Кіріспе
Азаматтық амфибиялық ұшақ
Republic RC 3 Seabee – Персиваль Спенсер жобалаған және Republic Aircraft Corporation компаниясы өндірген толығымен металлдан жасалған амфибиялық спорттық ұшақ.
Жобалау және әзірлеу
RC 3 Seabee-ді Персиваль Хопкинс "Спенс" Спенсер жобалаған. 1914 жылы алғаш рет қозғалтқышты ұшақпен жеке ұшуға шыққан авиацияның алғашқы қадамдарының бірі болған ол, Spencer S 12 Air Car Amphibian ұшағын да жобалады. S 12 ұшағының құрылысы 1941 жылдың 1 наурызында басталды. NX29098 тіркелгі нөмірімен тіркелген екі орындық S 12 прототипі 1941 жылдың 8 тамызында алғашқы рейсін жасады. S 12 – матамен қапталған амфибиялық ұшақ, ерекше жәшік тәрізді алдыңғы кабинасы, екі қанатты пернесі бар жоғары орналасқан қанаты және ұзын, жіңішке құйрық бөлігімен ерекшеленеді. 1941 жылдың желтоқсанында Спенсер Air Car ұшағын сақтауға алып, Republic Aircraft Corporation компаниясында сынақ ұшқышы болып соғысқа қатысты. 1943 жылдың сәуірінде Спенсер Republic Aircraft компаниясынан шығып, Чикаго, Иллинойс штатындағы Mills Novelty Company компаниясына қосылды. Бұл компания өзінің Air Car ұшағын компаниясын жарнамалау үшін пайдалануды жоспарлаған. Спенсер компанияның ағаш пішінді құрастыру жабдықтарын пайдаланып, Air Car үшін жаңа, жұмыртқа пішіндес кабина жасады және ұшақты бұрынғы жұмыс берушілеріне, Republic Aircraft компаниясына көрсетіп жатты. Air Car ұшағының соғыстан оралған ұшқыштар үшін тамаша спорттық ұшақ болатынын көріп, Republic компаниясы 1943 жылдың желтоқсанында Air Car құқықтарын сатып алып, дереу RC 1 Thunderbolt Amphibian үлгісін әзірлеуге кірісті. 1944 жылдың 30 қарашасында алғашқы RC 1 Thunderbolt Amphibian ұшағы (NX41816 тіркелгі нөмірімен) Спенсер басқаруымен алғашқы рейсін жасады. Ұшақ желтоқсан айында Миссури штатының Сент-Луис қаласында көрсетілді, ал 1944 жылдың соңына қарай Republic компаниясы 3500 долларлық ұшаққа 1972 азаматтық тапсырыс алды. Ұшақ АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Әскери-әуе күштеріне де көрсетілді. Екі күш те дизайнға әсерленді және 1945 жылдың 19 ақпанында Әскери-теңіз күштері Republic Aviation компаниясына азаматтық нұсқасы үшін Seabee атауын пайдалану құқығын берді. Әскерилер әуеден теңізге құтқару операциялары үшін OA 15 белгісімен ұшаққа үлкен тапсырыс берді. 1945 жылдың қыркүйегінде, VJ күнінен кейін, Армия мен Әскери-теңіз күштері берген тапсырыстар жойылды, олардың жалпы сомасы 20 000 000 доллардан асты. OA 15 Seabee – OA белгісін пайдаланған соңғы АҚШ Армиясы Әуе корпусының ұшағы, ол 1947 жылы АҚШ Әуе күштері жеке әскери тармақ ретінде құрылған кезде қолданыстан шығарылды. Әскери операторлардың қатарында Израиль Әуе күштері, Парагвай Теңіз күштері, АҚШ Армиясы Әуе күштері және Вьетнам Республикасы Әуе күштері болды.
