Жоанн Харрис романы «Gentlemen & Players» – психологиялық триллер, мектеп өмірі, сынып айырмашылықтары, құпиялар мен кек алу туралы. Кітап 2005 жылы жарық көрді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джоанн Харрис кітабы, 1980 жылдардағы «Gentlemen & Players» телесериалы – Джоанн Харристің 2005 жылы алғаш жарық көрген романы. Бұл қараңғы психологиялық триллер, оның кейбір тақырыптары Харристің Лидс грамматикалық мектебіндегі мұғалімдік тәжірибесіне байланысты болуы мүмкін. Оқиға Англияның солтүстігіндегі St Oswald’s ұлдар гимназиясында, қазіргі уақыттағы Майклмас семестрінде өрбітеді. Кітап әлеуметтік жіктелу, қиын балалық шақ, құпиялар, жеке бастылық және кек алу туралы психологиялық триллер.
Book by Joanne Harris
the 1980s television series
Gentlemen & Players is a novel by Joanne Harris first published in 2005. A dark psychological thriller, some of the themes may be partly based on Harris' experiences as a teacher at Leeds Grammar School. Set in the present day during Michaelmas term at St Oswald's, a grammar school for boys somewhere in the North of England, the book is a psychological thriller about class distinctions, damaged childhood, secrets, identity and revenge.
Сюжетке кіріспе
Сент-Освальдс – Англияның солтүстігіндегі ұзақ тарихы бар ұлдар гимназиясы. Жаңа оқу жылы басталды және өзгерістер күтілуде. Рой Стрейтли, классика пәнінің шебері және Сент-Освальдтың қадірлі қызметкері, зейнетке шығуды ойластырып жүр. Көптеп көбейген қағаз жұмысы, компьютерлер, қауіпсіздік талаптары және әкімшілердің жаңа буыны оны білім беру саласындағы орнынан айырды деп ойлатты. Дегенмен, Сент-Освальдты қатты сілкіндіретін оқиғалар басталуға айналады. Бұл мектеп аумағында біреу жасаған ұсақ-түйек бұзылықтардан басталады. Әуелде ешкім осы оқиғалардың байланысты екенін ойламайды. Бірақ оқиғалар күнінен-күніне ауырлаған сайын, мектептің ішкі жағдайын жақсы білетін біреудің нақты зиян келтіруге тырысып жатқаны анық болады. Тек мистер Стрейтли ғана осы құпия саботажшының кім екенін білуге қабілетті болуы мүмкін, бірақ ол дұшпанын уақтылы ашып, кісі өлтіруге жол беруге бола ма?
St Oswald's is a long established boys' grammar school in the North of England. A new academic year has just begun and change is afoot. Roy Straitley, the Classics master and a veteran of St Oswald's, is contemplating retirement. Increased paperwork, computers, Health & Safety and a new generation of administrators have finally persuaded him that he no longer has a place in the world of education. However, St Oswald's is about to suffer a cataclysmic upheaval. It begins with a series of small acts of mischief conducted by someone on school premises. At first, no one thinks of connecting these seemingly isolated incidents. But gradually, as the incidents become increasingly serious, it becomes clear that someone with inside knowledge is intent on causing real damage. Only Mr Straitley may have the key to the identity of the mysterious saboteur but can he expose the enemy in time to prevent a murder?
