Кіріспе

1969 жылы Мэри Рено жазған тарихи роман. Мэри Реноның "Тәңірден шыққан от" романы – Ұлы Александрдың балалық шағы мен жастық кезеңі туралы 1969 жылғы тарихи шығарма. Бұл роман Оливер Стоуннің "Александр" фильміне зор ықпал еткені хабарланады. Кітап 1970 жылы "Жоғалған Букер сыйлығына" үміткер болды, "жаңадан құрылған бәйге ережелерінің өзгеруіне байланысты 40 жылға кешіктірілген сайыс", бірақ Дж. Г. Фарреллдің "Троублз" романына есе жіберді.

Қысқаша қорытынды

Аспаннан түскен от Александрдың әкесі Филипптің сарайындағы бала кезінен басталып, әкесі Эгейде қаза тапқаннан кейінгі дереу оқиғалармен аяқталады. Осы оқиға Александрдың билікке ие болуына әкелді. Роман Филипп пен Олимпиада патшайым арасындағы қарым-қатынас, Александрдың оларға деген адалдығының өзгеруі, Александрдың Аристотельден алған білімі, Александрдың жеке өмірі мен болашақ генерал Гефестионмен арадағы қарым-қатынасы, сондай-ақ әкесі грек мемлекеттерін жаулап алу кезіндегі әскери өнерінің қалыптасуы туралы айтады. Александрдың жастық шағына арналған бұл роман, оның Парсы империясын жаулап алуы туралы мәліметтерді тек болжам түрінде қамтиды.

Негізгі орындары

Пелла – романның басталу сахнасы, Македонияның астанасы. Пелла тұрақты саяси тартыстар ошағы ретінде бейнеленеді. Александрдың балалық шағы осы жерде өткен, және маңызды қарым-қатынастардың көпшілігі осында қалыптасады. Айги – романның аяқталу сахнасы, Македонияның ежелгі астанасы, таулардағы биік орналасқан жер. Онда шарлауықтың жанында бекініс орналасқан, және көптеген маңызды кейіпкерлердің өзгеруіне, мысалы, тазалығын жоғалту, кісі өлтіру және рухани тәжірибелерге байланысты оқиғалардың орын алған жері ретінде суреттеледі. Миеза – Александр мен басқа да маңызды македониялық әскери қолбасшылардың ұлдарына арналған мектеп орналасқан жер. Миеза Македония саясатынан уақытша тығылатын, Аркадия сияқты бейбітшілік пен достық, білім мен махаббаттың ошағы ретінде бейнеленеді. Фракия – Македонияның солтүстік-шығысындағы көршілес мемлекет. Фракия Филипптің әскерлері басып алған, қаулы-қалың, шалғай аймақ ретінде таныстырылады. Македониядан гөрі Фракияда да, әскери көшбасшылардың араздасуы жиі кездеседі. Оның тұрғындарының көк түсті татуировкаларымен танымал. Фракияда Александр әскери батырлығы мен басшылық қабілетін алғаш рет көрсетеді, сондай-ақ ол және Гефестион соғыстың қатал шындығына дайындық алады. Афина – Македонияның оңтүстіктегі қарсыласы. Роман бойынша Афина өзінің алтын ғасырынан өткен, және оны ұсақ-көкек, дауласып жүретін демагогтар басқарады. Дегенмен, ол Александр мен Филиппке деген құрметті, Грекия мәдениетінің отаны ретінде сақтап қалған. Херонея – Филипптің әскери үстемдігі оңтүстік Грекияның мәдениеті дамыған мемлекеттеріне тарауы мүмкін бе, жоқ па, соны шешетін ірі шайқастың болған жері. Перинф – бұрын Македониямен одақтас болған, бірақ қолдауынан айнылып, Филипптің шабуылына ұшыраған қала. Осы жерде Александр мен Филипп әскери тактикаға деген ортақ құмарлықтарын бөліседі, және Александр Филипптің өмірін бүлік кезінде құтқарады. Эпир – Македонияның батыстағы көршісі. Эпир Македониямен одақтас, жақсы басқарылатын және гүлденген аймақ ретінде бейнеленеді. Бұл Олимпиаданың отаны, ол осы жердің екі патшасының қызы және қарындасы. Олимпиаданың Филипппен некелесуі Эпирдің Македониямен достық қарым-қатынаста болуын қамтамасыз етеді, соның арқасында Филипп әскерін солтүстік, оңтүстік және шығысқа қарай кеңейтуге шоғырлана алады. Персия империясы – романға тікелей кірмесе де, Персия Македония мен оның көршілерінде болып жатқан оқиғаларға әсер ететін маңызды күш. Александр мен Филипптің мақсаты – Персияны және оның Ұлы Патшасын жаулап алу. Персия – Грекияның ежелгі жауы, зор байлыққа толы ел. Фокис – романға тікелей кірмесе де, Филипптің оңтүстік Грекияның әскери дауларына араласуына себепкер болады. Фокистің қасиетті жер ретінде сақталуы тиіс егістіктерді өңдеуі (және көршілеріне қауіп төндіретін байлық) үшінші қасиетті соғыстың бастауы болады.

