Кіріспе

Фридрих Рудольф (Фриц) Рейнхардт (3 сәуір 1895 – 17 маусым 1969) – нацистік партияның (НСДАП) және Үшінші рейх үкіметіндегі лауазымды шенеунік, ең бастысы Германияның Қаржы министрлігінде мемлекеттік хатшы.

Ерте өмір

Рейнхардт кітап мұқабасын жасаушының ұлы ретінде Ильменау қаласында дүниеге келді. Ол Ильменауда орта мектепті бітірді, сауда және коммерцияны оқыды, Германияда және шетелде бизнеспен айналысты. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Рейнхардт Ливониядағы Рига қаласында болды және орыс әскерлерімен ұсталды. Ол соғыс жылдарын Сибирьдегі интернмент лагерінде жау шетелдігі ретінде өткізіп, 1918 жылы Германияға қайтып келді. 1919 жылы ол Тюрингия коммерциялық мектебінің (Thüringische Handelsschule) директоры және Экономика және салық академиясының басшысы болды. 1922 жылдан бастап ол Тюрингия мемлекеттік қаржы басқармасында салық әкімшісі болып жұмыс істеді. 1924 жылы ол алғашқы неміс хат арқылы сауда мектебін (Fernhandelschule) құрып, оның директоры атанды.

Нацистік партиядағы мансабы

Рейнхардт оңшыл ұлтшыл ұйым – Deutsch Volkischen Bund мүшесі болды, ал 1923 жылы пивохана төңкерісінен кейін оған тыйым салынбастан бұрын нацистік партияға қосылды. 1925 жылы 23 қазанда жаңадан құрылған партияға қайта қосылған (45 959 мүшелік нөмірі) Рейнхардт тез арада сөйлеу қабілетімен және экономикалық және салық салу жүйелерін білуімен мансап құрды. 1926 жылы ол Гершингте Орцгруппенлейтер (жергілікті топ жетекшісі), 1927 жылы Жоғарғы Баварияның оңтүстігіндегі Бециркслейтер (аудан жетекшісі) болды, ал 1928 жылы 1 маусымда Жоғарғы Бавария-Швабияның Гаулейтері атанды. 1 қазанда Гау Жоғарғы Бавария деп қайта аталды, сонда Швабия Карл Валь басшылығымен жеке Гау болды. 1928 жылы Рейнхардт Фернхандэльшюледе партия спикерлері үшін хат-хабар курстарын құрды. 1929 жылдан 1933 жылға дейін Рейнхардт Гершингтегі партия спикерлері үшін нацистердің ресми оқу мектебі – Реднерсшуледің жетекшісі болды, ал 6000-ға жуық партия мүшесі ақырында пропагандалық дайындық алды. 1930 жылдың қыркүйегінде Рейнхардт 24-ші сайлау округінің (Жоғарғы Бавария-Швабия) рейхстаг депутаты болды. Ол қаржы мәселесінде НСДАП-та жетекші рөл атқарды, бюджет комитетінің нацистік партия фракциясының басшысы және рейхстагтағы Рейхтың қарыз комитеті болып қызмет етті. 1930 жылы 1 қарашада ол Жоғарғы Баварияның гаулейтері қызметінен басқа жұмыс жүктемелерінің артуына байланысты отставкаға кетті және оның орнын Адольф Вагнер алды. 1930 жылдың 27 сәуірінен 1932 жылдың 9 желтоқсанына дейін Рейнхардт Мюнхендегі Браунхауста партияның ұлттық басшылығы кеңсесінің Рейхспропагандалейтер II кеңсесінің бөлім меңгерушісі болды. 1931 жылдан 1932 жылдың маусымына дейін ол Фюрердің орынбасары Рудольф Гесс штабында II рейхтік ұйымдастыру бөлімінде жұмыс істеді. Осы жылдары ол Ұлттық экономикалық кеңестің мүшесі ретінде партия басшылығының басты экономикалық өкілі болып қызмет етті. 1933 жылдың наурыз айында ол Рейхстагтың Бюджет комитетінің бірінші төрағасының орынбасары болды. Рейнхардт нацистік жарымәскери ұйым – Штурмбаттюльге де мүше болды. 1933 жылдың қарашасында ол SA группенфюрері болды. 1937 жылдың 11 қарашасында ол SA обергруппенфюрері қызметіне көтерілді.

