығымен аралдарды жалға алды. Багам аралдары 1718 жылы британдықтар пираттыққа қарсы күш қолданғаннан кейін британдық тәждің колониясына айналды. 1729 жылы Бас Ассамблея құрылды; алғашқы сайлау қыркүйек айында өтті, ал 1729 жылдың 29 қыркүйегінде Нью-Провиденс, Элеутера және Харбор аралдарының жиырма төрт өкілі Сэмюэл Лоуфордтың үйінде жиналып, ассамблеяны құрды. Багам заң шығарушы органы 1729 жылдан бері екі палаталы болып келеді, өйткені Губернатор кеңесі атқарушы және заң шығарушы функцияларды бірге орындады. 1841 жылы губернатор Фрэнсис Кокберн Губернатор кеңесін екі бөлек кеңеске бөлді: атқарушы функциялармен айналысатын Атқарушы кеңес және жоғарғы палатаның заң шығарушы функцияларын жүзеге асыратын Заң шығарушы кеңес. 1841 жылы Багам заң шығарушы органы құрылымдық тұрғыдан жаңарып, Заң шығарушы кеңес жоғары заң шығарушы органға, ал Ассамблея палатасы төменгі палатаға айналды. Заң шығарушы кеңес 1964 жылы Сенат болып қайта аталды және әлсіз палатаға айналды, ал Ассамблея палатасы жоғары заң шығарушы органға айналды. Дегенмен, Сенат әлі де жоғарғы палата, ал Ассамблея палатасы төменгі палата ретінде танылады. Багамдықтар 1964 жылы өзін-өзі басқару құқығына қол жеткізді және 1973 жылдың 10 шілдесінде Королева Елизавета II-ні монарх ретінде сақтап, Ұлттар Достастығы шеңберінде толық тәуелсіздік алды. Қазіргі Парламент Багам аралдары Конституциясының 5-тарауымен құрылды, ол елдің Ұлыбританиядан тәуелсіздік алған кезде күшіне енді.

Originally inhabited by the Lucayan people, a branch of the Arawakan speaking Taino people, the Bahamas were the site of Columbus' first landfall in the New World in 1492. Although the Spanish never colonized the Bahamas, they shipped the native Lucayans to slavery in Hispaniola. The islands were mostly deserted from 1513 until 1648, when English colonists from Bermuda settled on the island of Eleuthera. In 1670 King Charles II granted the islands to the lords proprietors of the Carolinas, who rented the islands from the king with rights of trading, tax, appointing governors, and administering the country. The Bahamas became a British crown colony in 1718, when the British clamped down on piracy. A General Assembly was established in 1729; the first elections took place in September, and on 29 September 1729 twenty four members representing the islands of New Providence, Eleuthera, and Harbour Island gathered together at the house of Samuel Lawford to form the assembly. The Bahamas legislature has had a bicameral feature since its inception in 1729 as the Governor's Council performed both executive and legislative functions. In 1841 Governor Francis Cockburn divided Governors Council into two separate councils: The Executive Council to deal with executive functions and the Legislative Council to deal with legislative functions of the upper house. In 1841 the Bahamian legislature took on more structure, with the Legislative Council being the superior legislative body and the House of Assembly being the lesser. The Legislative Council eventually was renamed to the Senate in 1964 and became the weaker house while the House of Assembly became the superior legislative body. The Senate is however still known as the upper house and the House of Assembly still as the lower house. Bahamians achieved self government in 1964 and full independence within the Commonwealth of Nations on July 10, 1973, retaining Queen Elizabeth II as monarch. The Parliament as presently constituted was established by Chapter 5 of the Constitution of the Bahamas, which came into effect upon the country's independence from the United Kingdom.

Парламент палатасы

Парламент Палатасы – төменгі палата. Ол 39 мүшеден тұрады (парламент мүшелері деп аталады), олар бес жылдық мерзімге жеке сайлау округтерінен сайланады. Вестминстер жүйесіне сәйкес, үкімет парламентті таратып, кез келген уақытта сайлау шақыруы мүмкін. Парламент Палатасы барлық маңызды заң шығару функцияларын жүзеге асырады. Премьер-министр – Парламент Палатасының көпшілігін құрайтын партияның жетекшісі. Девитт Холсон Моултри 2017 жылдың 24 мамырында Парламент Палатасының жаңа спикері болып сайланды.