Негізгі кейіпкерлер

Александр – романның басты кейіпкері, 4 жасынан бастап Македонияны билеуге дейінгі өмірі суреттеледі. Филипп – Македония патшасы және Александрдың заңды әкесі. Александр мен Филипптің арасындағы махаббат пен жеккөрушілік сезімдері өте күшті. Романның орталық тақырыбы – көбінесе мақтаншыл, қатыгез және бейшара болып бейнеленген Филипп, Александрдың адалдығы мен сүйіспеншілігіне лайық па? Бұл сұрақ көбінесе Филипптің Александрдың биологиялық әкесі болуымен байланысты. Олимпиа – Александрдың анасы және Филипптің басты әйелі. Ол өзінің күшті күйеуінен мүддесін қорғау үшін эмоционалды шантажға және тыңшылар желісіне жүгінетін, қайыршылыққа төзімді әйел ретінде бейнеленеді. Роман барысында Александрдың анасына деген қарым-қатынасы, берік адалдықтан салмақты адалдыққа дейін өзгереді. Гефестион – Александрдың жасөспірім кезіндегі досы, оның өмір бойына адал серігі. Паузанияс – Филипптің жеке күзетшісі және жақыны, кейіннен бәсекелесінің қорлық шабуылы үшін өтемақы ретінде күзетшілер капитаны болады. Демосфен – афинды саяси шешен, дипломат және әскербасшы, мақтаншыл, өзімшіл және жемқор болып суреттелген (Романдағы Демосфеннің өте жағымсыз бейнесі оған қатысты негізгі сынның бірі болды). Демосфен Филипптің империя құруға ұмтылысына қарсы ең белгілі қарсыласы. Фоникс – Александрдың тәрбиешісі, оған эмоционалдық қолдау мен шығармашылық шабыт сыйлайды. Леонид – Олимпианың туысы және Александрдың әкесінің інісі. Леонид Филипптің жоқтығында Македонияның регенті қызметін атқарады және Александрды тәртіпті, қатал әскерге айналдыруға тырысады. Аттал – Филипптің генералдарының бірі. Романның басында ол Паузанияға романдық даудың бөлігі ретінде шабуыл жасайды. Кейін ол Олимпианы өзінің қызымен алмастырып, келесі патшаның анасы етіп алмастыруға тырысады. Антипатр – Филипптің жоқтығында адал регент, Антипатр Александрды мемлекеттік басқарудың азаматтық талаптары бойынша оқытуға көмектеседі. Ол сонымен қатар әңгімедегі шағын қарсыласы Кассандрдың әкесі.