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Жаңа оқу жылы қыркүйек айында басталуымен, Рой Стрейтли Сент-Освальд мектебіндегі 33 жылдық еңбек жолындағы 100-ші семестріне қуанышпен қарап отыр. Ешқашан үйленбеген ол жалғыз өмір сүріп, өмірін мансабына арнаған. Оның отырып алатын бөлмесінің қабырғалары «оның шәкірттерінің» суреттерімен толы, ал Сент-Освальд оның жалғыз отбасы. Ол дәстүрлі көзқарас бойынша сәл семіз және келбетсіз (оқушылары арасында оның лақап аты «Куаз», «Квазимодоның» қысқартылған түрі). Ол шәкірттер арасында беделді, себебі оқыту және тәртіп мәселелерінде «қатаң, бірақ әділ» болу принципін ұстанады. Стрейтли – мұңға шалынбаған оптимист, ол тек қана қарсы жыныстың өкілдерімен қарым-қатынас жасағанда ғана ұялады. Ол ерекше байқалғыш, мектептегі өмірмен байланысты ешқандай ұсақ-түйек те оның назарынан тыс қалмайды. Классикалық білімнің артықшылықтары мен маңыздылығына сенетін ол компьютерден қашықпын, әріптестерін қарғыс сөздермен сөккенде латын тілін қолданады (олар түсінбейді), мектептер арасындағы жарысқа қарсы тұрады. Бос бөлмесінде Галуаз тартуы – «қазіргі тілдердің ықпалына біршама мойынсұнуы», ал Стрейтли мен неміс тілі кафедрасының меңгерушісі доктор Девиннің арасында ұзақ жылдан бері антагонизм бар. Басқа ұстаздар да өздерінің қалыпты жолымен өмір сүреді, Сент-Освальд олардың өмірінде өшпес із қалдырған. Сонымен қатар, екінші ұстаз Пэт Бишоп та отбасын құрмаған, ол жұмыстың көп кезінде кеңсесінде түнді өткізіп, әкімшілік жұмыстармен айналысады. Әрқашан дауласып жүрген топтар арасында келісімді табуға тырысатын Бишоп мектептің беделін түсірмеу үшін хатшысымен болған қарым-қатынасын құпия сақтай алды. Үшінші ұстаз Боб Стрейндж – шәкірттер арасында беделсіз бюрократ, ол жылдар бойы Стрейтлиден құтылуға және оны ерте зейнеткерлікке жіберуге тырысып келеді («Жас қан арзан»). Неміс тілі бөлімінің мүшелері («тевтондар», ескі латын тілінің ұстазы айтуынша), олардың ішінде Джефф пен Пенни («Ұлттар лигасы»), Стрейтли екіжүзділік пен жалтақтап сөйлейтіндер деп сипаттаған үйленген жұбайлар бар. Бұл Тони Берд, компьютерлік ғылым бөлімінің меңгерушісі және Стрейтлидің табиғи қарсыласы. Ал француз тілінен жарты күндік сабақтар беретін Изабел Тапи қызметке келген әр жаңа ер адамға көңіл білдіреді деген қауесет бар. Жаңа семестрдің басында Стрейтли өзінің назарын «жаңа келгендерге» шоғырландырады. Олардың арасында ойын-сауық жетекшісі Джефф Лайт бар, ол мұғалімдік қызметтің оңай жұмыс деп ойлап осы мамандыққа келді; Крис Кин, ағылшын тілін оқытады, бірақ шын мәнінде романист болғысы келеді; және Дианна Дейр, француз тілін оқытатын тартымды жас әйел. Жаңа семестр бірнеше ұсақ-түйек, бірақ түсініксіз оқиғалармен басталады. Стрейтли өмірінде алғаш рет тізімі жоғалып, қайтадан табылмайды. Сонымен қатар, оның кофе кружкасы көп жылдар бойы тұрған ортақ бөлмедегі орнында жоқ. Шәкірттер сынып бөлмелерінен және шкафтарынан түрлі заттардың жоғалып кеткенін хабарлайды. Атап айтқанда, Стрейтлидің 13 жасар еврей баласы өзінің қымбат қаламұшағының, Бар Мицва сыйлығының ұрланғанына өкініш білдіреді. Қазіргі уақытта баланың анасы мектепті, әсіресе Стрейтлиді антисемитизмге кінәлайды. Көп ұзамай Стрейтлидің сыныбындағы шәкірттің бірі тағы бір қастандық салдарынан жақын арада қайтыс болады, ал Сент-Освальд қызметкерлерінің өміріндегі құпиялар анонимді түрде жарияланады. Сент-Освальдтағы өмір біртіндеп күйреуге бастайды. Бір күні таңертең мектептің компьютерлік жүйесінде компьютерлік вирус табылғаннан кейін Пэт Бишоп ұсталады, өйткені оның компьютеріне балалар порнографиясы жүктелген және оның кредиттік картасымен төленген. Бишоп мұны жоққа шығарады, бірақ оның мансабына нұқсан келді. Осы арада «Күлік» деген құпия тұлға жергілікті газетте Сент-Освальд туралы жағымсыз мәлімдемелер жариялайды. Стрейтли барлық оқиғалардың бір қаскөй адамның қолынан келгенін ғана емес, сонымен қатар бұл адам Сент-Освальдты құлатуға тырысып жатқанын да күдіктенеді. Роман Харристің ерекше екі баяндау техникасымен жазылған. Бірінші баяндаушы (әр тараудың басында ақ патшамен көрсетілген) – Стрейтлидің өзі, және ол жағдайдың дамуына қарай Сент-Освальдтағы күнделікті оқиғаларға назар аударады. Екіншісі Қара пешкамен белгіленеді және ол Сент-Освальдтың құпия жауының дауысы, оның кім екені кітаптың соңында ғана ашылады, және ол кішкене-кішкене, адамды жалған жекелікке, заң бұзуға және тіпті өш алу үшін кісі өлтіруге итермелейтін ащылық пен жеккөрушілікті ашады.