Заң шығару тәртібі

Парламент қабылдаған заңдардың көпшілігі қолданыстағы заңдарды өзгерту немесе толықтыру үшін қабылданады. Конституцияның 52-бабының 2-тармағы Парламентке заң жобаларын қабылдау арқылы заң шығару құқығын береді. Заң жобаларының көпшілігін үкімет министрі Парламентке енгізеді, бірақ принцип бойынша кез келген парламентарий заң жобасын ұсынуға құқылы. Заң жобасы Ассамблея палатасы мен Сенатта қабылдануға тиіс, содан кейін генерал-губернатор оған ресми түрде қол қойып, заң күшіне енгізеді. Қазіргі уақытта заң жобаларының төрт негізгі түрі бар: мемлекеттік, қаржылық, жеке мүшелер және жеке заң жобалары. Заң жобасы әрбір палатада қабылдану үшін бірнеше кезеңнен өтеді, және әр кезеңде дауыс беру жүргізіледі. Ассамблея палатасындағы процедура мынадай: Заң жобасы парламентте бірінші оқылымда ресми түрде ұсынылады; бұл кезең көбінесе формальды болып табылады, онда заң жобасының толық атауы оқылады және төраға ұсынысты талқылаусыз қабылдайды. Бірінші оқылымнан кейін спикер заң жобасын басып шығаруға бұйрық береді, ол нөмірленеді, парламент мүшелеріне таратылады және халыққа қолжетімді болады. Екінші оқылымда заң жобасының негізгі қағидасы талқыланады. Комитет кезеңінде Ассамблея палатасының барлық депутаттары комитет ретінде отырады, спикер төрағалықтан бас тартып, вице-спикер төрағалық етеді. Бұл кезеңде заң жобасы жобаның әрбір тармағы бойынша қарастырылады және толықтырулар мен өзгерістер енгізіледі. Заң жобасы комитетте қаралып болғаннан кейін, төраға спикерге комитет талқылаған қорытындылар мен енгізілген түзетулер туралы ресми түрде хабарлайды. Үшінші оқылым – соңғы кезең; спикердің үшінші оқылымға жасаған ұсынысы көбінесе талқылаусыз мақұлданды. Заң жобасы үшінші оқылымда қаралғаннан кейін, спикер оны қабылдауға бұйрық береді және бас хатшыға Сенатқа жіберіп, қарауына тапсырады. Әр заң жобасы бес негізгі бөлімнен тұрады: толық атау, қысқа атау, түсіндірмелер бөлімі, заң жобасының негізгі мазмұны және мақсаттары мен себептері. Толық атау заң жобасының мәнін сипаттайды және оның мақсатын көрсетеді. Қысқа атау толық атаудан кейін келеді және заң жобасын анықтау үшін қолданылады. Қысқа атау кейде заң жобасының күшіне қашан енетінін көрсететін басталу шарттарын да қамтиды. Қысқа атаудан кейін түсіндірмелер бөлімі келеді, ол заң жобасында қолданылатын белгілі бір сөздер мен тіркестерді анықтайды. Заң жобасының негізгі мазмұны заң жобасының ережелерін қамтитын барлық басқа да тармақтардан тұрады, яғни заң жобасында қабылданған барлық шараларды қамтиды. Мақсаттары мен себептері – заң жобасының соңғы бөлімі, ол заң жобасының мақсатын және оның қажеттілігін қарапайым тілмен түсіндіруге бағытталған.

Most of the laws passed by Parliament are for the modification or amendment of existing laws. Article 52(2) of the Constitution empowers Parliament to make laws by the passing of a bill. Most bills are introduced into Parliament by a government minister, but in principle any parliamentarian may introduce a bill. A bill must be passed by both the House of Assembly and Senate, and then must be formally assented to by the governor general, before it becomes law. There are currently four main classifications of bills: public, money, private member, and private bills. A bill must pass through a series of stages in order to be passed by each chamber, with a vote taken at each stage. The procedure in the House of Assembly is as follows:
A bill is formally introduced into Parliament at the first reading; this stage is generally a formality, with the bill's long title being read out and the presiding officer placing the motion without debate. After the first reading, the speaker orders the bill to be printed; it is then numbered, circulated to members of parliament, and made available to the public. At the second reading, the principle of the bill is debated. At the committal stage, the entire House of Assembly sits as a committee of the whole house, with the speaker leaving the chair and the deputy speaker presiding as chairperson. During this stage the bill is examined clause by clause, with detailed amendments considered. After the bill has been dealt with in committee, the chairperson formally reports to the speaker the outcome of the committee's deliberations, including what amendments have been made. The third reading is the final stage; the motion made by the speaker for the third reading is usually agreed to without debate. once a bill has had its third reading, the speaker orders the bill passed, and instructs the chief clerk to take the bill to the Senate for its consideration. Each bill consists of five main parts: the long title, the short title, the interpretation clause, the main body of the bill and the objects and reasons. The long title is a description of the nature of the bill and covers the intent of the bill. The short title follows the long title and labels the bill for identification purposes. The short title sometimes also contains the commencement clause, which states when the bill will have legal force. The short title in turn is followed by the interpretation clause, which defines certain words and phrases used in the bill. The body of the bill consists of all of the other clauses, which contain the provisions of the bill, that is, they contain all of the measures that the bill is enacting. The objects and reasons is the final part of a bill and it seeks to explain in layman's terms the purpose of the bill and the reason why it is necessary.