Бірінші тарау

Роман "Баланың беліне жыланның орамдарын байлап оятып алды" деген есте қаларлық сөзбен басталады. Александр төрт жаста, ал кіші қарындасы Клеопатра әлі бесікте. Оны орап тұрған жылан – Александрдың анасы Олимпианың бөлмесінен қашып шыққан, жартылай үйретілген үй жыланы. Александр күтімшісі Гелланиканы жалтарта оралып, анасының бөлмесіне кіріп, оны қайтаруға тырысады. Александр мен Олимпианың қарым-қатынасы махаббат пен жақындықпен сипатталады, бірақ ол өте кішкентай кезінде-ақ оның күйеуіне, Александрдың әкесі саналатын Филипке, Македония патшасына жалған айтатынын сезеді. Филипп, бұрын басты залдан ән шырқап, мас күйінде айқайлаған, тыныш көрініске кіріп, Александрды жалаңаштығымен және Олимпианы сөзбен қорлап ұялтады. Олимпиа Филипптің басқа жақын адамдарын, Фивада тұтқын болған кезін және Александрдың шын мәнінде Филиптің биологиялық ұлы емес екенін айтып, келемеждейді. Филипп Александрды бөлмеден шығарып жібереді, оны күзетші жұбатады. Александр өзінің әкесін өлтіретінін айтады, бірақ күзетші бұл күнә екенін ескертеді және зорлық-зомбылық Александрды аристократтардың еркектерге арналған жол ашу рәсімдеріне – жабайы шошқаны өлтіруге және адамды өлтіруге дайындау үшін шынықтырады дейді. Күзетші сондай-ақ Александрға Гераклтың бала кезінде жыландарды өлтіргені туралы айтады, бұл Александрдың Гераклға өмір бойына созылған қызығушылығын тудырады. Үш жылдан кейін Александр әскердегі Птолемеймен бірге атқа міне саяхатқа шыққанда, оның отбасы туралы тағы көп нәрсе білінеді. Александр казармада Птолемейдің Филипптің ұлы екенін естіген, бірақ Птолемей бұл туралы қайталамау керектігін түсіндіреді, өйткені Птолемейдің анасы Филипптен басқа біреуге үйленген. Александрдың үлкен көңілін көтеру үшін Птолемей оның қан бауыры болады. Төбелеске оралғанда Александр Персияның зәулім байлығымен безендірілген аттарды көреді. Ол Ұлы патшаға қарсы көтерілген екі парсы сатрабы кешіріліп, Македониядан жер аударылғаннан кейін оралып келе жатқанын біледі. Александр оларды алып келуге келген елшілермен әңгімелесіп, сұрақтар қойып, пайдалы әскери ақпарат алады, өйткені елшілер балаға ересектерге айтардан гөрі көбірек ақпарат береді. Александр елшілерге қызмет ететін сұлу жігітке құмарлық танытады және кейін Персеполиске аттандырып, бір топ пендешіл парсы елшілерін өлтіргеннен кейін онымен бірге жүруді армандайды. Бірінші тараудың соңғы бөлімі Александрға анасымен бірге Дионис құдайына арналған әйелдердің рәсіміне қатысуға рұқсат берумен аяқталады, өйткені Александр әлі жетілмеген.

Екінші тарау

Филипп Халкидикаға қарсы соғысқа шыққанда, Олимпианың суық туысы Эпирдің Леонидасын регент етіп тағайындайды және жеті жасар Александрға ұстаздар табуды оған тапсырады. Леонид Александрды спарталық өмір салтына мәжбүр етеді, ал ұстаздар Александрдың қиялын жаттауға бағындыруға тырысады. Акарнаниялық Лысимах есімді отбасылық досы жағдайды біршама жеңілдетеді, ол Александрды мифтік батыр Ахилл деп атап, өзін Феникс деп айта отырып, Александрдың армандарына қолдау көрсетеді. Александр әкесін Ахиллдің әскери серігі, бірақ жеке жауы Агамнемнонмен теңестіреді. Александр Гефестионмен алғаш рет кездеседі, бірақ ол кездесу қысқа болып өтеді және олар пікір келіспейді. Филипп соғыстан оралып, көптеген құлдарды әкеледі. Одақ құру үшін ол Фракиядан әйелге үйленеді, бұл Олимпиаданың қатты қызғануына себеп болады. Олимпиада өшігіп, театр құдайы Дионистің жәрдемшісі ретінде сахнаға шығып, мерекелік қойылымға қатысады, бірақ сахнаға тек ер адамдар ғана шығуы керек болғандықтан, бұл өте қайратты әрекет деп есептеледі. Содан кейін көпшілік арасында сөздер тарағанда, Александр анасын қорлаған адамның аяғын кесіп тастайды. Біреуге ескертпестен шабуыл жасағаны үшін өтелкісін беру үшін Александр Зевске құрбандық шалады және құдайдың рәсім кезінде тікелей оған сөйлегенін сезінеді.

