Кіріспе

Альвеолярлық өкпе аурулары – көбінесе өкпе альвеолаларына әсер ететін аурулар тобы.

Себептер

Альвеолалар – өкпелердің функционалдық бірліктері. Альвеолярлық өкпе аурулары – осы бірліктерге әсер ететін және нәтижесінде желдетуде мәселелер тудыратын процестер. Альвеолаларға зиян келтіретін көптеген себептер бар, оның ішінде сұйықтық жиналуы, қан кету, инфекция, қатерлі ісік, сондай-ақ ақуыз және минералдық шөгінділердің жиналуы. Альвеолярлық өкпе ауруларына жататын жағдайлар: өкпе ісігі (кардиогендік немесе кардиогендік емес), пневмония (бактериялық немесе вирустық), бронхоальвеолярлық карцинома, өкпеден қан кету, альвеолярлық протеиноз және амилоидоз, альвеолярлық микролитияз. Альвеолярлық өкпе аурулары жедел немесе созылмалы болып бөлінеді. Жедел альвеолярлық өкпе ауруларының себептері: өкпе ісігі (кардиогендік немесе нейрогендік), пневмония (бактериялық немесе вирустық), жүйелік қызыл жегі, өкпеге қан кету (мысалы, Гудпастур синдромы), идиопатиялық өкпе гемосидерозы және көп тамырлы гранулематоз. Созылмалы альвеолярлық өкпе аурулары өкпе альвеолярлық протеинозы, альвеолярлық жасушалық карцинома, минералды майлы пневмония, саркоидоз (альвеолярлық түрі), лимфома, туберкулез, метастаз немесе десквамативтік интерстициалдық пневмониядан туындауы мүмкін.

Бастапқы бағалау және сынау

Альвеолярлық өкпе ауруы бар науқастарда тыныс алу қиындықтары және/немесе қақырық немесе қан шығаратын жөтел болуы мүмкін. Дәрігер науқастың өкпесін тыңдап, төменгі тыныс жолдарында аурудың болуын анықтауға көмектеседі. Альвеолярлық өкпе ауруының түріне байланысты, тыңдаушы өкпедегі артық сұйықтықты көрсететін немесе өкпенің белгілі бір аймақтарында дыбыс жоқтығын (ірің немесе фиброздың қатаюына байланысты нашар желдетуді білдіретін) "рақылдау" дыбысын ести алады. Пульс оксиметрі – қандағы оттегі мөлшерін өлшейтін құрал. Бұл, альвеолярлық өкпе ауруы күдікті тыныс алу қиындықтарымен келген науқасты бағалауда маңызды өлшем болып табылады.

Суреттеу

Кеуде рентгені – альвеолярлық өкпе ауруының болу мүмкіндігін бағалау үшін таңдалатын бастапқы бейнелеу әдісі. Төсек басындағы ультрадыбыс та қолданылуы мүмкін. Аурудың бастапқы кезеңінде радиографиялық белгілердің болмауы альвеолярлық ауруды жоққа шығармайды. Альвеолярлық ауру кеуде рентгенінде акцинилердің немесе бронхиолалардың ортасында орналасқан, біртекті тығыздықтағы кішкентай, нашар анықталатын түйіндер түрінде көрінеді. Түйіндер аурудың ерте кезеңінде бірігіп кетеді, сондықтан түйіндерді тек шеткердегі жұмсақ, қауырсынды жиектер ретінде ғана көруге болады. Желдетуге қажетті науқастар үшін инвазивті емес желдету – бірінші қадам. Бұл мұрын канюласы арқылы немесе қайта дем алмау маскасы арқылы берілетін оттегі болуы мүмкін. Қосымша қолдау қажет болса, науқастарға жоғары ағынды мұрын канюласы берілуі мүмкін, ол альвеолаларға оң қысым түсіру, ауаны жылыту және ылғалдандыру, сондай-ақ науқастың тыныс алуға жұмсалатын күшін азайту функциясын атқарады. БиПАП және КПАП келесі деңгейдегі ем ретінде де қолданылуы мүмкін. Соңында, желдеткішпен қолдауды қамтамасыз ету үшін интубация оң қысыммен жасалуы мүмкін, бұл желдету мен оттегімен қамтамасыз етуді жақсартады. Егер өкпені қолдау арқылы қанға оттегі жеткізуге бағытталған әдістер сәтсіз болса, экстракорпоральді мембраналық оттегілендіру, яғни ЭКМО қарастырылуы мүмкін.

Негізгі себептерді емдеу

Альвеолалық өкпе ауруының көпшілігінде альвеолаларға зақым келтіретін негізгі себептерді емдеу де маңызды. Альвеолалық өкпе ауруының көбінесе кездесетін мысалдары – өкпе ісінуі және пневмония. Өкпе ісінуі үшін, тыныс алуды қолдау шараларымен қатар, өкпеден артық сұйықтықты шығару үшін диуретиктер қолданылады. Шамаланған бактериялық пневмония әдетте антибиотиктермен емделеді.