Кіріспе
Орталық Азияның суфилік көшбасшысы (1179 жылы қайтыс болған)
Абдул Халик Гидждувани (1179 жылы қайтыс болған) – Нақшбанди тәріқатының Хваяган (Ұстаздар) деп аталатын Орталық Азия суфилік ұстаздарының бірі болған. Абдул Халик Бұхара қаласына жақын орналасқан Гидждуван шағын қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Анатолияның шығысындағы Малатадан Орталық Азияға көшіп келген, ол онда белгілі факих болған. Абдул Халик Бұхарада тафсирді оқып жүргенде, рухани жолға деген қызығушылығы оянды. Ол Юсуф Хамданиден одан әрі білім алып, Нақшбанди силиласындағы келесі буынға жалғасты. Абдул Халик үйреткен тәсіл Хожалардың – ұстаздардың жолы деп белгілі болды. Абдул Халик Нақшбанди силиласының кейінгі ұрпақтарына суфилік практикасын басқаратын қағидалар жиынтығын қалдырды, олар парсы тілінде тұжырымдалған және "Қасиетті сөздер" (калиматы и кудсия) немесе Нақшбанди тәріқатының "Ережелері" немесе "Сырлары" деп аталады.
Abdul Khaliq Ghijduvani (died 1179) was one of a group of Central Asian Sufi teachers known simply as Khwajagan (the Masters) of the Naqshbandi order. Abdul Khaliq was born in the small town of Ghijduvan, near Bukhara. His father had migrated to Central Asia from Malatya, in eastern Anatolia where he had been a prominent faqih. While Abdul Khaliq was studying tafsir in Bukhara he first had an awakening of interest in the path. He received further training at the hands of Yusuf Hamdani, and was the next link in the Naqshbandi silsila following him. The way Abdul Khaliq taught became known as the way of the Khojas teachers. Abdul Khaliq bequeathed to subsequent generations of the Naqshbandi silsila a series of principles governing their Sufi practice, concisely formulated in Persian and known collectively as "the Sacred Words" (kalimat i qudsiya), or the "Rules" or "Secrets" of the Naqshbandi Order.
Хидрмен қарым-қатынасы
Әңгіме бойынша, Ходжа Абдул Халик Алланың оны рухани кемелдікке жеткізер жолды көрсетуге тиіс адамға жеткізуін күтті. Көп ұзамай ол Хидрмен кездесті. Хидр оның әкесінің де ұстазы болған. Хидр Абдул Халикті рухани ұлы ретінде қабылдап, оған "мукуф адеди" (дхикрді санау қажеттілігі) және "жасырын дхикр" үйретті. Бұл дхикр түрін Алла Елшісі бірінші болып Әбу Бәкірге Севр үңгірінде үйреткен, және Абдул Халик Гиждуванидің осы дхикрді таныстыруы арқасында оның маңыздылығы қайта жаңғырды. Ходжа Абдул Халик қайтыс болғаннан кейін, Хуажаған тарикасының ізбасарлары бұл дхикр түрін қайтадан ұмытты, бірақ Абдул Халиктың увейси (көрсетпелі) шакирті болған Шах Нақшбанд ақыры жасырын дхикрді қайта жаңғыртты. Сондай-ақ, Хидр Гиждуваниге жасырын дхикрден басқа "нафи және исбат" (жоққа шығару және растау) тәухид дхикрын үйреткені айтылады. Гиждуванидің нағыз Муршиді – Юсуф Хамадани болды. Алайда, оның онымен танысуы да Хидрдің көмегімен болды. Ходжа Абдул Халик жиырма жасында ұстазын тауып, оның білімін қысқа мерзімде меңгерді. Абдул Халик бірнеше мұсылман елдеріне саяхаттап, біраз уақыт Сирияда тұрды. Оның жақсы аты-жөні тірілігінде-ақ ислам халифатының барлық аймақтарына тарады. Мыңдаған адамдар оны көруге және сөзін тыңдауға келді.