Үшінші тарау

Александр он жаста. Әкесімен кездесуге бара жатып, ол әкесінің жаңа күзетшісі, Орестідік Паусаниас, Филипптің жақсы көретін, сүйіктілерінде болатын сыртқы келбетке ие екенін байқайды. Филипп Афинадан келген елшілерді күтіп отыр, олар оны Фокиске қарсы соғысқа қатыспауға көндіруге келген, себебі олар оның күшінің оңтүстік Грекияға таралуынан қорқады. Олардың арасындағы ең бастысы – Демосфен, ол Александрды құл деп қателесіп, оны мазалап, қорлауға тырысады. Александр Демосфен сөйлегенге асыққанда, өзінің Филипптің мұрагері екенін жариялап, кек алады. Демосфеннің сөзі басқа бір елші, Эсхин, оған жалған пікір қосып, оны ұятқа қалдырады. Александр, басқа македониялықтардың оған деген келекесіне қарамастан, сотта тұтқын ретінде тұратын жас фракиялық Ламбароспен достық қарым-қатынас жасайды.

Төртінші тарау

Александр ұстаздарынан құлшыныспен білім алады және көп нәрсе істегісі келген кезде ұйықтауы керектігіне қайғырады. Оның музыка мұғалімі Эпикрат оны цитрадағы шеберлігіне байланысты өнер көрсетуге ынталандырады, бірақ Филипп Александрды музыкант ретінде тым жақсы деп жұрт алдында сөккенімен келеді. Эпикрат отставкаға кетеді, ал Александр үйінен қашып кетеді. Ол Македонияның таулы аймақтарындағы тайпалық жанжалға демалыстағы әскерге қосылады, шайқаста алғаш рет кісі өлтіріп, құрбанның басын әкеліп, әкесіне ерлігін дәлелдеу үшін көрсетеді. Александр екінші өлтірілген адамның басын алудан бас тартады, себебі оның сыртқы келбеті әкесін еске салады. Сарайға оралған соң Александрға қарулы жігіттерден жеке отряд беріледі. Жыл сайынғы жылқы жәрмеңкесінде, Александр олардан алысқа аттарды қарап тұрғанда, топ Филипп патшаның Орестистік Паусаниас сақшысын сүйіктісі ретінде алғанын, бірақ кейін басқа біреуге көшкенін әңгімелейді. Паусаниас жаңа ғашығына қызғаныштан сөз тигізіп, өзін көрсету үшін соғыста асығыс батылдық танытып, нәтижесінде қаза табады. Паусаниасқа кек қайтару үшін, марқұмның досы, генерал Аттал, Паусаниасты мас етіп, ат қорасындағы жігіттерге зорлауға мүмкіндік береді. Филипп Паусаниасты патшалық қауіпсіздік қызметінің капитаны етіп тағайындайды, бірақ жақсы генерал болған Атталды жазаламайды. Александр жылқы жәрмеңкесінде жиналған басшылардың алдында Буцефалды қолға түсіруде үлкен батылдық пен шеберлік көрсетеді. Ол алты жыл бұрын танысқан Хефестионмен қайта кездеседі және оған ғашық болады. Александр Хефестионмен сөйлескен кезде, жаңа ат туралы анасына хабарлауға жүгіруді ұмытып қалғанын түсінеді, бұл оның үлкен жаңалықпен бөлісуге асыққан тұңғыш реті болды. Александр бір діни рәсімде Гераклға көптеген парсы құрбандықтарын жағады, сонда оның үлкен ағасы Леонид оған парсы байлығын олар өсетін жердің иесі болғанша ысырап етпеу керектігін айтады, және Александр осы кеңеске құлақ естітеді.

