Кіріспе

Қауіпкерлер және босқындар туралы федералды заң (Bundesvertriebenengesetz, BVFG; Gesetz über die Angelegenheiten der Vertriebenen und Flüchtlinge; сөзбе-сөз: қуғын-сүргіншілер және босқындар істері туралы заң) – Германия Федеративтік Республикасының 1953 жылғы 19 мамырда қабылданған федералды заңы. Бұл заң Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германия Рейхінің бұрынғы шығыс территориялары мен Орталық және Шығыс Еуропаның басқа да аймақтарынан қашқан немесе қуылған этникалық неміс босқындары мен қауіпкерлердің құқықтық жағдайын реттеуге бағытталған. Заңға 1971 жылғы 3 қыркүйекте өзгерістер енгізілді. Заңның негізгі күші – Бүкілнеміс блогы/қуылғандар мен құқықтарынан айырылғандар лигасы партиясы болды. Оның қолдаушыларының арасында Польша мен КСРО аннексиялаған бұрынғы неміс территориясынан қашқан немесе қуылған неміс азаматтарымен қатар, Екінші дүниежүзілік соғыстың соңы мен соғыстан кейінгі жылдары Чехословакия, Венгрия, Польша, Румыния және Югославия үкіметтері жүргізген этникалық тазалау, азаматтығын жою, тонау және қорлауға (1945–1950) ұшыраған бұрынғы азамат емес адамдар да болды.

Қаулылар

Заң босқындар мен жер аударылғандарға (оларды депортацияланғандар деп те атайды) қолданылады, ол Германияның бұрынғы шығыс аумақтарында тұратын неміс азаматы немесе этникалық неміс ретінде анықталады, "уақытша шетелдік басқаруда болған" немесе 1937 жылдың 31 желтоқсанындағы жағдай бойынша Германия Рейхының шегінен тыс жерлерде, Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі оқиғалар салдарынан, әсіресе, күштеп шығарылу немесе қашу арқылы қуғынға ұшыраған. Бұл депортацияланғандардың, егер олар бұрын Германия азаматы болмаса, Германия азаматтығын алуға құқықтары болды. Заң Германия азаматтарына, соның ішінде 1949 жылы Германия Федеративтік Республикасы құрылған кезде 1913 жылғы ұлттық заңға және Негізгі заңның (федералды конституция) 116-бабының 2-тармағына сәйкес Германия азаматтығына құқығы бар, басқа елдерден келген босқындар мен депортацияланғандарға қолданылмады, ал этникалық немістерге ғана қатысты, олар кейін ғана қуғын-сүргін жасайтын мемлекеттерден қашып, 1913 жылғы заң бойынша Германия азаматтығын алуға құқық алды. Заңда сондай-ақ, депортацияланғандардың балаларына неміс ұлты мен азаматтығын мұра етуге құқық беретін тұқым қуалау ережесі бар: "Егер ата-анасының бірі 1937 жылдың 31 желтоқсанында немесе одан бұрын жер аударылған аймақтарда тұратын неміс азаматы немесе этникалық неміс болса". "Депортацияланған" мәртебесін мұра ету, заңмен қамтылған адамдардың санын арттырды. Статистикалық жылнамаға сәйкес, 1971 жылы Батыс Германияда 8,96 миллион "депортацияланған" адам болды, олар осы мәртебені растайтын құжатты (Bundesvertriebenenausweis; яғни Федералды депортацияланғандар картасы) алуға өтініш бере алатын. Заң сонымен қатар, 1933 жылдың 30 қаңтарынан кейін саяси көзқарастары, нәсілдік тегі, діні немесе өмір философиясы (Weltanschauung) негізінде қудалаудан қашу үшін Германиядан эмиграциялаған немесе депортацияланған босқындарды да Германия азаматтығына құқығы бар босқындар мен депортацияланғандар деп таниды. Германия азаматтығына құқығы бар адамдарға Шығыс блогы мемлекеттерінің (бұрынғы) азаматтары да кіреді, олардың өзі немесе олардың ата-бабалары 1945 және 1990 жылдар аралығында неміс немесе неміс деп саналатын ұлтына байланысты үкіметтері тарапынан қудаланған немесе кемсітілген. Германия Федеративтік Республикасы осы шетелдіктердің қажеттіліктерін қамтамасыз етуге міндетті болды, өйткені олардың үкіметтері, азаматтар ретінде теңдік құқықтарын қамтамасыз етуге жауапты болса да, бұл міндетті жеңілдетіп немесе бұзды.