Кіріспе

Воскресение (Тіріліс немесе жексенбі) – солшыл бағытты, квази-масондық секта, ол 1918-1928 жылдар аралығында Петроградта болған. Философтардан, мамандардан және Діни-философиялық қоғам мүшелерінен құралған бұл топ большевиктердің экономикалық саясатын қолдауға, бірақ олардың атеистік мәдениетіне қарсы тұруға тырысып, соның арқасында "адамзатты жаңарту және коммунизм құрылысын" (Брандист 2002, 28-бет) жүзеге асыруды көздеді.

Бірінші жиналыс

1917 жылдың желтоқсан айында Императорлық қоғамдық кітапхананың бірнеше қызметкері философ Георгий Федотовтың пәтерінде жиналып, жақында болған Қазан революциясы мен интеллигенцияның осы әлеуметтік төңкеріске қалай ден қою керектігін талқылады. Дмитрий Мережковский мен оның әйелі Зинаида Гиппиус басқарған масондық діни-философиялық қоғамның дәстүрлерін жалғастыра отырып, топ революцияны сын тұрғысынан қабылдады, бірақ адамдардың рухани нанымын еркін білдіруге шақырды.

Басшылық және тақырыптар

1918 жылдың наурызына қарай бұл топқа кем дегенде 18 ресми түрде танылған мүше кірді. Оның жетекшілері Федоров пен Александр Майер болды, олар христиан діні мен әлеуметтік революцияның (осы еңбекте) бірігуін (смычка) жақтады. Топқа қатысушылардың көпшілігі Ресей православие шіркеуінің ресми ұстанымына күмәнданып, шіркеу ішінде христиандық идеялардың еркін дамуы мүмкін емес деп ойлады. Жиналыстар Еркін философиялық қауымдастықтың пәтерлерінде өтті, бірақ 1923 жылы ол жабылғаннан кейін кездесулер К. А. Половцованың (Петроград жағындағы 7-ші Кішкентай даңғыл) және П. Ф. Смотрицкийдің (18-ші Геслеровский көшесі) пәтерлерінде ұйымдастырылды; 1917 жылдың 28-і күні осы жиынға кем дегенде 150 адам қатысты. Басты талқылау тақырыптары – революция мен билік, дін және қоғам. Суретші Кузьма Петров Водкин, сондай-ақ филологтар М. М. Бахтин мен Лев Пумпянский кейде топтың жиналыстарына келіп тұратын, алайда Бахтин мен Пумпянскийдің топқа ресми байланысы болмаған сияқты (Хиршкоп 1999: 168-бет). 1918 жылы топ мүшелері «Азаттық дауысы» атты мерзімді басылым шығарды, бірақ ол ұзаққа соқпады, Мережковскийдің қарсылығынан кейін тоқтатылғандықтан, тек екі нөмірі жарық көрді.

Воскресень атауы

1919 жылдың соңына қарай топ ресми түрде "Воскресенье" деген атқа ие болды, бұл орыс тілінде "жексенбі" және "Қайта тірілу" мағыналарын білдіреді. Аталған ат олардың әлеуметтік революцияның рухани еркіндіктерді қайта жаңғыртуына деген үмітін көрсетеді. Осы кезде он бір адам "Воскресенье" тобының негізін құрады және олар "Христос және бостандық" бауырластығын құрды, ол сейсенбі күндері құпия түрде бас қосып, әлеуметтік революция мен христиан дінін біріктіру мүмкіндігін талқылады. Бауырластық 1923 жылы мүшелері арасындағы келіспеушіліктерге байланысты таратылды.

Таратылды

Федоров екі жылдан кейін эмиграцияға кеткеннен кейін, қоғамға Майер басымдық танытты. Ол өзінің харизматикалық сәулесі мен шешендігі арқасында осы үйірмені діни секта немесе масондық ложаға айналдырды. 1928 жылғы 8 желтоқсанда, қоғам 10 жылдығын тойлауға дайындалып тұрғанда, Майер, Бахтин және (шамамен 100) «Воскресение» үйірмен байланысты басқа да адамдар ОГПУ-мен ұсталды (Хиршкоп 1999: 168-бет). Соңғы сот процесінде «Воскресение» жетекшілері он жылға дейін еңбек лагерлеріне кесілді. Бахтин үйірмен байланысы үшін кінәлі деп танылып, 1929 жылғы 22 шілдеде бес жылға Сібірге жер аударылды. 1929 жылғы 22 шілдеде Бірлескен мемлекеттік саяси басқару кеңесінің қаулысымен шамамен 70 адам сотталды.