Бесінші тарау

Александр 15 жасқа таяп, Ксенофонттың әскери тарихын оқып жатыр. Олар бір үйдің төбесінде жасырынған кезде, Александр Гефестионды қауіпті биік шыңға көтерілуге көндіреді. Ескендірге қатты ғашық болған Хефестион оны Зевске, ал өзін Семелеге теңеген, өйткені ол Ескендірмен қарым-қатынас жасау әрқашан қауіпті болатынын білген. Филипп Олимпияның ағасы Александрды Эпирдің жаңа патшасы етіп тағайындап, адал Антипатросты Македонияның регенті етіп тағайындайды. Александр өзінің жаңа ұстазы Аристотельді алады, ол Миезада Александр мен Филипп генералдарының ұлдарына арналған мектеп ашады. Жолдастарының арасында қазір Александрдың "көлеңкесі" ретінде мойындалған Хефестион, Птолемей, Харпалос, Филотас және Кассандрос бар, бірақ Александр оны ұнатпайды, бірақ ол адал регент Антипатростың мұрагері болғандықтан оны қосу керек. Бір кезде олар Ахилл мен Патрокл туралы пьесаны көреді, бұл Александр мен Гефестион арасындағы байланысты одан әрі нығайтады. Миезадағы мектепте біраз уақыт болғаннан кейін Александр мен оның жақын жолдастары Филиппен бірге бекіністі қоршауға шақырылады. Әскери ертіп жүретін Клейтос - Александрдың бұрынғы бала күтімі Хеланиканың ағасы. Александр үлкен ерлікпен соғысады, жауынгерлермен жеке қарым-қатынас жасайды, олардың құрметіне ие болады. Қалдық құлағаннан кейін ол сәбиі өлтірілген және Кассандрос зорлауға тырысқан әйелді құтқарады. Кейінгі ұрыс кезінде әйел Қассандросты өлтіруге жақындап, оны ұятқа қалдырып, үйіне алып кетеді. Александр балалық шағындағы досы, бұрынғы фракиялық тұтқын Ламбаросқа барады. Мектепте оқушылар Аристотельдің досы әрі Македонияның адал одақтасы Атарнейдің Гермиас Персияда тұтқындалып, азап шегіп, өлтірілгенін естіп, қатты шошынады. Аристотель барлық парсыларды ашулы варварлар деп атайды, бұл Александрға сенуден бас тартқан қорлау. Осы арада Филип Тракияның Керсобельптісін биліктен шығарады. Александрдың отбасы ежелгі астана Айгайда өткен көктемгі Дионисияда қайтадан кездеседі. Анасы Александр мен Филиптің соғысқа деген ортақ құмарлықтары арқылы бір-біріне жақын болғанын қызғанады. Дионисияны қоршап тұрған гетеросексуалдық ашуға түсіп, Александр қызметші әйел Горгомен флирт жасайды, бірақ кейіннен әкесі онымен жыныстық қатынаста болады. Мереке күні ол Тау басында әйелдердің құпия рәсімдерін бақылайды, бірақ бұл тыйым салынған, және анасы Дионис діни қызметкері ретінде Горгоны өлтіргенін көреді. Тыйым салынған нәрсені көргеніне ұялып, Александр анасының әйелдер үшін соғысуға құқығы бар екенін, әкесінің ерлер үшін соғысқа құқығы бар екенін және Олимпиада Филиппен салыстырғанда әлдеқайда аз адамды өлтіргенін айтады. Хефестион Александрды шоктан кейін жұбатады және Александрдың көптеген достары сияқты таудағы ырымдардан қайтып келген әйелдермен жыныстық қатынасқа түспегеніне көңілі жетеді.

