Кіріспе

1951 жылы Сирил Корнблуттың ғылыми-фантастикалық әңгімесі
Корнблуттың әңгімелер жинағы

"Маршылдап келе жатқан ақымақтар" – американдық жазушы Сирил М. Корнблуттың 1951 жылғы сәуір айында "Galaxy" журналында жарық көрген ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Ол 1965 жылға дейінгі ең жақсы повестьтердің бірі деп дауыс берілгеннен кейін "The Science Fiction Hall of Fame, Екінші томға" енгізілді.

Өмірбаян

"The Best of C. M. Kornbluth" кітабының "Кіріспесінде" Фредерик Поль (Корнблуттың досы және серігі) "Маршылдаған ақымақтар" туындауына қандай шабыттанған екенін түсіндіреді. Бұл туынды Поль Корнблутке "Кішкентай қара сөмке" әңгімесінде бейнеленген болашаққа қатысты жаңа әңгіме жазуды ұсынғаннан кейін жазылды. "Кішкентай қара сөмке" болашақтан өткенге келгенімен қарама-қарсы, Корнблут өткеннен болашаққа келген адам туралы жазғысы келді. Адамды болашаққа қалай жіберуді түсіндіру үшін Корнблут Дэвид Батлердің 1930 жылғы ғылыми-фантастикалық фильмі "Жәй ғана көзге елестетіңіз" шығармасынан идея алды, онда адамға шартқы соғып, оны уақытша тоқтатуға алып, кейін болашақта қайта тірілтеді. "Маршылдаған ақымақтарда" Джон Барлоу кейіпкеріне оның уақытша тоқтатылған күйде болғаны айтылғаннан кейін, Барлоу "Сол фильмдей" деп боршылды.

Сюжет

1988 жылы жылжымайтын мүлік агенті және алаяқ Джон Барлоу бір ғажайып оқиғадан кейін уақытша тоқтатылып, анимациялық ұйқыға кетеді. Ол алыс болашақта, шатастыратын әлемде оянады – бұл әлемде жыныстық сипаттағы жарнамалар, мәнсіз ойын-сауықтар мен ақылсыз, түсініксіз мінез-құлық танытатын адамдар көп. Барлоу оянғаннан кейін көп ұзамай Тинни Пит пен Райан Нгана есімді екі адаммен танысады. Олар қоғамның қайғылы халге түсуіне "морондардың" кінәсі бар екенін айтады. Тинни Пит пен Райан Нанга Барлоуға олардың заманының ең шұғыл мәселесі – халық саны мәселесі ("Poprob") екенін түсіндіреді. Тарихи тұрғыдан алғанда, жоғары интеллекті адамдар прагматикалық себептермен аз бала табуды (немесе мүлдем бала табудан бас тартуды) қалаған, ал төмен интеллекті адамдар жыныстық құштарлығына ерік беріп, көп балалы отбасылар құрып, көбейген. Барлоу оянған алыс болашақта бұл теңсіз үрдіс логикалық шегіне жетіп, әлемдегі бес миллиард "морондар" (орташа IQ 45) үш миллион элиталық, интеллектуалды жоғарғы топтың қадағалауымен өмір сүреді. Осы топ әлемдік істерді жасырын түрде басқарады. Тинни Пит пен Райан Нанга осы топтың мүшелері. Ақылсыз "морондарды" өздері басқаруға рұқсат етуге болмайды, әйтпесе әлем хаос пен соғысқа ұшырайды. Сондықтан элиталық азшылық "морондардың" құлдығында болып, әлемдік тәртіп пен тұрақтылықты сақтауға тырысып, шаршағанша жұмыс істейді. "Морондардың" халық санының өсуін бақылау бірнеше себепке байланысты қиын, бірақ егер түзету шаралары қабылданбаса, жер бетіндегі табиғи ресурстардың таусылуына және адамзат өркениетінің толық құлауына әкеледі. "Poprob" мәселесін шебуге жасалған барлық әрекеттер сәтсіз аяқталды, ал элита Барлоудың басқа заманнан келгендігіне және мәселеге басқаша көзқарас танытуына байланысты жаңа шешім табуға үміттенеді. Барлоу идеясы бар, бірақ ол Тинни Пит пен Райан Нанга оны бүкіл әлемнің диктаторы деп ресми тануға және оған байлық, билік пен атақ-даңқ уәде етуге келіспейінше, оны ашпайды. Барлоу арамдықпен жасалған жылжымайтын мүлік мәмілелерінен, нацистік Германияның Холокост кезінде қолданған үгіт-насихат әдістерінен және теңізге батып кеткен леммингтер туралы аңызға шабыттандырылып, "морондарды" жою жоспарын құрады. Барлоу үлкен үгіт-насихат науқанын ұйымдастырып, "морондарды" Венера планетасына көшіп кетуге шақырады. "Морондардың" тұрған тығыз және тиімсіз қалалары бұзылады, олардың болаттары Венераға адамдарды тасымалдауға арналған ракеталар паркін салуға қолданылады. Бірақ шындығында, "ракеталар" (жасырын жолаушылар ұшақтары) ғарышқа ұшуға қабілетсіз, сондықтан "морондар" теңізге ұшырылып, тәртіпті түрде жойылды. Кез келген күдіктің тууына жол бермеу үшін Венерадан "колонистер" отбасыларына жалған хабарламалар жіберіледі, онда Венера гүлденген тропикалық жұмақ ретінде сипатталады және оларды соңынан еруге шақырылады. Элитаның бақылауындағы Америка Құрама Штаттарының Конгресі Венераны отарлауды тағдырдың жалғасы ретінде жариялайды және Венерадағы қоныстанушыларға планетадағы жерді иелену құқығын кепілдік береді. Бұл жер бетіндегі әртүрлі елдерде ұлттық сезімді оятып, олар өздерінің үлесін алу үшін Венераға жетуге асығады. Барлоудың жоспары толыққанды сәтті аяқталады, Жер "морондардан" біртіндеп босатылады және "Poprob" мәселесі шешіледі. Барлоу өзінің кітабын қарап жатып, "Poprobterm" деп аталатын рұқсатсыз жобаға қатысты жазбаны табады. Ол түсіндірме талап еткенде, оның көмекшілері оны күтіп тұрған, жұмыс істейтін ракетаға апарып, оны күшпен ішке отырғызып, бірден ғарышқа ұшырады. Кенеттен болған үдеу Барлоуды еденге құлатып, өлтіреді. Элита Барлоудың қатыгездігі мен зұлымдығына наразы болып, оны "Poprob" тазалауының соңғы кезеңі ретінде жоюға тырысады.