Кіріспе

Бартер синдромы (БС) – Генле ілмегінің қалың өрмелеу бөлігіндегі ақаулықпен сипатталатын сирек кездесетін тұқым қуалайтын ауру, нәтижесінде қандағы калий деңгейі төмендейді (гипокалемия). Классикалық Бартер синдромы бар пациенттерде симптомдар өмірдің алғашқы екі жылында пайда болуы мүмкін, бірақ көбінесе олар мектеп жасында немесе одан кейін диагноз қойылады. Жаңа туған нәрестелердегі сияқты, классикалық Бартер синдромы бар пациенттерде де полиурия, полидипсия және сусыздануға бейімділік байқалады, бірақ бүйрек тастарын дамытуға бейімділіксіз, несептегі кальцийдің қалыпты немесе сәл жоғары деңгейде шығарылуы мүмкін. Бұл пациенттерде құсу және өсудің тежелуі де кездеседі. Ауру емделген жағдайда бүйрек функциясы қалыпты болады, бірақ кейде пациенттер бүйрек жеткіліксіздігінің соңғы сатысына жетеді. Бартер синдромы – қандағы калийдің төмен деңгейі, алкалоз, қалыптыдан төмен қан қысымы және плазмадағы ренин мен альдостерон деңгейінің жоғарылауынан тұрады. Бұл синдромның көптеген себептері болуы мүмкін. Диагностикалық белгілерге қан сарысуындағы төмен деңгейіне қарамастан, несептегі калий мен хлордың жоғары деңгейі, плазмадағы рениннің жоғарылауы, бүйрек биопсиясында юкстагломерулярлық аппараттың гиперплазиясы және диуретиктерді қолдану мүмкіндігін мұқият жоққа шығару жатады. Бүйректердің простагландиндерді шамадан тыс өндіруі жиі кездеседі. Магнийдің жоғалуы да болуы мүмкін. Гомозиготалық пациенттерде ауыр гиперкальциурия және нефрокальциноз байқалады.

Диагностика

Бартер синдромы бар адамдарда циклдік диуретиктер, мысалы фуросемид сияқты препараттар қолданушы пациенттердегідей белгілер байқалады, себебі циклдік диуретиктер синдромда (кем дегенде 1-типті Бартер синдромы үшін) бұзылған дәл сол тасымалдау ақуызына бағытталған. Синдромның басқа түрлері мақсатты транспортердің жұмыс істемей қалуына себеп болатын басқа транспортерлердегі мутацияларды қамтиды. Пациенттер көбінесе тұзды тағамдарды қалауын айтады. Бартер синдромының ерекше клиникалық көріністері – гипокалемия, метаболикалық алкалоз және қалыпты немесе төмен қан қысымы. Бұл белгілер басқа жағдайлардың салдарынан да туындауы мүмкін, бұл шатасуға әкелуі мүмкін. Бартер синдромын диагностикалау кезінде симптомдардың себептері ретінде келесі жағдайларды жоққа шығару қажет: Созылмалы құсу: Бұл пациенттерде зәрде хлорид деңгейі төмен болады, ал олардағы зәрде хлорид деңгейі салыстырмалы түрде жоғары. Диуретиктерді (су шығару таблеткаларын) дұрыс емес пайдалану: Дәрігер диагноз қою алдында зәрді бірнеше диуретикке тексеруі керек. Магний және кальций тапшылығы: Бұл пациенттерде де қан сарысуы мен зәрдегі магний және кальций деңгейі төмен болады. Бартер синдромы бар пациенттерде ренин және альдостерон деңгейі жоғары болуы мүмкін.

Қатынасты жағдайлар

Бартер және Гительман синдромдары қандағы калий мен магнийдің төмен деңгейімен, қалыпты немесе төмен қан қысымымен және гипохлоремиялық метаболиттік алкалозбен сипатталады. Алайда, Бартер синдромы сонымен қатар жоғары ренин, жоғары альдостерон, гиперкальциурия және Хенле иірімшегінің қалың өрлеу бөліміндегі аномальды Na+ K+ 2Cl− транспортерімен сипатталады, ал Гительман синдромы гипокальциурияға алып келеді және дистальды сегменттегі тиазидке сезімтал транспортердің бұзылуынан туындайды. Псевдо-Бартер синдромы – Бартер синдромына ұқсас көрініс бірақ оның ешқандай генетикалық ақаулары жоқ синдром. Псевдо-Бартер синдромы кістік фиброз және слабительдерді шамадан тыс қолдану кезінде кездеседі.

Емдеу

Дәрігердің бақылауымен натрий, хлорид және калийді толықтыру қажет, ал калий жоғалтуды азайту үшін спиронолактон да қолданылуы мүмкін. Дегидратацияны болдырмау үшін суға еркін және шектеусіз қол жеткізу қажет, себебі пациенттердің шөлдеу сезімі дұрыс жұмыс істейді. Егер толықтыру ғана биохимиялық гомеостазды сақтап тұра алмаса, өте ауыр жағдайларда гломерулярлық сүзгілеуді азайту үшін стероид емес қабынуға қарсы препараттар (НСҚҚ) қолданылуы мүмкін, олар тиімді болуы мүмкін, бірақ асқазанды тітіркендіруі мүмкін және асқазан қышқылын төмендету терапиясымен бірге берілуі керек. Ангиотензин түрлендіруші фермент (АТФ) ингибиторлары да гломерулярлық сүзгілеу жылдамдығын төмендету үшін қолданылуы мүмкін. Кішкентай нәрестелер мен балаларда ауру кезінде сұйықтық ішу мүмкіндігі шектеліп қалғанда сарысу электролиттерін тексеру үшін төменгі шекті мән қажет. Бүйректің ультрадыбылдық тексеруі нефрокальциноздың дамуын бақылау үшін қолданылуы керек, ол несепті шоғырландыру қиындығын күшейтетін жиі кездесетін асқыну.

Болжам

Бартер синдромымен ауыратын нәрестелер мен кішкентай балаларды ерте диагностикалау және тиісті емдеу олардың өсуін және, мүмкін, зиякерлік дамуын жақсартуы мүмкін. Алайда, созылмалы гипокалемия және гиперренинимия прогрессивті тубулоинтерстициалдық нефритке алып келуі мүмкін, соның салдарынан бүйрек ауруы (бүйрек жеткіліксіздігі) дамиды. Электролиттік теңсіздіктерді ерте емдеген жағдайда классикалық Бартер синдромымен ауыратын науқастардың болжамы жақсы.

Тарих

Бұл жағдай доктор Фредерик Бартердің есімімен аталады, ол доктор Пацита Проновемен бірге 1960 жылы алғаш рет және 1962 жылы тағы да көптеген науқастарда осыны сипаттаған.