Алтыншы тарау

Келесі көктемде Александр мен Гефестион ақыры жыныстық қатынасқа түседі. Бұл Хефестионның аңсаған нәрсесі, бірақ ол Александрды алыстатып тастайды, өйткені ұйқы сияқты ол оны өлімге ұшырағанын еске салады. Олар мектептен астанаға оралғанда, Александрдың айналасындағы ерлер тобының оңтүстік гректердегі қырқу салтын қабылдағаны байқалды, бұл Филиптің ұнамайтындығын көрсетеді. Алайда ол Перинт пен Византияға қарсы соғысқа аттанғанда, Александрды регент етіп қалдырады. Александр регент ретінде әскери шеберлікті өзі үйреніп, өзіне қалдырылған сарбаздарды мұқият оқытып, Тракиядағы бүлікті басуға дайын етеді. Оған жергілікті жерді жақсы білетін балалық шағынан танысқан Ламбарос көмектеседі. Көтерілісшілерді қуып шыққан Александр Александрополь Мадика қаласын құрып, Перинтосқа қарсы атасына қосылады. Ол жерде ол әкесі өмірін құтқарады, бірақ Филип, ұялып, есінен танып, оны есіне алмайтындай етіп, Александрдан алған адалдықты жоғалтады. Елордаға оралғанда, Александр Гефестионның ықпалына қызған анасының қысымына ұшырап, гетеросексуалдықпен айналысады. Ол қонақтағы хетейраға мейірімді, бірақ оны жұмсақ сүйгеннен басқа ештеңе істемейді. Содан кейін анасы түнде бөлмесіне жасырын кіргізіп, жас әйелді алып келеді. Егер ол өзінің пәктігін жоғалтып алғанын дәлелдемесе, әйел жазаланатынын түсінген Александр анасын тастағысы келгендіктен, онымен жыныстық қатынасқа түседі.

7-тарау

Филипп оңтүстік Грекияны басып алу керек деп шешті. Александр Иллирияға қарсы шайқау жасауға тағайындалды, оңтүстік гректерді күшін толық дайындамай қалдыру үшін. Пеллаға оралғанда, ол анасынан өз әкесі кім екенін сұрайды, бірақ роман осы сұраққа жауапты құпия сақтайды. Афина мен Фивы Филипке қарсы одақтасты. Спарта бейтарап қалады. Афина армиясы мен Фивының қасиетті жасағы жойылды, Александрдың батылдығы мен тактикалық шеберлігі оны армияның батыры етіп шығарды. Филипптің гегемониясы мойындалды. Александр Филипптің өкілі ретінде Афинаға барады, онда біреу оған құл қызметкер ұсынбақ болып, оны қорлайды. Бірақ оның жақын досы Птолемей афиналық гетера Таиспен араласады. Пеллаға қайтып келе жатқанда Филипптің сүйіктілері Атталдың сарайында тоқтайды, ол бірнеше жыл бұрын Филипптің жеке күзетшісінің басшысы Орест Паузаниясын ұжымдық зорлауға жоспарлаған генерал еді. Александр әкесінің Паузанияны оның бұрынғы зорлаушысының үйінде түнге қалдырып, оны қорлап жатқанына таңғалады, бірақ Птолемей патшаның ойы көп және ол бұл оқиғаны ұмытып кеткенін айтады. Паузанияс Атталдың үйінде болған кезде тамақтанбайды және су ішпейді. Аттал Олимпиаданың тағы бір жауына айналады, себебі Филипптің Атталдың қызына үйленеді деген хабар таралады. Бұл неке Олимпиадаға Филипптің бұрынғы некелерінен де қауіпті, өйткені осы әйелден туған ұл толыққанды македониялық болады және Олимпиаданың өз ұлы Александрдан жақсы мұрагер деп есептелуі мүмкін. Александр тойға келіседі, бірақ Аттал оның қызынан «заңды, нағыс мұрагер» тууы тілейді, бұл Александрды қорлау және қауіп ретінде қабылдайды. Ол Атталдың басына кесе лақтырады, бұл меймандосқа жасалған үлкен әрекет, содан кейін анасымен бірге туған жері Эпирге жер аударылады. Қашқанда олар Паузанияның әйелінің үйінде пана табады. Эпирде Александр үш діни қызметкердің көмегімен Додона питиіне ақыл сұрайды, олар Мойраларды еске түсіреді, және роман құпия сақтайтын екі сұраққа «иә» деп жауап алады.