As the new school year starts in September, Roy Straitley is looking forward to his 100th term at St Oswald's, where he has been teaching for 33 years. Having never married, he lives alone and has devoted his life to his career. His sitting room walls are full of pictures of "his boys", and St Oswald's represents his only family. He is slightly overweight and ugly by conventional standards (his nickname among his pupils is "Quaz", short for "Quasimodo"). Popular with the students, he adheres to the old principle of being "firm but fair" where teaching and disciplinary matters are concerned. An incurable optimist, Straitley is only uncomfortable when he has to deal with the opposite sex. He is a keen observer, and hardly anything connected with life at the school, however insignificant, ever escapes his notice. A firm believer in the advantages and importance of a classical education, he shuns computers, resorts to Latin to swear and insult his colleagues (which they do not understand), and opposes the idea of any competition between schools other than the kind which is carried out on the playing fields. Smoking Gauloises in his empty form room is his "one concession to the influence of the Modern Languages", and there is long standing enmity between Straitley and Dr Devine, the Head of German. The other masters are mostly set in their ways, St Oswald's having made an indelible imprint on their lives. There is Pat Bishop, the Second Master, who has also remained unmarried and who occasionally, at busy times, spends the night in his office doing administrative work. Always intent on mediating between rivalling factions, Bishop has been able to keep his affair with his secretary a secret so as not to blemish the school's reputation. There is Bob Strange, the Third Master, a bureaucrat unpopular with the pupils who has been trying for years to get rid of Straitley and force him into early retirement ("Young blood is cheaper."). There are the members of the German department ("Teutons", according to the old Latin master), among them Geoff and Penny ("League of") Nations, a married couple described by Straitley as hypocrites and sycophants. There is Tony Beard, head of computer science and eo ipso Straitley's natural adversary. And there is Isabelle Tapi, a part time French teacher who is said to have made passes at each new male addition to the staff. At the beginning of the new term, it is the "freshers" on whom Straitley focuses his observations. There are five of them, among them Jeff Light, a Games master who has become a teacher because he thinks it is an easy job; Chris Keane, who teaches English but actually wants to be a novelist; and Dianne Dare, an attractive young woman who teaches French. The new term starts with a number of minor yet inexplicable occurrences. For the first time in his life, Straitley's register goes missing without ever turning up again. Also, his coffee mug is no longer at the place in the Common Room where it has sat for many years. Pupils report that various objects are missing from their classrooms or lockers. In particular, a 13 year old Jewish boy from Straitley's form deplores the alleged theft of his expensive fountain pen, a Bar Mitzvah present. Presently, the boy's mother accuses the school and especially Straitley of anti Semitism. Soon afterwards, a pupil in Straitley's class nearly dies, following another malicious trick, and closely guarded secrets in the lives of the St Oswald's staff are anonymously revealed. Life at St Oswald's begins to suffer a gradual disintegration. One morning, after the discovery of a computer virus on the school's computer system, Pat Bishop is arrested, because child pornography has been downloaded onto his computer and paid for with his credit card. Bishop denies this, but the damage to his career has been done. Meanwhile, a mysterious figure called "Mole" publishes in the local newspaper damaging allegations about St Oswald's. Straitley begins to suspect that, not only are all these incidents orchestrated by the same malicious individual, but that this person is deliberately trying to bring down St. Oswald's. The novel is written using Harris' typical split narrative technique. The first narrator (indicated at the beginning of each chapter by a white King) is Straitley himself, and focuses on the day to day events at St Oswald's as the situation develops. The second is marked by a Black Pawn, and is the voice of the mysterious enemy within St Oswald's, whose identity is only revealed at the end of the book, and who, little by little, reveals the bitterness and hatred that drives a person to fake an identity, break the law and even to commit murder all in the name of revenge.
