Кіріспе
Израильдік клиникалық, даму және танымдық психолог Реувен Фейерштейн (21 тамыз 1921 – 29 сәуір 2014) – Румынияда туған израильдік клиникалық, даму және танымдық психолог, ол өзінің интеллект теориясымен танымал. Фейерштейн құрылымдық танымдық өзгертілгіштік, медиацияланған оқыту тәжірибесі, танымдық карта, кемшікті танымдық функциялар, оқуға бейімділікті бағалау құралы, инструменталды байыту бағдарламалары және ортаны өзгерту арқылы дамыту теорияларын және қолданбалы жүйелерін жасаудағы жұмысы үшін танылады. Бұл өзара байланысты тәжірибелер педагогтарға студенттердің танымдық функцияларын және операцияларын жүйелі түрде дамытуға, метатанымды қалыптастыруға қажетті дағдылар мен құралдарды ұсынады. Фейерштейн Израильдің Иерусалим қаласындағы Оқу әлеуетін арттыру халықаралық орталығының (ICELP) негізін қалаушы және директоры болды. 50 жылдан астам бойы Фейерштейннің теориялары мен қолданбалы жүйелері халықаралық клиникалық және сыныптық жағдайларда қолданылып келеді, оның жұмысын 80-нен астам ел пайдаланады. Фейерштейннің интеллекттің өзгеруге бейімділігі туралы теориясы 2000-нан астам ғылыми зерттеулерге және әртүрлі оқушылар тобымен жүргізілген көптеген зерттеулерге әкелді.
Reuven Feuerstein (; August 21, 1921 – April 29, 2014) was a Romanian born Israeli clinical, developmental, and cognitive psychologist, known for his theory of intelligence. Feuerstein is recognized for his work in developing the theories and applied systems of structural cognitive modifiability, mediated learning experience, cognitive map, deficient cognitive functions, learning propensity assessment device, instrumental enrichment programs, and shaping modifying environments. These interlocked practices provide educators with the skills and tools to systematically develop students’ cognitive functions and operations to build meta cognition. Feuerstein was the founder and director of the International Center for the Enhancement of Learning Potential (ICELP) in Jerusalem, Israel. For more than 50 years, Feuerstein's theories and applied systems have been implemented in both clinical and classroom settings internationally, with more than 80 countries applying his work. Feuerstein's theory on the malleability of intelligence has led to more than 2,000 scientific research studies and countless case studies with various learning populations.
Ерте өмір және білім
Реувен Фейерштейн Румынияның Ботошани қаласында туған тоғыз баланыӈ бірі. Бухаресттегі Мұғалімдер колледжінде (1940–1941) және Бухаресттегі Онеско колледжінде (1942–1944) оқыған. Фейерштейн психология мамандығы бойынша диплом алуға асықпай тұрып, нацистер басып кіргеннен қашып кетті. 1945 жылы Палестинаға қоныс аударғаннан кейін, 1948 жылға дейін Холокосттан аман қалған балаларға сабақ берді. Осы балалардың Холокосттың салдарынан қатты әсер еткенін көріп, ол иммигранттар мен босқындардың психологиялық және білім беру қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған мансапты бастады. Женева университетінде оқығанда Фейерштейн Андре Рей мен Жан Пиажеден дәріс алды. Ол жалпы және клиникалық психология бойынша дипломдар алды. Осы кезеңде психоанализ, бихевиоризм және гештальт психологиясы – үш басты мектеп болды. Ол Карл Ясперс, Карл Юнг, Бэрбель Инхелдер, Маргарита Лосли Устер және Леопольд Сзондидің лекцияларына қатысты. 1970 жылы Фейерштейн Францияның Сорбонна университетінде даму психологиясы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Оның зерттеу салалары даму, клиникалық және когнитивтік психология болды. Фейерштейннің психологиялық және білім беру көмегі алғаннан кейін адамдарда байқалған жақсарулар, интеллектінің тұрақтылығы және туа біткендігі туралы қалыптасқан көзқарастарға күмән тудырды. Фейерштейннің теориясы мен орыс психологы Лев Выготскийдің теориясы арасында да салыстырулар жасалды. Выготский баланың әлеммен өзара әрекеттесуін, берілген мәдениетпен ұсынылған символдық құралдар арқылы жүзеге асады деп қарастырды. Әлеуметтік психолог сияқты, Фейерштейн логикалық жад, ерікті назар, категориялық қабылдау және мінез-құлықты өздігінен реттеу сияқты когнитивтік функциялар туралы түсініктер берді. Бұрынғы даму психологтарынан ерекшелігі, Фейерштейннің теориясының негізгі назарында қалыпты және қабілеті шектеулі балалардың дамуы тұр. Пиаже бойынша, баланың табиғи іс-әрекеттері мен проблемаларды шешу тәжірибесі арқылы ғана ақыл-ой мен интеллект логикалық және абстрактілі ойлауға қарай дамиды. Фейерштейннің пікірінше, барлық балаларға, әсіресе жас және қабілеті шектеулі балаларға тиімді оқытудың кілті – олармен арадағы байланыс.
