Кіріспе

Есепке алу, қаржы және экономика салаларында тәуекелді іздеуші немесе тәуекелді жақсы көретін адам – тәуекелге бейімділік танытатын адам. Көптеген инвесторлар тәуекелден қашық болатынымен, казиноға баратындарды тәуекелді іздеушілер деп санауға болады. Тәуекелге ұмтылу мінез-құлқын түсіндіру үшін кең таралған мысал: Егер сізге екі таңдау ұсынылса – 50 долларға сенімді түрде ие болу немесе 100 доллар немесе ештеңе алудың 50% мүмкіндігі, тәуекелді іздеуші адам құмар ойнауға баса назар бөледі. Бұл жағдайда, құмар ойнау мен "сенімді нәрсе" бірдей күтілетін құнға ие болғанымен, тәуекелге деген бейімділік жеке тұлға үшін құмар ойнаудың күтілетін пайдасын арттырады.

Пайдалы функция және тәуекел іздеушілер

Белгісіздік жағдайындағы таңдау – таңдау жасауға міндетті адамның мүмкін болатын нәтижелерге немесе олардың пайда болу ықтималдығына сенімсіздік сезінуі. Адамдардың белгісіз жағдайда қалай шешім қабылдауын модельдеудің қалыпты жолы – күтілетін пайдалылықты қолдану. Күтілетін пайдалылықты есептеу үшін, ақшаны пайдалылыққа айналдыру мақсатында «u» пайдалылық функциясы жасалады. Бала кезінде жоғары жауапкершілік танытқан адамдар ересек жасында өлу ықтималдығы 30%-ға төмен болған. Нәтижесінде, олардың зерттеулері балалық шақтағы жауапкершіліксіздіктің жоғары деңгейі тәуекелге ұмтылуды болжайтынын, ал тәуекелге ұмтылудың кездейсоқ өлімге ұшырау мүмкіндігін арттыратынын көрсетті. Жасы ұлғайған сайын тәуекелге ұмтылу азая берсе де, жасөспірім шақтағы зиянды заттарға қатысу өмір бойына тәуекел факторларын тудыруы мүмкін. Цукерманның (1994) сезімділік іздеу теориясы белгілі бір тәуекел іздеу мінез-құлқының себептерін анықтауда маңызды. Көптеген тәуекел іздеу мінез-құлықтары адамның сезімділікке деген қажеттілігімен байланысты. Ерлер мен әйелдер арасында тәуекелге ұмтылуға ықпал ететін биологиялық айырмашылықтар бар. Мысалы, тестостерон адамдардың тәуекелге ұмтылуында маңызды рөл атқарады, ал әйелдерде бұл гормонның деңгейі айтарлықтай төмен. Бұл гормон агрессия, көңіл-күй және жыныстық функция сияқты мінез-құлыққа әсер етеді, олардың барлығы тәуекелге ұмтылуға байланысты шешімдер қабылдауға әкелуі мүмкін. Олардың зерттеулерінде тестостеронның артық болуы жыныстық ләззатты арттыратыны және осылайша, қорғанышсыз жыныстық қатынасқа түсуге ынталандыратыны анықталды.