Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Этимология
Яғлыдере "майлы ағыс" дегенді білдіреді. Атаудың шығу тегіне қатысты екі гипотеза бар. Бірі, ежелгі грек қаласы Какрак ауылында, адамдар ауылдың жоғары жағынан сүтті өзен жағасына немесе қала орталығына тас түтіктер арқылы тасыған, соның салдарынан өзен майлы көрінген дейді. Екіншілері, өзенге Әзіз Хажы Абдулла Халифе қарғыс түсірген, ол: "Сен, өзен, майлы бол, және әр жыл сайын бір адамның өмірін ал" деген. Қаланың бастапқы атауы "Камиян" ("мешіттің қасында") болған.
Yağlıdere means "fat stream". There are two hypotheses regarding the origin of the name. One says that in Cakrak village, an ancient Greek town, people use stone tubes from high parts of village to transport milk to the riverside, or town center, making the river seem fat. Others say that the river is cursed by Saint Hacı Abdullah Halife, who says "be fat, river, and take one person's life every year." The town's original name was "Camiyanı" ("next to the mosque").
Тарих
Яғлыдере тарихи түрде Колхида патшалығына, Понт патшалығына, Рим империясына, Трабзон грек империясына және Осман империясына қарасты болған. Колхида – минералдық қорына бай, өте зengin патшалық болды. Колхилер алтынды пайдаланған және басқа да материалдарды өндірген. Аймақ сондай-ақ жеміс-жидектер мен жабайы көкөністерге де бай болған. Колхида патшалығының билігінен кейін және Рим империясының кеңеюінен бұрын, Понт патшасы Митридат VI Синорияға қашып, осы аймақта 75 бекініс салған. Рим империясы, Юстиниан I басшылығымен, аймақта көптеген көпірлер, шіркеулер және монастырлар салған.
Yağlıdere has historically belonged to the Colchis Kingdom, Pontus Kingdom, Roman Empire, Trabzon Greek Empire, and Ottoman Empire. Colchis was a wealthy kingdom, rich with mineral deposits. The Colchis used gold and mined other materials. The region also was rich with fruits and wild vegetables. After the Colchis Kingdom's reign and before the Roman Empire expanded, the king Mithridates VI of Pontus ran away to Sinoria and built 75 strongholds in this area. The Roman Empire, under Justinian I, built many bridges, churches, and monasteries in the region.
Туризм
Жаңбырлы және құнарлы жер ретінде танымал Яғлыдере XXI ғасырдағы Түркияның ең маңызды экожүргізу орталықтарының бірі. Жергілікті органикалық ас бірнеше жергілікті өнімдерден дайындалады, ал ауыл тұрғындарының денсаулығы тамақтың арқасында жақсы екенімен белгілі. Көрікті жерлерге Текекейдегі Сары Халифе мавзолеіне бару, Синиркойдағы (Синория) Айватта шай ішу немесе жергілікті еттен дәм тату кіреді. Басқа да тартымды орындар: «жақын көл» деген мағына беретін Голяни көлі, әсерлі көріністерге ие биік жазық; Чакрактағы ескі шіркеулер; жаз айларында өзенде жүзу; және күн күшті болғанда таулардың көрінісін ұсынатын Ақілбаба төбесі (2800 м). Аймақтың жер бедері жағажайлар мен орманды қамтиды, онда емен, алдыр, қарағай және жаңғақ ағаштары өседі. Шілде айында Булари, Казикебели және Күмбетте жазғы фестивальдер өтеді. Аймақтың көп бөлігінде туристерге арналған жайлы жатақханалар бар, бірақ кейбір шалғайдағы таулы ауылдарда бұл мүмкіндік шектеулі. Бірнеше аптадан артық қонақ болғанда жергілікті тұрғындарға жеміс-жидек пен көкөніс сыйлау дәстүрге айналған.
Known as a fertile and rainy land, Yağlıdere is one of the most important Turkish eco tourism centers in the 21st century. Several native crops offer local organic cuisine, and the village is known for having healthy inhabitants as a result of the food. Common tourist activities include a visit to the tomb of Sarı Halife in Tekkeköy, resting in Ayvat in Sinirköy (Sinoria) for a glass of tea, or sampling the local meat. Other attractions include Golyani (meaning "nearby lake"), a high plateau with impressive views; the old churches in Cakrak; swimming in the stream during the summertime; and Akilbaba Hill (2.800 m), which offers views of the mountains on sunny days. The terrain includes both beaches and forests, featuring oak, alder, pine, and hazelnut trees. In July, there are summer festivals in Bulari, Kazikbeli and Kümbet. Most parts of the region have comfortable tourist accommodations, with the exception of some of the more remote mountain villages. When staying for more than a few weeks, it is traditional to give the locals a gift of fruits and vegetables.
