Парантака Чола I: Шығыс пен Оңтүстікке жасаған жорықтары мен жетістіктері
Parantaka I
Парантака Чола I: Чола әулетінің күшті билеушісі, Пандья мемлекетін басып алған, Раштракуталарға қарсы жеңіс туғызған. Тарих, билік, соғыстар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Парантака Чола I (тамил: பராந்தக சோழன் I; 873 CE–955 CE) – қырық сегіз жыл патшалық құрған, Раджасимхан II-ні жеңіп Пандияны қабылдаған, ал Деканда 916 жылға дейін Раштракуталарға қарсы Валлала шайқасында жеңіске жеткен Чола императоры. Оның билеу кезеңінің ең табысты бөлігі өркендеу мен гүлденумен сипатталды.
Parantaka Chola I (Tamil: பராந்தக சோழன் I; 873 CE–955 CE) was a Chola emperor who ruled for forty eight years, annexing Pandya by defeating Rajasimhan II and in the Deccan won the Battle of Vallala against Rashtrakutas which happened before 916 CE. The best part of his reign was marked by increasing success and prosperity.
Пандия патшалығына шабуыл
Парантака I әкесі бастаған экспансияны жалғастырып, 915 жылы Пандия патшалығына басып кірді. Ол Пандияның Мадурай қаласын басып алып, «Мадурайенконда» (Мадурайды басып алушы) атағын алды. Пандия билеушісі Мараварман Раджасинха II Анурадхапураның Кассапа V-нен көмек сұрады, ол оған әскер жіберді. Парантака I Велор шайқасында біріккен әскерді жеңді. Пандия патшасы Шри-Ланкаға қашып, Парантака I бүкіл Пандия елін жаулап алды. Парантака I жаңадан басып алынған елде көп жылдар бойы оны бағындырумен айналысты, және мақсатына жеткенін сезінген соң, Мадурайда таж кию арқылы жеңісін тойлауды жоспарлады, Пандия монархиясының рәміздерін киіп, өзін таққа отырғызуды ниеттенді. Бірақ Пандия патшасы оған бұл мүмкіндікті бермеді, ол рәміздерді алып, Ланка патшасының күзетіне тапсырды. Өмір соңында Парантака I Ланкаға шабуыл жасап, оларды қайтаруға тырысты. «Махавамса» бойынша, Ланка патшасы Удая IV Пандия тәжін және зергерлік бұйымдарын алып, Рохана төбелерінде жасырды. Парантака I әскері ештеңесіз қайтуға мәжбүр болды. Пандия елінде және Ланкада жасаған ерліктері үшін Парантака I «Мадурайум Еламум Конда Паракешариварман» – Мадурай мен Шри-Ланканы жаулап алған Паракешариварман атағын алды.
Parantaka I continued the expansion started by his father, and invaded the Pandya kingdom in 915. He captured the Pandyan capital Madurai and assumed the title Madurain konda (Capturer of Madurai). The Pandyan ruler Maravarman Rajasinha II sought the help of Kassapa V of Anuradhapura who sent an army to his aid. Parantaka I defeated the combined army at the battle of Vellore. The Pandya king fled into exile in Sri Lanka and Parantaka I completed his conquest of the entire Pandya country. Parantaka I spent many years in the newly conquered country reducing it to subjugation, and when he felt he had at last achieved his aim, he wanted to celebrate his victory by a coronation in Madurai in which he was to invest himself with the insignia of Pandyan monarchy. However he was failed in this attempt by the Pandyan king, who had carried them away and left them in the safe custody of the Lankan king. Towards the end of his reign, Parantaka I tried to capture them by invading Lanka. Mahavamsa records that the Lankan king Udaya IV took the Pandya crown and the jewels and hid himself in the Rohana hills. Parantaka I's armies had to return empty handed. After his exploits in the Pandya country and in Lanka, he took the title of Maduraiyum Eelamum Konda Parakesarivarman – Parakesarivarman who conquered Madurai and Sri Lanka.