Өндіріс
Соғыстан кейінгі азаматтық жеңіл ұшақтарға деген күтілетін сұранысты қанағаттандыру мақсатында Republic компаниясы Seabee ұшағын мүмкіндігінше арзанға, бірақ оның қалыпты өнімділігі мен ұшу қашықтығын сақтап жасауға тырысты. Сол кездегі «ұшақтардағы артық заттар» деп аталатын нәрселерді жоюға көп еңбек жұмсалды, нәтижесінде мүмкіндігінше аз бөлшектерден тұратын берік өнім пайда болды. Мысалы, жасалған Seabee ұшақтарының қанаттарында қабырғалар болған жоқ; оның орнына, қанаттың сыртын құрайтын қалың, толқынды алюминий парағы қажетті қаттылықты қамтамасыз етті. Republic компаниясы сондай-ақ компоненттерді көп көлемде сатып алуға дайын болды, бұл шығындарды одан әрі төмендетті. 1945 жылдың 22 қарашасында RC 3 (NX87451) прототипі Republic компаниясының Нью-Йорк штатының Фармингдейл қаласындағы зауытында құрастырылып, 1 желтоқсанда Спенсер басқаруымен алғашқы ұшуын жасады. 1945 жылдың 27 желтоқсанында Republic Aviation компаниясы Franklin қозғалтқышын өндіретін Aircooled Motors компаниясын сатып алып, RC 3 Seabee ұшағы үшін қозғалтқыштарды жасау және құрастыру үшін пайдаланды. 1946 жылдың наурыз айында алғашқы өндірістік RC 3 Seabee (NC87457, бұрын NX87457) аяқталды, ал 1946 жылдың 25 шілдесінде алғашқы Seabee (NC87463, өндіріс №13) Republic зауытынан Калифорния штатының Туларе қаласындағы Rankin Aviation Industries компаниясының J. G. (Tex) Rankin-ге жеткізілді. 1940 жылдардың соңында ұшақ жасаушылар соғыстан оралған әскери ұшқыштардың демалыс пен спорт үшін азаматтық ұшақтарды ұшқысы келеді деп үміттенеді. Бірақ компаниялардың күткенідей болған жоқ, өйткені соғыс жылдарындағы көптеген ұшқыштар үйлеріне оралып, енді ешқашан ұшпады. Осының салдарынан көптеген шағын және оң көзқарасты ұшақ компаниялары пайда болды, бірақ соғыстан кейінгі жылдары тез жоғалып кетті. 1947 жылдың 4 қазанында Republic Aviation Corp. компаниясы жеке ұшақтар нарығы үшін RC 3 Seabee амфибиялық ұшағының өндірісін тоқтататынын жариялады. Republic компаниясының президенті Манди И. Пил: «Republic компаниясының барлық өндірістік қуаты басқа типтегі ұшақтарды жасауға қажет болғандықтан, компания Seabee ұшағының өндірісін тоқтатуға шешім қабылдады» деді. Шындығында, 1947 жылдың жазында (шілде/тамыз) Seabee ұшақтарының сатылымы тоқтап қалды және 1947 жылдың маусымынан бастап өндіріс тоқтатылды, одан әрі сатылым күтілді. Өндіріс тоқтатылғанға дейін 1060 дана Seabee ұшағы жасалды. Бұл Republic компаниясы жылына 5000 Seabee ұшағын сатуға үміттенгеннен әлдеқайда аз болғанымен, сол дәуірдегі басқа ұшақ компанияларымен салыстырғанда, бұл әлі де маңызды көрсеткіш еді. Тек Piper компаниясының арзан, ұзақ қызмет ететін Cub және Super Cub, Beech компаниясының танымал Bonanza және Cessna компаниясының 140 және 120 жеңіл ұшақтары ғана Seabee ұшағынан көп сатылды. Бұл, әсіресе, Seabee ұшағының өте төмен бағасына байланысты болды. Алайда, өндіріс кезінде Seabee ұшағының бағасы бастапқыда 3500 доллардан 1946 жылдың 15 шілдесінен бастап 4495 долларға дейін, ал 1946 жылдың 15 қарашасында 6000 долларға дейін өсті. Republic компаниясы соңғы жаңа Seabee ұшағын 1948 жылы сатты. Сол кезде азаматтық ұшақтарға деген сұраныс күтілгеннен әлдеқайда аз екені белгілі болды және компания өзінің назарын әскери келісімшарттарға бұрып, бұрын Seabee ұшағын құрастыру үшін пайдаланылған сол құрастыру желілерінде салынған табысты F 84 Thunderjet ұшағын жасады.
Пайдалану тарихы
Теңіз құстары Канада мен АҚШ-та танымал болды және ұзақ жағалаулары, көптеген аралдары мен көлдері, сондай-ақ кең далалы аймақтары бар елдерде пайдалануға өте ыңғайлы болды. Өндіріс тоқтаған кезде 108 "Seabee" бірнеше елге экспортталды, ал Бразилия, Куба, Панама, Колумбия, Мексика, Уругвай, Перу, Венесуэла, Чили, Аргентина, Фиджи, Жаңа Каледония, Оңтүстік Африка, Англия, Норвегия және Швецияда дилерлік пункттер ашылды. 1940-жылдардың соңынан бастап 1950-жылдарға дейін "Seabee" Канада, Норвегия, Швеция және АҚШ-та танымал шабын ұшақ және жедел жәрдем ұшағы болды. 2006 жылы 250-ден астам "Seabee" тіркеліп, әлі де ұшып жүр, және бұл көрсеткіш әр жыл сайын артып келеді, себебі жаңа ұшақтар бөлшектер мен ұсынылған қалдықтардан құрастырылуда. Аз ғана "Seabee" әлі де коммерциялық мақсатта шабын ұшақтар мен әуе таксилері ретінде жұмыс істеп тұр.
Өзгерістер
Жиырма үш Seabee ұшағы екі қозғалтқышпен жабдықталды, бұл United Consultants Twin Bee деп аталатын екі қозғалтқыштың қанатқа орнатылған нұсқасы болды, ал қозғалтқыштар тракторлық винттерді қоздырды. Қосымша күш ұшақтың жылдамдығын, үдеуін және сыйымдылығын едәуір арттырды. 1970 жылдардың басынан бері қозғалтқыш көлемін, қанат ұзындығын, жүк көтергіштік қабілетін, басқару жүйесін, рульдерді басқаруды, қоршаған орта жүйелерін, қону шамдарын және тағы да көптеген өзгерістер қолжетімді болды.
Азаматтық
Seabee әуе чартерлік компаниялары мен шағын желілік авиакомпанияларында кеңінен қолданылады, сондай-ақ жеке тұлғалар мен компаниялар да пайдаланады.