Ирландиялық әулие Жарлат туралы деректер

Кіріспе

Ирландиялық әулие Иарлайт мак Лога, сондай-ақ Жарлат деп те аталады (шамамен 6 ғасыр), Коннахт аймағынан шыққан ирланд дін қызметкері және ғалым. Ол Туам монастырының мектебін және Туам архиепископтығын құрғандығымен еске алынады, ол архиепископтықтың қасиетті қамқоршысы болып табылады. Жарлаттың ортағасырлық өмірбаяны сақталған жоқ, бірақ оның өмірі мен қадір-қасиеті туралы мәліметтерде шежірелер, мартирологиялар, Клонферттің Әулие Бренданның ирландтық өмірбаяны және 17 ғасырда Джон Колган жинаған өмірбаяны бар.

Өмірбаян

Ирландия шежірелері Жарлат есімді екі қасиетті адамның болғанын жазады: Туамды құрған Лью ұлы Жарлат (Iarlaithe m. Loga) және Армағ епискобы Триан ұлы Жарлат (Iarlaithe m. Trena). Туамдық Жарлат Конмахейкне руына жатқан, ол Туамның көп бөлігін билеген. Бренданның екі ирланд өмірнамасында, шамамен 12 ғасырда, Жарлат Лугтың ұлы, Треннің ұлы, Фиактың ұлы, Мохтаның ұлы деп көрсетіледі, ал Лисмор кітабындағы Бірінші өмір Мохтаның Бресалдың ұлы, Сирахттың ұлы, Фиаханың ұлы екенін айта отырып, шежірені жалғастырады. Екі өмірде де Мохтаның орнына Имхада аты қолданылады, және осыған сүйеніп, Сеам Мак Матуна олардың түпкі нұсқасына оралып, Iarlaithe mac Loga мен Армағтағы оның аталасының шежірелерін біріктіретінін айтады. Доналл Мак Гиолла Эспайг бұл қасиеттілердің бір адамды білдіруі мүмкін деп болжайды: екеуі де Армағтың үшінші епискобы ретінде көрсетілген. Туам аймағындағы топонимдік деректер осы пікірді қолдайды. Деректер Туам аймағында ерте христиан дәуірінен бастап күшті Патрицийлік және, демек, Армағтың күшті ықпалы болғанын көрсетеді. Брендан Коннахтқа сапар шегіп, атақты Жарлаттан білім алған. Бір күні, Жарлат қарт жасқа келгенде, Брендан ұстазына мектепті тастап, жаңадан салынған көлікте екі артқы тірегі сынғанша саяхаттауға кеңес берді, себебі сол жерде оның қайта тірілу орны (esséirge) және одан кейін көптеген адамдардың қайта тірілу орны болады. Жарлат шәкіртінің құдайлық қасиеттерін және жоғары даналығын мойындап, «Мені мәңгілік қызметіңе ал» деді де, оның кеңесін қуана қабылдады. Оның саяхаты алысқа бармады, тіректері Туайм да Гуаланн («Екі иықтың төбесі»), яғни Туамда сынды. Туам 1152 жылы Келлс Меллифонт Синодында Коннахттың басты діни орталығы мәртебесіне ие болды, ал Аннахдаун 1192 жылы Дублин Синодында тәуелсіз діни орынға айналды. Осы тұрғыда, өмірбаяндағы мәлімдемелерді 12 ғасырдың жағдайларын көрсететіндей түсіндіруге болады. 520 жылдары ол Туамға зейнетке шықты. Ол Туамды таңдады, себебі оның көлігінің дөңгелегі сол жерде сынды. Жарлат ирланд қасиеттілерінің екінші тобына кіреді, бұл оның 540 жылға дейін өмір сүргенін білдіреді. Донегал мартирологиясында ол өзінің ізбасарларының аттарын, соның ішінде үш «еретик» епископ пен Маэль есімді біреуін болжағандығы айтылады.