Ас мәзірі
Биік таулы аймақтарда сүт өнімдері, оның ішінде бірнеше түрлі ірімшік өндіріледі. "Tecen peyniri" шөптер мен дәмдеуіштер қосылып жасалады және әдетте таңғы асқа желінеді. Тағы бір өте құрғақ ірімшік мухлама (куймақ, хавит) немесе ірімшік фонду дайындау үшін қолданылады. Аймақтағы ең танымал көкөніс – қара капуста. Одан "кара лахана долмасы" және түрік долмасының бір түрі – "дибль" сияқты әртүрлі тағамдар жасалады. Кейбір адамдар Қара теңіз аймағының тағамдарын Түркиядағы ең дәмді деп санайды, әсіресе алмұрт және шабдалы сияқты жемістерін.
The highlands produce dairy products, including several cheeses. "Tecen peyniri" is made with herbs and spices, typically consumed with breakfast. Another very dry cheese is used to make muhlama (kuymak, havits) or cheese fondue. The most well known vegetable in the region is dark cabbage. The cabbage is used in a variety of dishes, including "kara lahana dolmasi" and "dible", a variation on the standard Turkish dolma. Some consider Black Sea food the best in Turkey, particularly the fruit such as cherries and apricots.
Ауа райы
Жағалау аймақтарында қыс әлдеқайда жұмсақ, қар сирек түседі. Қыста Қара теңіз жағалауы батыс және оңтүстік жағалаулардан сәл суық. Қара теңіз жағалауында жыл бойы жаңбыр жауады, ал Самсунның шығысында жазда және күзде жаңбыр көп жауады. Жазда ауа райы жылы және ылғалды, көбінесе бұлтты және ауа райы өзгергіш болады. Ішкі жазықта әдетте құрғақ және суық немесе өте суық қыстар болады. Шығыс жазығында қыс Ресей Федерациясының кейбір аймақтарындай суық. Қыста қар жиі жауады, ал шығыста үш-төрт ай бойы жер беті қармен жабылуы жиі кездеседі. Биік таулардан басқа, ішкі аймақтарда жаз жылы немесе ыстық болады, кейде күркілдеген дауылдар болады.
The coastal regions have much milder winters and snow is rare. The Black Sea coast is a little colder in winter than the west and south coasts. The Black Sea coast has some rain year round and east of Samsun the rain is heavy in the summer and autumn. Summers are warm and humid and the weather is often cloudy and temperamental. The interior plateau is typically dry and has cold or very cold winters. The eastern plateau is as cold in winter as parts of the Russian Federation. Snowfall is common in the winter and in the east a ground covering of snow for three and four months is common. Except at the higher elevations, summers in the interior are warm or hot with occasional thunderstorms.
АҚШ-қа көшіп келу
2024 жылы АҚШ-та Яғлидеренен 50 мыңнан астам заңсыз көшіп келген адам бар. Көбінесе пана іздеушілер Шығыс жағалауында, Нью-Йорк, Нью-Джерси, Коннектикут және Делавар штаттарында тұрады. 1960 жылдары көптеген адамдар жұмыс табу үшін келсе, кейін жұмыс және білім алу мақсатында келді. 2017 жылдың қараша айында АҚШ-та туған, ата-анасы Яғлидерелік Хажибей Чаталбашоғлу Нью-Хейвен, Коннектикут қаласының қалалық кеңесіне сайланғаннан кейін АҚШ тарихындағы ең жас саясаткер атанды.
As of 2024 there are more then 50000 illegal refugees from Yaglidere in the US. Most asylum seekers live on the East Coast, including New York, New Jersey, Connecticut, and Delawar. In the 1960s most came for work, and later for both work and education. In November 2017, U. S born Hacıbey Çatalbaşoğlu, whose parents hail from Yağlıdere, became the youngest politician in U. S. history after his election to the municipal council in New Haven, Connecticut.