Мемлекеттік хатшы

1933 жылғы 1 сәуірде нацистер билікті басып алғаннан кейін және Адольф Гитлердің араласуы нәтижесінде Рейнхардт Иоганн Людвиг Граф Шверин фон Кросигк басқаратын Рейхтің Қаржы министрлігінде мемлекеттік хатшы болып тағайындалды. Ол еврей болғандықтан, нацистік саясатқа қайшы келген Артур Зарденнің орнын басты. Рейнхардт 1945 жылы режим құлағанға дейін осы ықпалды лауазымды сақтап қалды. 1933 жылғы 3 қазанда өткен құрылтай жиналысында Рейнхардт Немец заң академиясының мүшесі болды, ал 17 қарашада оның тұрақты комитетінің (президиумның) мүшесі және Қаржы және салық құқығы комитетінің төрағасы болып сайланды. 1936 жылдан 1942 жылға дейін ол Төртжылдық жоспардың Бас кеңесіне де мүше болды. Рейнхардт нацистік партия мен Гитлердің қолдауына ие болды, осының арқасында ол бастапқыда-ақ осындай беделді лауазымға ие болды. Салық салу мәселелері бойынша шешімдерді Рейнхардт қабылдады. Оның басшылығымен 1935 жылы оның құрған Салық және кеден мектебі мен Zollgrenzschutz ("Кеден қызметі") жұмыс істеді. Бұл жұмыссыздықты азайтуға бағытталған бағдарламалардың бір бөлігі болды және жиынтығында Рейнхардт бағдарламасы деп аталды. Кейбір, әсіресе неміс тарихшылары Рейнхардттың «Рейнхард операциясына» да атын бергенін айтады, бірақ бұл операцияның аты, әсіресе одан кейін, РСХА-ның бірінші басшысы Рейнхард Гейдрихпен байланыстырылады. Бұл шатасу Гейдрихтің 1930 жылдары СС-тегі қызметі кезінде өзінің есімін «Рейнхард» және «Рейнхардт» деп әртүрлі жазғанынан туындады. 1934 жылғы қазан айындағы Салықты келісу туралы заңның 1-тарауы (§1) Рейнхардтқа қатысты. Бұл заң нацистік көзқарасты іске асырды. Ол жеке ережелерге көптеген өзгерістер енгізуді болдырмай, нацистік идеологияны бірден жүзеге асырды. Содан кейін, Рейнхардттың қолымен қабылданған еврейлерге қарсы көптеген заңдар мен шешімдер шықты, мысалы, 1942 жылғы тартылып алынған және өлтірілген еврейлердің алтыны туралы мәлімдеме. 1934 жылдан 1945 жылға дейін ол «Deutsche Steuerzeitung» («Германиялық салық газеті») журналының редакторы болды, ол барлық қаржы қызметкерлері үшін міндетті оқу материалы болып табылды, оның барлық басқа жарияланымдарымен бірге.

Нацистерді жою

Рейнхардт 1945 жылдың мамыр айында одақтастар тарапынан тұтқындалды, ал 1949 жылдың 17 маусымында денацификация процесінде ол «негізгі кінәлі» (Hauptschuldiger) деп танылды және төрт жылға еңбек лагеріне сотталды. 1949 жылдың соңындағы апелляциялық сотта үкім күшінде қалды, бірақ жаза үш жылға дейін қысқартылды. 1950 жылдың соңында үкім нақты расталды, бірақ Рейнхардттың қамақта өткізген уақыты жазасынан есептелді, нәтижесінде ол дереу босатылды. Сот процесінде Рейнхардт өзін тек Рейх қаржысымен шектелген, еврейлерге қатысты жазаларды жеңілдетуге тырысқан және басқа министрліктердің шешімдеріне бағынуға мәжбүр болған қаржы сарапшысы деп қорғады.

Соңғы жылдар

Рейнхардт Батыс Германияда салық кеңесшісі болып жұмыс істеді, бірақ одан басқа қоғамдық өмірде көзге түспеді және 1969 жылы Регенсбургте қайтыс болды. Оның ұлы, доктор Клаус Рейнхардт Бундесверде генерал атанды.