Кіріспе

Үлкен депрессиялық эпизод (МДЭ) – үлкен депрессиялық бұзылыстың белгілерімен сипатталатын кезең. Осы эпизодтан зардап шегетін адамдар кемінде екі апта немесе одан да ұзақ уақыт бойы көңіл-күйдің депрессиялық түріне ұшырайды және күнделікті іс-әрекеттерге деген қызығушылықты немесе ләззат алуды жоғалтады. Басқа белгілерге босқындық, үмітсіздік, алаңдау, өзіне сенімсіздік, кінә сезімі, тітіркену, тәбеттің өзгеруі, концентрациялауда қиындықтар, егжей-тегжейлі мәліметтерді есте сақтауда, шешім қабылдауда және суицидтік ойлар кіруі мүмкін. АҚШ және Канадада үлкен депрессиямен байланысты шығындар жүрек аурулары, диабет және арқа ауруларымен салыстырылатындығымен қатар, гипертонияға қарағанда жоғары болады. «Нордикалық психиатрия журналының» мәліметінше, үлкен депрессиялық эпизод пен жұмыссыздық арасында тікелей байланыс бар. Үлкен депрессиялық эпизодты емдеуге психотерапия және антидепрессанттар жатады, бірақ ауыр жағдайларда жатаққа жатқызу немесе күшейтілген амбулаториялық емдеу қажет болуы мүмкін. Үлкен депрессиялық эпизодтар ұйқының бұзылуына, мысалы, ұйқысыздыққа әкелуі мүмкін. Ұйқысыздықтың белгілеріне ұйықтауда қиындық, ұйықтап қалғаннан кейін ояну немесе таңертең ерте ояну жатады. Бұл күнделікті шешімдер қабылдауда немесе ойлау мен шоғырлануда қиындықтарға да алып келуі мүмкін. Серотонин деңгейінің төмендігі депрессияны тудырады деген идея ғылыми деректермен расталмаған. Бір түсіндірме бойынша, депрессия мидағы нейротрансмиттерлердің тепе-теңдігінің бұзылуынан туындайды, нәтижесінде адам өзін құндысыз және үмітсіз сезінеді. Магниттік-резонанстық томография (МРТ) депрессия диагнозы қойылған адамдардың миындағы гиппокамптың депрессия белгілері жоқ адамдарға қарағанда 10%-ға дейін кішірек болуы мүмкін екенін көрсетеді. Депрессияның отбасылық анамнезі диагноз қойылу ықтималдығын арттырады. Әдетте, депрессияға биологиялық, психологиялық және әлеуметтік факторлардың жиынтығы әсер етеді. Үлкен депрессиялық эпизод көбінесе жақын адамының қазасы немесе жұмыстан босатылу сияқты адам өміріндегі күрт стрестен кейін пайда болады. Депрессиялық эпизодтың басқа да қауіп факторлары бар: Алайда, DSM 5 бойынша, бұл жалпы медициналық жағдайға байланысты көңіл-күйдің бұзылуы ретінде қарастырылады, ал үлкен депрессиялық эпизод емес.

Диагностика

Төмендегі критерийлер үлкен депрессиялық эпизодтың DSM-5 ресми критерийлеріне негізделген. Үлкен депрессиялық эпизодты диагностикалау үшін науқастың төмендегі симптомдардың бес немесе одан астамын бастан өткергені қажет, олардың бірі депрессиялық көңіл-күй немесе қызығушылық немесе ләззатты жоғалту болуы тиіс (көбінесе екеуі де бірге кездеседі). немесе заттарды қолдану салдарынан туындаған болуы мүмкін.

Эпидемиология

Үлкен депрессиялық эпизодтар мен үлкен депрессиялық бұзылыс (МДБ) қамтитын адамдар санының бағалаулары айтарлықтай ерекшеленеді. Жалпы алғанда, адамдардың 13-20%-ы өмірінде бір рет маңызды депрессиялық белгілерді бастан өткереді. Дамудың ең жоғары шағы 25-44 жас аралығында кездеседі. Жасөспендеу кезеңіне дейінгі қыздарда бұл жағдай ұлдарға қарағанда сәл жиірек байқалады. Жақында бала туған әйелдерде үлкен депрессиялық эпизодқа шалдығу қаупі артуы мүмкін. Бұл босанғаннан кейінгі депрессия деп аталады және босанғаннан кейін 10 күн ішінде өтетін көңіл күйдің уақытша төмендеуінен (baby blues) мүлдем бөлек денсаулық жағдайы болып табылады.