Кіріспе

Лондон епискобы және әулие (шамамен 620 – 664) Гонконг үкіметінің ведомствосы.

Седд (Cedda, Ceddus; 620 – 26 қазан 664) – Нортумбрия Корольдігінің англосаксон монахы және епискобы. Ол Англиядағы Ортаңғы Англиялықтар мен Шығыс Саксондарды дінге шақырушы (евангелист) болды және Англиядағы шіркеу ішіндегі маңызды дауларды шешкен Уитби Синодының маңызды қатысушысы еді. Ол католик, англикан және православие шіркеулерінде құрметтеледі.

Өмірбаян

Кейд туралы білгеніміздің аз ғана бөлігі көбінесе Беданың «Англия халқының шіркеу тарихы» еңбегінен жеткен. Келесі мақала Беданың тарихының 3-кітабына толыққанды негізделген. Кейд Нортумбрия корольдігінде дүниеге келіп, Ирландия шіркеуінің Айданымен Линдисфарн аралында тәрбиеленді. Оның үш бауыры болды: Меркиялық Чад (Беданың латын мәтінінде Ceadda деп жазылған), Кинибил және Келин. Төрт бауыры да дін қызметкерлері болды, ал Кейд пен Чад епископтар атанды. Нортумбриялық тегі анық болғанымен, төрт бауырдың есімдерінің бәрі де англосаксондық емес, британдық-келттік шығаттанды. Беданың Кейд туралы ең алғашқы айғағы, ол 653 жылы дін қызметкері болғанын көрсетеді. Бұл оның туған жылын шамамен 620-жылдардың басына дейін ықпалдайды. Кейд бауырлардың үлкені болған және отбасы басшысы ретінде танылған болуы мүмкін. Ол көшбасшылықты өз қолына алғандай, ал Чад оның ізбасары болуға тиіс еді. Айдан Ионадан Нортумбрияға келіп, «келттік рәсім» деп белгілі бір дәстүрлерді алып келді. Бұл, Computus (Пасха күнін есептеу) және tonsure (шаш қырқу) сияқты сыртқы айырмашылықтармен қатар, Еуропа құрлығында қалыптасып келе жатқан епархиялық құрылымнан түбірінен өзгеше шіркеу ұйымдастыру жүйесін қамтыды. Қызмет монастырьларда жүргізілді, олар миссионерлік епископтарды қолдады. Жеке өмірге шектеу қою, Киелі кітапты түсіндіру және эсхатология (соңғы заман туралы ілім) мәселелеріне ерекше мән берілді. Айдан жеке өміріндегі қатаңдықпен және байлық пен билікке немқұрайды қарауымен белгілі болды. Беда бірнеше рет Кейд пен Чадтың оның үлгісі мен дәстүрлерін сіңіргенін айтады. Беда айтуынша, Чад және көптеген басқа Нортумбриялықтар Айданның (651) қайтысынан кейін ирландтармен білім алуға барған. Кейдті саяхатшы ғалымдардың бірі ретінде есімдерінде атамаған. Беда оны Айданның ізбасары Финанға өте жақын деп сипаттайды. Сондықтан, ол дін қызметкері және ғалым ретіндегі қалыптасуының барлығын Айдан мен Линдисфарнға қарыздар болған.

Монастырь негіздері

Сэд көптеген шіркеулерді құрды. Ол Тилабургте (вероятно, Шығыс Тилбери, бірақ Батыс Тилбери болуы да мүмкін) және Итанчестерде (әлдеқашан Теңіздегі Брэдвелл екені анық) монастырларды құрды. Седд Деирдің батшасы Этельвальдтың өтініші бойынша, өзінің туған жері Нортумбриядағы Ластингэм монастырының аббаты болып тағайындалды. Беда осы монастырьдың құрылуын егжей-тегжейлі сипаттап, интеллектуалдық және рухани қолдау көрсеткенін, сондай-ақ уақыт өткізуге қолайлы орын болғанын жазды. Седд Ластингхэмнің күнделікті басқаруын басқа дін қызметкерлеріне жүктеді, және Чадтың да осылай әрекет еткені мүмкін.