Сегізінші тарау

Демараттың араласуы арқылы Александр мен Олимпиа Македонияға оралады, бірақ қазір оларды қолдайтын анық фракция және Атталды қолдайтын екінші фракция пайда болады. Александрдың жанындағы жас жігіттердің бірі Филотас, әкесі, генерал Парменионның тапсырмасымен Филип үшін Александрға тыңшылық етуге алынады. Олимпианың тыңшылары Филиптің кіші әйелдің дамуы тоқтап қалған ұлы Аридайды, Персия империясының шетіндегі билеушінің қызына үйлендіруді жоспарлап отырғанын біледі. Бұл мәртебелі неке оған деген немқұрайлылық деп санайтын Александр, Тетталдың құпия келіссөздері арқылы шетелдік билеушіге өзін балама күйеу ретінде ұсынады. Александрдың өзінен жасырын әрекет еткенін білген Филип, оған көмектескендердің ішінде Птолемейді де жер аударып жібереді, оның Филиптің нағыз ұлы екенін мойындайды. Гефестион жер аударылмайды, бірақ егер Александр тағы да сатқындық деп есептелетін әрекет жасаса, өлім жазасынан қорқытылады. Теттал тізгінталған күйде Филиптің алдына әкелінеді, Александр оның өмірі үшін жалбарынуға мәжбүр болады. Олимпиадан шаршаған Филип, оның қызы Клеопатраны Олимпианың інісі, Эпирдің қазіргі патшасына үйлендіруді жоспарлайды. Бұл Филипке Олимпиадан ажырасып, Эпир патшасымен некелік байланысын сақтап қалуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, қарулы күзеттің бастығы Паусания Филиптің бұрынғы зорлау туралы қайта айтқанын біледі, бірақ ол оны ешқашан тақырып етпеуге уәде берген. Отбасының ішкі даулары Филипке қарсы жұмыс істейтін дипломаттар мен тыңшылар желісіне таралады. Олимпиа өзінің беделін нығайту үшін жаңа қастандық әзірлегенін айтады, бірақ Филиптің кек алуынан қорқып, Александр оны тыңдаудан бас тартады. Александр мен Гефестион Азияға жорық жасауды жоспарлайды, егер Александр Филип үшін жақсы шайқасса, ол оның құрметіне оралады деп ойлайды. Ал егер Филип шайқаста қаза тапса, биліктің ең жақсы орталығы армияның көпшілігінде болады. Александр Атталды Азияда өлтіруді жоспарлайды. Шетелдік агенттер Паусанияны Александр күзет бастығына қатысты жоспарға келіскенін сендіреді, Александрдың сақинасының көшірмесін келісім белгісі ретінде пайдаланады. Сонымен қатар Филип Грекияның түкпір-түкпірінен сарай қызметкерлерін қызы Клеопатраның Эпирлік Александрға арналған салтанатты тойына шақырады. Ол Азияға жорық жасау туралы Дельфиден болжам сұрайды және оң жауап алады: "Бұқа құрбандық тақтасына тәж кигізілді, соңы орындалды. Соққы беруші де дайын". Той кезінде он екі олимпиада құдайымен бірге Филип те құдай деп жарияланады. Өзін әлемнің төбесінде сезінген Филип күзетшілерізсіз стадионға кіруге шешім қабылдайды. Паусания Филипке аттан түсуге көмектескенде, ол патшаны пышақтап, кейін басқа күзетшілер оны өлтіреді. Көпшілік, Олимпиадан басқа, қорқып, театрдан қашады. Ол Антипатрмен бірге қастандыққа қатысқан болуы мүмкін деген болжам бар. Махаббат құдайы Афродита бейнесі бар арба үрейде құлап түседі. Александр күзетшілерді бақылауға алып, келесі роман, "Персиялық бала" сериясында таққа ие болуға дайындық жасайды.