Раштракуталарға қарсы соғыс
Адитя I-нің екі ұлы болды: Парантака I және Каннара Дева. Ұлы ұлы Парантака – Чера әйелінен, ал кіші ұлы Каннара Деван – Раштракута әйелінен туған. Адитя I қайтыс болғаннан кейін, Раштракута патшасы Кришна II өзінің немересі Каннара Деваны таққа отырғызу арқылы Чола елінде ықпалын орнатуға тырысты. Бірақ 907 жылы Парантака патша болды. Бұған көңілі қалған Кришна II Чола еліне шабуыл жасады. Раштракута тарапынан ханзада Индра III шайқасқа жетекшілік етсе, Чола тарапынан патша Парантака мен ханзада Раджадития жетекшілік етті. 911 жылы Валла шайқасында одан басқа, Арикулакесари, Гандарадитья және Уттамасили сияқты бірнеше ұлдары болды. Парантаканың жақын одақтастары – Чера Перумалдары болды, және бұл қарым-қатынас екі неке арқылы нығайтылды. Патшаның екі Чера ханшайымына (оның екі ұлы Раджадития мен Аринджаяның аналарына) үйленгені айтылады. Пиллайяр (принц) Раджадиттадеваның бірі, Парантака I-нің 32-ші жылында Тирунаваллур/Тируманаллурдегі Вишну храмына сыйлық берді. Тирунаваллур Раджадитияның құрметіне «Раджадиттапурам» деп те аталды. Шера патшалығының аристократиялық отбасыларынан көптеген жауынгерлер осы Чера-Чола ханзадасының құрамында болды деп есептеледі. Парантака I-нің 39-шы жылында оның келіні, Латаражаның қызы, Раджадитияның патшайымы Махадевиддигал, ағасының құрметіне Раджадитьесвара храмына шам сыйлады. Оның кем дегенде екі қызы болды: Вирамадеви және Анупама. Уттамасили Чола тағына отыруға жеткілікті ұзақ өмір сүрген жоқ. Ол Виранарайана, Виракирти, Вира Чола, Викрама Чола, Ирумади Сола (Чола және Пандия патшалықтарына сілтеме жасайтын екі тәжді Чола), Девендран (құдайлардың иесі), Чакравартин (император), Пандитаватсалан (білімді адамдарды жақсы көретін), Кунджарамаллан (пілмен күрескен) және Сурачуламани (батырлардың бағалысы) сияқты көптеген лақап аттарға ие болды. Парантака I 955 жылы қайтыс болды. Оның екінші ұлы Гандарадитья оның орнын басты.
Aditya I had two sons namely Parantaka I and Kannara Deva. The eldest son was Parantaka, born to a Chera wife; the youngest son was Kannara Devan, born to Rashtrakuta wife. After the death of Aditya I, Rashtrakuta king Krishna II tried to establish his influence in the Chola country by placing his grandson Kannara Deva on the throne. But in 907 CE, Parantaka became the king. Disappointed by this, Krishna II invaded the Chola country. On Rashtrakuta side, prince Indra III lead the battle, while the Chola side was led by King Parantaka and Prince Rajaditya. During 911 CE in the battle of Vallala, Besides him he had several other sons; Arikulakesari, Gandaraditya and Uttamasili. Parankata had the Chera Perumals as his close allies and the relationship was further strengthened by two marriages. The king is assumed to have married two distinct Chera princesses (the mothers of his two sons, Rajaditya and Arinjaya). A member of the retinue of pillaiyar (prince) Rajadittadeva gave a gift to the Vishnu temple at Tirunavalur/Tirumanallur in the 32nd year of Parantaka I. Tirunavalur was also known as "Rajadittapuram" after Rajaditya. It is assumed that a large number of warriors from the aristocratic families of the Chera kingdom were part of the contingent of this Chera Chola prince. In the 39th year of Parantaka I, his daughter in law, Mahadevadigal, a queen of Rajaditya and the daughter of Lataraja donated a lamp to the temple of Rajadityesvara for the merit of her brother. He had at least two daughters: Viramadevi and Anupama. Uttamasili does not appear to have lived long enough to succeed to the Chola throne. He bore numerous epithets such as Viranarayana, Virakirti, Vira Chola, Vikrama Chola, Irumadi Sola (Chola with two crowns alluding to the Chola and the Pandya kingdoms), Devendran (lord of the gods), Chakravartin (the emperor), Panditavatsalan (fond of learned men), Kunjaramallan (the wrestler with elephants) and Surachulamani (the crest jewel of the heroes). Parantaka I died in 955. His second son Gandaraditya succeeded him.
Жазулар
Төменде Тируворийурдегі I Парантаканың жазуы келтірілген. Ол маңызды, себебі оның билігі Тондаимандаламнан тыс жерлерді де қамтығанын көрсетеді:
The following is an inscription of Parantaka I from Tiruvorriyur. It is important as it shows that his dominions included regions beyond Thondaimandalam:
Мұнда оның ұлы Аринджая сыйлық бергенін көреміз. Бұл да Тируворийурдан:
Here we have his son Arinjaya making a donation. Once again it is from Tiruvorriyur:
Бізде оның ұлы Раджадитьяның Тирунаваллдан бірнеше жазуы бар. Солардың бірі – Тирунаваллрдағы Раджадитйесвара ғибадатханасынан алынған келесі жазу. Ғибадатхана Тируттондисварам деп те аталып келген.
We also have several inscriptions of his son Rajaditya from Tirunavalur. One such inscription is the following from the temple of Rajadityesvara in Tirunavalur. The temple was also called Tiruttondîsvaram: