Джа́н Винче́нцо Пине́лли: гуманист, ботаник және кітап коллекционері
Gian Vincenzo Pinelli
Джан Винченцо Пинелли (1535-1601): Итальян гуманисі, ботаник, ғалым, Галилейдің ұстазы. 8500 кітаптан тұратын Италиядағы ең ірі кітапхананың иесі. 📚🔬🇮🇹
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Итальян гуманисті және ботаник Джан Винченцо Пинелли (1535 – 1601 жылдың 31 тамызы) – итальяндық гуманист, Неаполь қаласында туған және ғалым, сонымен қатар Галилеоның ұстазы ретінде танымал. Оның әдеби хат алмасуы оны еуропалық білімді адамдар желісінің ортасына қойды. Ол сонымен қатар белгілі ботаник, кітап сүйгіш және ғылыми құралдарды жинаушы болған. Ол Падуа қаласында қайтыс болды, онда оны Винченцо Пинелли және Ароидтар туысы Пинеллиа еске алады.
Italian humanist and botanist
Gian Vincenzo Pinelli (1535 – 31 August 1601) was an Italian humanist, born in Naples and known as a savant and a mentor of Galileo. His literary correspondence put him at the center of a European network of virtuosi. He was also a noted botanist, bibliophile and collector of scientific instruments. He died in Padua, where he is commemorated by Vincenzo Pinelli, and by the Aroid genus Pinellia.
Жинақтаушы
Оның зор кітапханасы, шамамен, 16 ғасырдағы Италиядағы ең ірі кітапхана болды, ол қайтыс болған кезде 8500-ге жуық басылған еңбектерден және жүздеген қолжазбалардан тұрды. 1601 жылы қайтыс болғанда Николас Фабри де Пейреск оның үйінде болды және келесі айларда кітапханасын зерттеп, каталогтарынан жазбалар түсірді. Пинеллидің хатшысы Паоло Гуальдо Пинеллидің өмірбаянын жазып, 1607 жылы жариялады, бұл өмірбаян сонымен қатар үлгілі ғалым мен кітап коллекционерінің портреті де болды. Оның қолжазбалар жинағы 1608 жылы Biblioteca Ambrosiana үшін оның мүлігінен сатып алынғанда 70 жащикке толып кетті. Пинелли, ғылыми негізде жиналған жеке кітапхананы құрған алғашқы библиофил коллекционерлердің арасында ерекше көзге түсті, мұнда салыстырмалы түрде жаңа фигура – кітап сатушының көмегі болды. Оның кітаптар мен қолжазбаларға деген құштарлығы мен оптикаға деген қызығушылығы денсаулық мәселесіне тап болды: бала кезінде болған жазаба бір көзінің көру қабілетін жойды, нәтижесінде ол әлсіз көруін жасыл түсті линзалармен қорғауға мәжбүр болды. Табиғатынан сақ және жабық, жолмен немесе канал қайығымен саяхаттауды ұнатпайтын, соңында оны өлтірген өт тастарынан қиналған ол, елу жыл бойы жинаған кітапханасында тыныс тапты (Nuovo 2003). Леонардоның сурет салу туралы трактаты – Trattato della Pittura, шамамен 1585 жылы Codex Pinellianus-қа көшірілді, мүмкін, Пинелли үшін, ол оған түсініктемелер қосты. Пинеллидің кодексі Барберини кодексі үшін бастапқы дереккөз болды, ол 1651 жылы Рафаэль дю Фресне өңдегендей басылып шығарылды. Пинеллидің оптиканың жаңа ғылымына деген қызығушылығы Галилео Галилей үшін маңызды болды, өйткені Пинелли 1590 жылдары оған кітапханасын ашты, онда Галилео оптика туралы Этторе Ausonio, венециялық математик және дәрігердің, сондай-ақ Падуадағы математика профессоры Giuseppe Moleto-ның жарияланбаған қолжазбаларын, лекциялық жазбаларын және эсселердің жобаларын оқыды (Dupre). Грек және латын қолжазбалар кітапханасынан басқа, оның жинағына Лео Африканның Descrizione dell'Africa-сынан аударылып, басылған араб тіліндегі түпнұсқа қолжазбасы да кірді.
His enormous library was probably the greatest in 16th century Italy, consisting of around 8,500 printed works at the moment of his death, plus hundreds of manuscripts. When he died, in 1601, Nicolas Fabri de Peiresc was in his house and spent some of the following months studying his library and taking notes from its catalogues. Pinelli's secretary, Paolo Gualdo, wrote and published (1607) a biography of Pinelli which is also the portrait of the perfect scholar and book collector. His collection of manuscripts, when it was purchased from his estate in 1608 for the Biblioteca Ambrosiana, filled 70 cases. Pinelli stood out among the early bibliophile collectors who established scientific bases for the methodically assembled private library, aided by the comparatively new figure—in the European world— of the bookseller. His love of books and manuscripts, and his interest in optics, labored under a disability: a childhood mishap had destroyed the vision of one eye, forcing him to protect his weak vision with green tinted lenses. Cautious and withdrawn by nature, detesting travel whether by road or canal boat, wracked by the gallstones that eventually killed him, he found solace in the library he amassed over a period of fifty years (Nuovo 2003). Leonardo's treatise on painting, Trattato della Pittura, was transcribed in the Codex Pinellianus ca. 1585, perhaps expressly for Pinelli who made annotations in it. Pinelli's codex was the source for the Barberini codex from which it was eventually printed, ostensibly edited by Raphael du Fresne, in 1651 Pinelli's interest in the new science of optics was formative for Galileo Galilei, for whom Pinelli opened his library in the 1590s, where Galileo read the unpublished manuscripts, consisting of lecture notes and drafts of essays on optics, of Ettore Ausonio, a Venetian mathematician and physician, and of Giuseppe Moleto, professor of mathematics at Padua (Dupre). Beside his Greek and Latin libraries of manuscripts his collection included the original Arabic manuscript from which was translated and printed the Descrizione dell'Africa of Leo Africanus.
Басқа қызығушылықтар
Ол Еуропаның алғашқы ботаниктерінің бірі болды және математикалық құралдарды жинады. Ол ұлы мадригалшы Филипп де Монтеден музыкалық сабақ алған, оның үстіне олармен хат алмасып тұрды. Ол өзінің көшірушісі Камилла Венетусты (Занеттус) жұмыспен қамтыды. Ботаника саласында ол бағында дәрілік шөптер жинады және итальяндық ботаниканың негізін қалаушы Лука Гинимен хат алмасты. Гинидің қазасынан кейін оның қолжазбаларын көшіріп алды, ал Гинидің ізбасарлары саналатын Андреа Маттиоли және Улисса Альдрованди оларды алуға тырысты. Пинеллидің француз гуманисі және кітап коллекционері Клод Дюпуймен жүргізген кең көлемді хат алмасуы 2001 жылы жарияланды.
He was among Europe's early botanists, and also collected mathematical instruments. He had taken musical instruction from the great madrigalist Philippe de Monte, with whom he continued a correspondence. He kept his amanuensis Camillus Venetus (Zanettus) busy. In the field of botany, he collected herbs in his garden and corresponded with the father of Italian botany, Luca Ghini, who pioneered the techniques of drying and pressing plant material for a herbarium and whose papers he transcribed after Ghini's death, while the botanists who would be considered Ghini's heirs, like Andrea Mattioli and Ulisse Aldrovandi, clamored for them. Pinelli's voluminous correspondence with the French humanist and book collector Claude Dupuy was published in 2001.