FIE-BASIC
2000 жылы Фейерштейн кіші балалардың (3-8 жас аралығы) оқу қиындықтарын алдын алу және үлгерімі төмен үлкен балаларға көмектесу мақсатында FIE BASIC әдістемесін енгізді. Фейерштейннің пікірінше, оқу қиындықтарын ерте және жас ерекшеліктерін ескеретін араласу арқылы, сондай-ақ мидың зерттелуінің нәтижелерін пайдалану арқылы болдырмауға болады. Осы мақсаттарға қол жеткізу үшін, іріктелген және қажетті мазмұн аймақтарын жүйелі түрде көрсетуге басымдық беріледі. Нақты дағдылар түсіндіріліп, жұмысқа қолданылатын ұғымдарға айналдырылады, олар оқу мен дамудың келесі кезеңдерін және ойлау процесін құрайды. FIE BASIC бағдарламасына барлығы 7 құрал кіреді. Холли, Мичиган (АҚШ) және Израиль, Ұлыбритания, Италия, Үндістан, Жапония елдерінде балалар мен ерекше қажеттіліктері бар оқушылармен Базалық құралдарды қолдану мүмкіндіктері зерттелуде, әсіресе оқу қабілеті төмен деп теріс қорытынды шығарудың алдын алу мақсатында.
Дәйексөздер
1976 жылы, «Инструменталды байытудың» бірінші басылымы жарық көрмесінен төрт жыл бұрын, АҚШ Денсаулық сақтау, білім және әлеуметтік қорғау министрлігінің «Рекорд» журналы «Доктор Фейерштейннің қызықты, аса ойлы жобасы» деп сипаттады, ол кезде Ұлттық балалар денсаулығы және адам дамуы институты «өспірімдерге де араласу кеш емес екенін» көрсетіп отырды. NICHD ғалымдарының болжамы: «(Инструменталды байыту) бағдарламасы мектеп жүйесіндегі миллиондаған жеңіл дәрежедегі интеллектуалдық кемістігі бар және мәдени тұрғыдан қиын жағдайдағы өспірімдердің оқу дағдыларын жақсартуға, сондай-ақ балаларды олардың қабілеттеріне, ал емес, қазіргі біліміне сүйене отырып, дәлірек анықтауға және орналастыруға зор мүмкіндік береді». (N.I.H. Record, 21 қыркүйек, 1976, Vol. XXVIII, № 19) Майкл Дж. Бегаб, NICHD ақыл-ой кемістігі зерттеу орталығының жетекшісі (1980): «Фейерштейн Пиаже теориясында жоқ танымдық дамудың анықтамасын енгізді, және ең бастысы, сипаттамалық жүйені оқу-әрекеттік жүйеге айналдырды. Автор бұл өте қиын міндетті таланттардың ерекше үйлесімі арқылы орындады: жоғары деңгейдегі клиникалық қабілет және көрегендік; түрлі мәдениеттерден келген қиын жағдайдағы және мүмкіндігі шектеулі балалар мен жастармен мол тәжірибе; теорияны тұжырымдау және интеграциялау қабілеті; тапқырлық, ептілік және ашық ойлау; және ең бастысы, барлық адамның құндылығы мен қадір-қасиетіне, олардың оң өзгерістерге қабілеттілігіне толық берілгендік. Фейерштейн зерттеу мен тәжірибе арасындағы алшақтықты керемет түрде жойып, педагогтарға оқу қиындықтары бар балалардың үлгерімін жақсарту үшін тиімді құралдар ұсынды». («Инструменталды байыту» (1980) нұсқасы) «Ревен Фейерштейн – адамның білу қабілетін түсінуімізге маңызды және ұзақ мерзімді үлес қосқан білім берушілердің санатындағы біреу». – Говард Гарднер, Гарвард білім беру мектебі. «Өте жаңашыл және үміт сыйлайтын еңбек». – Джон Д. Брансфордтың алғы сөзінен, Вашингтон университеті, Білім колледжі.
Michael, J. Begab, Head of the Mental Retardation Research Center of The NICHD, (1980) – “Feuerstein has introduced a determinate of cognitive development that is not part of Piagetian theory and more importantly has converted a descriptive system into a instructional and operational one. The author has achieved this very difficult goal through an unusual blend of talents: clinical acumen and insight of the highest order; a wealth of experience with troubled and handicapped children and youth from diverse cultures; a gift for conceptualization and integration of theory; ingenuity; resourcefulness and open mindfulness; and above all, total commitment to the worth and dignity of all human beings and to their capacity for positive change. Feuerstein has spectacularly bridged the gap from research to practice and provided educators with effective tools for improving the performance of children with a range of learning deficits.” (From Instrumental Erichment (1980)Version)
"Reuven Feuerstein is one of a handful of educational thinkers and practitioners who has made a significant, lasting contribution to our understanding of human learning.” —Howard Gardner, Harvard Graduate School of Education
"A highly innovative and immensely hope inspiring work. . —From the Foreword by John D. Bransford, University of Washington, College of Education