Соңғы жылдар

Сед кельттік дәстүрде тәрбиеленген, ол діни күнтізбе және басқа да рәсімдер бойынша римдік дәстүрден ерекшеленеді, соның ішінде монахтардың шашын қырқу. Әр дәстүрді қолдаушылар Нортумбрия патшалығында Уитби синоды деп аталған кеңесте бас қосты. Кеңес отырыстарында қатысушылардың бір-бірінің тілдерін түсінбеуі қиындық тудырды, бұл көне ирланд, көне ағылшын, франк және көне уэльс тілдерін, сондай-ақ латын тілін қамтыды. Беденің айтуынша, Сед екі тарапқа да аударма жасаған. Седтің тілдерге қабілеті және патшаның сенімді елшісі ретіндегі мәртебесі оны келіссөздердегі маңызды тұлғаға айналдырды. Оның дағдылары Киелі Рухтың болуының эсхатологиялық белгісі ретінде қарастырылды, бұл Киелі кітаптағы Вавилон мұнарасы туралы оқиғаға қарама-қарсы келеді. Кеңес аяқталғаннан кейін Сед Эссекске оралды. Беденің сөзіне сүйенсек, Сед Римнің Пасха мерекесін тойлау уақытын қабылдады. Ол епископ қызметіне қайта оралып, Дал-Риата ирландтарының әдет-ғұрыптарынан бас тартты. Біраз уақыттан кейін ол Нортумбрияға және Ластингэмдегі монастырьға қайтты. Ол обаға шалдығып, 664 жылдың 26 қазанында қайтыс болды. Беде Седтің қайтысынан кейін дереу Эссекстен келген отыз монахтың Ластингэмге құрмет көрсету үшін сапар шеккенін жазды. Бір кішкентай баладан басқа барлығы да обадан көз жұмды. Сед бастапқыда Ластингэмдегі қабірге жерленді. Кейіннен тас шіркеу салынғанда, оның денесі монастырь шіркеуі ішіндегі киелі орынға көшіріліп, қайта жерленді. Чад ағасынан кейін Ластингэмдегі аббаттыққа ие болды. Эссекс патшасы Свитхелм Седпен шамамен бір уақытта қайтыс болды. Оның орнын біріккен патшалар Сигере және Сэбби басты. Кейбір адамдар бұрынғы нанымдарына қайта оралды, Беденің айтуынша, бұл обаның салдарынан болды. Хамбердің оңтүстігіндегі басты күш Мерсия патшалығы болғандықтан, Вулфхер патшаның дереу шара қабылдауы қажет болды. Ол епископ Яруманды Шығыс саксон халқы арасында Седтің жұмысын жалғастыруға жіберді. Яруман (Беденің сөзіне сүйенсек) өте сақтықпен жұмыс істеп, Эссекске сапар шегіп, жергілікті билеушілермен келіссөздер жүргізіп, көп ұзамай христиан дінін қайта орнатты.

Еске алу рәсімі

Cedd Англия шіркеуінде 26 қазанда, оның қайтыс болған күні еске алынады. Сент-Седд күні сондай-ақ Эссекс күні деп те аталады. Челмсфорд епархиясы 1954 жылы, Седдтің Эссекке миссиясының 1300 жылдығын Сент-Седд жылы ретінде атап өтті. Сол жылы Челмсфорд соборы, бұрыннан Қасиетті Марияға арналған, қосымша Сент-Седд пен Сент-Петрге (Седдтің Брэдвеллдегі шапли оларға арналған) арналды, ал оның құрметіне өткізілген шаралардың бірі – Вест Хэм Юнайтедтің Болейн алаңындағы митинг болды. Полстедтегі (Саффолк) ежелгі емен ағашының орны, «Евангелиелік емен» деп белгілі, Седдтің дәстүрлі түрде уағыз оқыған көптеген жерлерінің бірі. Алғашқы ағаш 1953 жылы құлап, бірақ оның қалдықтары оны алмастырған ағаштардың арасында әлі де көрініп тұр, және әр тамыздың бірінші жексенбісінде онда шіркеу қызметі өткізіледі.

Оқудың негізгі мазмұны

Бассет, Стивен, ред. "Англосаксон мемлекеттерінің пайда болуы". Лестер университетінің баспасы, 1989 жыл. Мемлекет құру процесін зерттейтін, дінге өтуге қатысты маңызды саяси фон беретін еңбек. Флетчер, Ричард. "Еуропаның христиан қабылдауы: Езкіндік діннен христиандыққа 371-1386". HarperCollins, 1997 жыл. Англосаксондардың дінге өтуін ең кең контексте қарастырады, сонымен қатар Седдтің отбасын автордың жалпы түсінігінде орынды, бірақ маңызды тұрғысынан көрсетеді. Мейр-Хартинг, Генри. "Англосаксон Англиясына христиан дінінің келуі". 1991 жыл. Пенсильвания мемлекеттік университетінің баспасы. Бұл еңбек Седд пен Чадқа ерекше назар береді, алғаш 1972 жылы жарық көргеннен бері көп рет қайта жаңартылып, саяси және мәдени контексті анық көрсетеді. Кейв, Диана. "Сент-Седд: VII ғасырдың кельт қасиеттісі". Бұл дін қызметкерінің алғашқы өмірбаяны. PublishNation, Лондон, 2015 жыл.