Әдеби мәні және сын

Роман Александрдың тым романтикалық және тазаланған бейнесі ретінде сынға ұшырады, онда ол ерекше спортшы, әдемі, харизматикалық және талантты, сондай-ақ өз заманы үшін салыстырмалы түрде мейірімді болып көрсетілген. Алайда, Реноның Александрдың қоғамын суреттеуі тарихи дәлдігімен және «еллендік әлемнің өмірі мен әдет-ғұрыптарымен шындыққа сай, бірақ сенсациялық емес» көркемдігімен ерекшеленді. Джин Лайонс «Нью-Йорк Таймс» кітап шолуында: «Ежелгі әлем туралы жазатын тарихи романистердің ішінде Мэри Реноға тең келетін аз» деп атап өтті. «Аспаннан шыққан от» романынан кейін екі жалғасы жарық көрді: «Персиялық бала» (1972), онда Александрдың Персия империясын бағындыруы туралы айтылады, және «Қош сауын ойындары» (1981), Александрдың өлімінің салдары бейнеленеді. Реноның демагог Демосфенді сомдауы әдеттегіден сытыры, жаны ашымайтын болып келеді. Көбінесе Афинаның ұлы шешендерінің бірі саналатын Реноның Демосфені қорқақ, өзімшіл және кекшіл деп көрсеткен. Рено кейде әйел кейіпкерлерін әлсіз немесе қатал, немесе екеуінің де қасиеттерін бойына жинаған деп сынаған. Дэниел Мендельсон оның «қазіргі заманғы және грек романдарының екеуінде де жаман некелер, әсіресе, қорқынышты түрде пассивті-агрессивті әйелдер мен аналар туралы алаңдатарлық суреттемелер бар» деген пікір білдірді. Реноның аналық кейіпкерлеріне ерекше назар аударылды. Осы тұрғыдан алғанда «Аспаннан шыққан от» романы типік болып табылады. Екі басты әйел кейіпкері – Клеопатра (Александрдың қарындасы) және Олимпиада патшайымы (Александрдың анасы). Клеопатраның рөлі көбінесе пассивті: Александр оған қатты риза, бірақ оның ықпалына түспейді, ал Клеопатра өзінің болашағына көп үміт арта алмайды, бірақ Рено Клеопатраның Александрмен салыстырғанда өмірін бақылаудағы шектеулігіне наразы екенін көрсетеді. Олимпиада патшайымы белсендірек, Македония сарайында және Александрдың өміріндегі күшті тұлға, бірақ айқын түрде жаны ашымайтын кейіпкер: Александрға сүйіспеншілікпен қараған ана, бірақ манипулятор, тұрақсыз және Реноның көзқарасы бойынша, Дионис ритуалдарына құлшынып қатысу арқылы кісі өлтіруге бейім. Дэниел Мендельсон Мэри Реноның грек есімдерін «к» әрпімен, емес «с» әрпімен транслитерациялауын мақтайды – Клеопатра, Букефал – бұл стильдік шешім оның жазуын ежелгі грек жазуына жақындатады. Ол «оның беттеріне дәл сол тікенді грек көрінісін береді. Осы стильдік егжей-тегжейге назар аударудың арқасында романдар жоғалған грек түпнұсқасынан аударылғандай сезім тудырады».