Тақырыптар
Бұл оқиға екі бірінші тұлғадан келген баяндаушымен кезектесіп айтылады. Олардың бірі – Рой Хьюберт Стрейтли, 65 жастағы классика шебері, өмірін Сент-Освальд мектебіне арнаған, енді кәсіби жолының соңына таяп, классиканы оқытумен айналысқандардың тозуға жақын тұқымының соңғы тірі өкілі. Екінші баяндаушы – қылмыскер, оның кім екені кітабының соңында ғана ашылады, оның ниеттерін оқырман тікелей бақылай алады. Флэшбектер екінші баяндаушының балалық шағы, жасөспірімдік және жастық шағын көрсетеді, мектептің беделін түсіруге және мектеп қызметкерлеріне зиян келтіруге кімнің ниеттенгенін түсіндіреді. «Gentlemen and Players» (Джентльмендер мен ойыншылар) романы мұғалімдік кәсібін және оқушыларды әрқашан қалауларын ескеретін «төлемші клиенттер» ретінде қарастырудың парадоксын зерттейді, сонымен бірге олардың қалыптасу кезеңіндегі жеке тұлғалар ретінде, жақсылықтарын мақтаумен қатар, жаман мінез-құлқы үшін жазалаудың қажеттілігін де көрсетеді. Екіншіден, роман үлкен білім беру орнындағы билік құрылымын көрсетеді, онда мұғалім өзінің қадір-қасиетіне жасалған шабуылдың қасақаналықтан, ақымақтықтан немесе екеуінің қосындысынан туындағанын анықтауға күмәнданады. Жеңімпаздардың немесе биліктегілердің жағына шығып, осындай жағдайлардың алдын алу немесе мансаптық өсу үшін бұл әрекеттерге бару – командалық жұмыстың қажеттілік ретінде қарастырылатын кәсіби ортадағы адамның әлсіздіктерінің бірі ғана. Соңында, «Gentlemen and Players» (Джентльмендер мен ойыншылар) мыңжылдық шегіндегі Ұлыбританиядағы таптық айырмашылықтар мен таптық сананы көрсетеді. Сент-Освальд мектебінде оқитын ұлдар жергілікті жалпы білім беретін мектептегі оқушылармен салыстырғанда ерекше құқықтарға ие. Олардың ортасында егер құрбылардың қысымы болса, онда олар жаман мінез-құлыққа беріліп, амбицияларды мазақтап, оқуды тастап кетуден гөрі, оқуға және жетістікке жетуге ұмтылады. «Gentlemen and Players» (Джентльмендер мен ойыншылар) атауы таптық айырмашылықтар мен текетірестікке сілтеме жасайды. Крикетте «Gentlemen v Players» (Джентльмендерге қарсы ойыншылар) матчы 1806 жылдан 1962 жылға дейін элиталық әуесқойлардан («Джентльмендер»), тәуелсіз қаражаты бар жас спортшылардан (университеттерден) және кәсіби ойыншылардан («Ойыншылар») құралған командалар арасында жүйелі түрде өткізілді. Алпысыншы жылдарға дейін «Джентльмендер» мен «Ойыншылар» бөлек киім ауыстыратын бөлмелерге ие болды және Лордс стадионында әлі де сақталған жеке қақпалар арқылы алаңға кірді. «Gentlemen and Players» (Джентльмендер мен ойыншылар) – Э.В. Хорнунның Раффлс, «ұры джентльмен» басты рөлде ойнаған қысқа әңгімесінің атауы. Романда Сент-Освальд мектебіндегі жау мен оның қарсыласы Рой Стрейтли шахмат фигураларымен – қара пион және ақ патшамен бейнеленеді.
The story is told by two alternating first person narrators. One of them is Roy Hubert Straitley, a 65 year old Classics master who has devoted all his life to St Oswald's and who now, nearing the end of his professional career, finds himself the last surviving member of the dying breed of classics teachers. The other narrator is the perpetrator, whose identity is only revealed in the final part of the book, and whose plotting the reader is able to follow first hand. Flashbacks detail the second narrator's childhood, adolescence and young adulthood, exploring why someone should want to demolish a school's reputation and do harm to members of the staff. Gentlemen and Players explores the teaching profession, and the paradox of having to view pupils as "paying customers" whose wishes have to be respected at all times and at the same time as individuals in their formative years who must not only be encouraged and praised but also punished for their misbehaviour. Secondly, the novel gives an insight into the power structure which dominates a large institution of learning, where an individual teacher can never be sure whether a perceived attack on his own well being has happened out of malice or sheer stupidity, or a combination of both. Siding with the winners or those in power to prevent such nuisances from happening or to advance one's own career is only one of the many human weaknesses which are on display in a professional environment where teamwork is actually supposed to be a prerequisite. Finally, Gentlemen and Players highlights class differences and class consciousness in Britain at the turn of the millennium. Compared to the pupils at the local comprehensive, the boys attending St Oswald's are a privileged group. In their world, if there is peer pressure, it is to fit in, learn and succeed rather than to misbehave, ridicule ambition and eventually drop out. The title "Gentlemen and Players" is a reference to class differences and snobbery. In cricket, the Gentlemen v Players game was a first class cricket match regularly played from 1806 until 1962 between a team made up of elite amateurs (the "Gentlemen"), young sportsmen of independent means (from the Universities), and one made up of professionals (the "Players"). Until the Sixties, Gentlemen and Players had separate changing rooms and entered the grounds through separate gates, which are still in place at Lord's. "Gentlemen and Players" is also the title of a short story by E. W. Hornung, starring Raffles, "the gentleman thief". In the novel, the enemy within St Oswald's and his opponent, Roy Straitley, are represented by chess pieces, a black pawn and a white king.