Кіріспе

Католик шіркеуінің жеке шіркеуі, оның абысы епархиялық епископтың қызметін атқарады. Аумақтық аббаттық (немесе аумақтық аббаттық) – Католик шіркеуінің белгілі бір аумақты қамтитын, епархия құрамына кірмейтін, бірақ аббат немесе монастырды қоршап тұратын және сол аумақтағы барлық католиктер мен приходтар үшін абысы немесе басшысы билік жүргізетін жеке шіркеу. Мұндай абат аумақтық абат немесе *abbat nullius diœceseos* (қысқартылған *abbat nullius*, латынша "епархиясы жоқ абат") деп аталады. Аумақтық абат, демек, тек монастырь ішінде немесе ондағы монахтар мен канондарға қатысты билік жүргізетін қарапайым абаттан ерекшеленеді. Католик канондық құқығы бойынша аумақтық абат епархиялық епископқа тең. Көпшілігі Латын шіркеуіне, әдетте Бенедикт немесе Цистерциан ордендеріне жатады, бірақ Шығыс Католик аумақтық аббаттықтары да бар, олардың ең танымал мысалы – Гроттаферратаның итало-грек аббаттығы.

Тарих

Аумақтық (басқалары сияқты) аббаттарды олардың аббатханасының монахтары сайласа да, аумақтық аббат тек абаттық батаны қабылдай алады және Папаның мандатымен қызметке орнатылады, дәл сол сияқты епископ Папаның мандаты болмаса, епархияның басшысы ретінде қадағаланбайды және қызметке орнатылмайды. Екінші Ватикандық собордан кейін епископтықтың ерекшелігіне және епископтар басқаратын епархияларға шіркеудің дәстүрлі ұйымдасқан құрылымына көбірек мән берілді. Осыған байланысты, nullius abbeys аббатханалары жаңа епархиялар құру немесе аумақты қолданыстағы епархияға қосу арқасында біртіндеп таратылды. Еуропада әлі де бірнеше ежелгі аумақтық аббатханалар бар, сондай-ақ Кореяда да біреуі бар.