The Irish genealogies record the existence of two saints named Jarlath: Jarlath son of Lugh (Iarlaithe m. Loga), founder of Tuam, and Jarlath son of Trian (Iarlaithe m. Trena), bishop of Armagh. Jarlath of Tuam is said to have belonged to the Conmhaícne, who ruled over the greater part of what would become the parish of Tuam. In the two Irish Lives of Brendan, possibly of the 12th century, Jarlath is called a son of Lug, son of Trén, son of Fiacc, son of Mochta, and the First Life in the Book of Lismore continues the pedigree by calling Mochta a son of Bresal, son of Siracht, son of Fiacha the Fair. Both Lives substitute Imchada for Mochta and on this basis, Séamus Mac Mathúna argues that they go back to an original which conflates the genealogy of Iarlaithe mac Loga with that of his namesake in Armagh. Dónall Mac Giolla Easpaig suggests that the saints could refer to one and the same person:<blockquote>[ ] both are given as the third bishop of Armagh [ ] placename evidence from the Tuam area would tend to corroborate [this] view [ ] the evidence suggests that there was a strong Patrician and, consequently, a strong Armagh influence in the Tuam area from the earliest Christian period [ ] the fact that Iarlaithe was a bishop like Benignus of Kilbennan and Felartus of Donaghpatrick, would further indicate that Tuam [ ] would have predated Brendan of Clonfert by almost a century. Brendan is said to have visited Connacht to study under the famous Jarlath. One day, when Jarlath was in his old age, Brendan advised his mentor to leave the school and to depart in a newly built chariot until its two hind shafts broke, because there would be the place of his resurrection (esséirge) and that of many after him. Because Jarlath acknowledged the divinity and superior wisdom of his pupil, saying "take me into thy service for ever and ever", he gladly accepted his advice. His travel did not take him very far, as the shafts broke at Tuaim da Ghualann ("Mound of two shoulders"), that is, at Tuam. Tuam achieved the status of the principal see of Connacht only in 1152 at the Synod of Kells Mellifont, while Annaghdown became an independent diocesan seat at the Synod of Dublin in 1192. In this light, the assertion in the Lives has been read as reflecting circumstances in the 12th century. In the 520s, he retired to Tuam. He chose Tuam because the wheel of his chariot broke there. Jarlath is included in the second order of Irish saints, which implies that he must have lived prior to the year 540. In the Martyrology of Donegal, he is credited with having predicted the names of his successors, including those of three 'heretical' bishops and one Máel.

ХХІ ғасырдағы Жарлат

Тұамдағы алғашқы St Jarlath фестивалі Energise Tuam қоғамдық тобының ұйымдастыруымен 2008 жылдың 7 маусымында өтті. Оған Туам соборынан қала көшелері арқылы өткен шеру/парад, әулие және жергілікті мәдени мұраны насихаттау мақсатындағы мектептер арасындағы сурет байқауы, сондай-ақ көшедегі ойын-сауықтар кірді. Сент-Жарлаттың сынған доңғалағы – Туамның геральдикалық символы және көптеген жергілікті ұйымдардың, оның ішінде Туам қалалық кеңесінің гербінде бейнеленген. Дублин 7-дегі Кабра ауданындағы St Jarlath Road көшесі оның құрметіне аталған. АҚШ-тың Калифорния штатындағы Окленд және Австралияның Ярагон қалаларындағы діни округтер оның атымен аталады.

Екіншілік көздер

Чарльз Эдвардс, Т. М. (2007). "Коннахт, қасиеттілер (шамамен 400–800 жж.)", Оксфорд ұлттық биографиялық сөздігі. Оксфорд университетінің баспасы, 2004 жылдың қыркүйегі – 2007 жылдың қаңтары; 2008 жылдың 14 желтоқсанында қарастырылды. МакДжолла Эспайг, Доналл (1996). "Галвей графтығының ерте шіркеулік елді мекендерінің атаулары", Галвей: тарих және қоғам. Ирландия графтығының тарихына арналған пәнаралық эсселер, ред. Жерар Моран. Дублин: Географиялық басылымдар. 795–815 беттер. Мак Матуна, Сеамус (2006). "Ирландиялық қасиетті Бренданның өмірі: мәтіндік тарихы, құрылымы және мерзімі", Брендан туралы аңыз. Мәтіндер мен нұсқалары, ред. Глин Берджесс және Клара Стрижбош. Лейден, Бостон: Брилл, 117–58 беттер.