Этимология

Яғлыдере "майлы ағыс" дегенді білдіреді. Атаудың шығу тегіне қатысты екі гипотеза бар. Бірі, ежелгі грек қаласы Какрак ауылында, адамдар ауылдың жоғары жағынан сүтті өзен жағасына немесе қала орталығына тас түтіктер арқылы тасыған, соның салдарынан өзен майлы көрінген дейді. Екіншілері, өзенге Әзіз Хажы Абдулла Халифе қарғыс түсірген, ол: "Сен, өзен, майлы бол, және әр жыл сайын бір адамның өмірін ал" деген. Қаланың бастапқы атауы "Камиян" ("мешіттің қасында") болған.

Тарих

Яғлыдере тарихи түрде Колхида патшалығына, Понт патшалығына, Рим империясына, Трабзон грек империясына және Осман империясына қарасты болған. Колхида – минералдық қорына бай, өте зengin патшалық болды. Колхилер алтынды пайдаланған және басқа да материалдарды өндірген. Аймақ сондай-ақ жеміс-жидектер мен жабайы көкөністерге де бай болған. Колхида патшалығының билігінен кейін және Рим империясының кеңеюінен бұрын, Понт патшасы Митридат VI Синорияға қашып, осы аймақта 75 бекініс салған. Рим империясы, Юстиниан I басшылығымен, аймақта көптеген көпірлер, шіркеулер және монастырлар салған.

Туризм

Жаңбырлы және құнарлы жер ретінде танымал Яғлыдере XXI ғасырдағы Түркияның ең маңызды экожүргізу орталықтарының бірі. Жергілікті органикалық ас бірнеше жергілікті өнімдерден дайындалады, ал ауыл тұрғындарының денсаулығы тамақтың арқасында жақсы екенімен белгілі. Көрікті жерлерге Текекейдегі Сары Халифе мавзолеіне бару, Синиркойдағы (Синория) Айватта шай ішу немесе жергілікті еттен дәм тату кіреді. Басқа да тартымды орындар: «жақын көл» деген мағына беретін Голяни көлі, әсерлі көріністерге ие биік жазық; Чакрактағы ескі шіркеулер; жаз айларында өзенде жүзу; және күн күшті болғанда таулардың көрінісін ұсынатын Ақілбаба төбесі (2800 м). Аймақтың жер бедері жағажайлар мен орманды қамтиды, онда емен, алдыр, қарағай және жаңғақ ағаштары өседі. Шілде айында Булари, Казикебели және Күмбетте жазғы фестивальдер өтеді. Аймақтың көп бөлігінде туристерге арналған жайлы жатақханалар бар, бірақ кейбір шалғайдағы таулы ауылдарда бұл мүмкіндік шектеулі. Бірнеше аптадан артық қонақ болғанда жергілікті тұрғындарға жеміс-жидек пен көкөніс сыйлау дәстүрге айналған.

Ас мәзірі

Биік таулы аймақтарда сүт өнімдері, оның ішінде бірнеше түрлі ірімшік өндіріледі. "Tecen peyniri" шөптер мен дәмдеуіштер қосылып жасалады және әдетте таңғы асқа желінеді. Тағы бір өте құрғақ ірімшік мухлама (куймақ, хавит) немесе ірімшік фонду дайындау үшін қолданылады. Аймақтағы ең танымал көкөніс – қара капуста. Одан "кара лахана долмасы" және түрік долмасының бір түрі – "дибль" сияқты әртүрлі тағамдар жасалады. Кейбір адамдар Қара теңіз аймағының тағамдарын Түркиядағы ең дәмді деп санайды, әсіресе алмұрт және шабдалы сияқты жемістерін.

Ауа райы

Жағалау аймақтарында қыс әлдеқайда жұмсақ, қар сирек түседі. Қыста Қара теңіз жағалауы батыс және оңтүстік жағалаулардан сәл суық. Қара теңіз жағалауында жыл бойы жаңбыр жауады, ал Самсунның шығысында жазда және күзде жаңбыр көп жауады. Жазда ауа райы жылы және ылғалды, көбінесе бұлтты және ауа райы өзгергіш болады. Ішкі жазықта әдетте құрғақ және суық немесе өте суық қыстар болады. Шығыс жазығында қыс Ресей Федерациясының кейбір аймақтарындай суық. Қыста қар жиі жауады, ал шығыста үш-төрт ай бойы жер беті қармен жабылуы жиі кездеседі. Биік таулардан басқа, ішкі аймақтарда жаз жылы немесе ыстық болады, кейде күркілдеген дауылдар болады.

АҚШ-қа көшіп келу

2024 жылы АҚШ-та Яғлидеренен 50 мыңнан астам заңсыз көшіп келген адам бар. Көбінесе пана іздеушілер Шығыс жағалауында, Нью-Йорк, Нью-Джерси, Коннектикут және Делавар штаттарында тұрады. 1960 жылдары көптеген адамдар жұмыс табу үшін келсе, кейін жұмыс және білім алу мақсатында келді. 2017 жылдың қараша айында АҚШ-та туған, ата-анасы Яғлидерелік Хажибей Чаталбашоғлу Нью-Хейвен, Коннектикут қаласының қалалық кеңесіне сайланғаннан кейін АҚШ тарихындағы ең жас саясаткер атанды.