Кіріспе
Кристофер Морлидің 1919 жылғы кітабы – Кристофер Морлидің 1919 жылғы романы, қазір АҚШ-та авторлық құқығы жойылды. Ол кітаптар әлеміндегі оқиғаларға толы "библиомистерия" жанрының танымал үлгісі болып саналады.
The Haunted Bookshop is a 1919 novel by Christopher Morley, now in the public domain in the United States. It has remained a popular representative of the "bibliomystery," a mystery story set in the world of books.
Сюжетке кіріспе
Бұл Бруклинде Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталып жатқан шақта өтетін, қызықты сюжетке толы роман. Ол "Дөңгелекті Парнас" кітап сатушысы Роджер Миффлиннің оқиғасын жалғастырады. Сонымен қатар, Мисс Титания Чэпман және Обри Гилберт атты жас жарнамашының басынан өткен оқиға да егжей-тегжейлі баяндалады. "Кербез кітап дүкені" – паранормальды құбылыстар туралы роман емес. Керісінше, атау кітапханалар мен кітап дүкендерін мазалаған өткеннің көлеңкелерін білдіреді: "барлық ұлы әдебиеттің көлеңкелері". Морли, Роджер Миффлин бейнесі арқылы, роман бойы әдебиеттен алуға болатын білім мен даналыққа меңзеп отырады.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Оқиға жас жарнамашы Обри Гилберт "Қасиетті кітап дүкені" деп аталатын кітап дүкеніне жаңа клиент табу үмітімен кіргенде басталады. Гилберт дүкен иесі Роджер Миффлинмен танысады. Гилберт жарнамалық мәтіндерді сатуға қол жеткізе алмайды, бірақ Миффлиннің және кітаптар мен кітап сатушылардың әлем үшін қаншалықты құнды екеніне қатысты оның нанымына қызығады. Сонымен қатар, Гилберт өзінің фирмасының ең ірі клиенті, мырза Чэпманның Миффлинмен дос екенін және Миффлиннен өзінің қызы Титания Чэпманды ассистент ретінде жұмысқа алып, тәрбиелеуді сұрағанын біледі. Гилберт кітап дүкеніне қайта оралады, Титаниямен танысады және оған ғашық болады. Осы уақытта, таңғажайып оқиғалар басталады: Томас Карлайлдың "Оливер Кромвельдің хаттары мен сөздері" кітабының бір данасы жоғалып, қайта пайда болады, Гилбертке үйіне қайтып бара жатқанда шабуыл жасалады, Миффлиннің көршісі – дәріханашы түнде кітап дүкенінің артындағы көшеде неміс тілінде біреумен сөйлесіп жатқаны байқалады, ал "Октагон" қонақ үйінің ас үй шебінің көмекшісі "Нью-Йорк Таймс" газетінде "Оливер Кромвельдің хаттары мен сөздері" кітабының жоғалған данасы үшін сыйақы жариялайды. Гилберт бір нәрсе дұрыс емес екенін сезіне бастайды. Ол Миффлиннің Титанияны ұрлау жоспарына қатысы болуын күдіктенеді және оны қорғауды өзіне міндет етеді. Темірқазық, Миффлин Титанияны кітап сатушылыққа үйретеді. Ол кітаптар мен олардың мазмұнына соншалықты ден қойғандықтан, болып жатқан ерекше оқиғаларды байқамайды. Гилберт кітап дүкенінің қарсы жағындағы бөлме жалдап, жағдайды қадағалайды және дәріханашының түнгі уақытта кілтпен кітап дүкеніне кіргенін көргенде күдіктерінің расталғанына сенімді болады. Гилберт өзінің күдіктерін дәлелдейтін айғақтар табу үшін кітап дүкеніне тығырықтап кіреді, бірақ тек Титанияны қорқытып, ашуландырады. Гилберт Миффлиннің Филадельфияға бір күндік сапарға баратынын біледі және сапардың "ұрлау" жоспарының бөлігі деп ойлап, оның соңынан барады. Филадельфияда Гилберт Миффлинге күдіктерін айтады және болған оқиғалардың бәрін баяндайды. Олар үшінші тарап Миффлинды дүкеннен алдап шығарғанын түсінеді. Олар кітап дүкеніне қоңырау шалып, дәріханашының кітаптар салынған бір қорапты біреуге алу үшін қалдырғанын біледі. Миффлин Титанияға ол қайтып келгенге дейін қорапты сақтап тұруды бұйырады. Миффлин мен Гилберт кітап дүкеніне оралады және оның құлыпталғанын көреді. Ішінде дәріханашы мен оның серігі Мифлин ханымды байлап, Титанияға тапаншамен қауіп төндіріп жатыр. Адамдар арасында төбелес болады, кітап дүкенінің бір бөлігі бомбадан жарылады, ал дәріханашы қашып кетеді. Бомбадан зардап шеккендердің жалғыз құрбандары – дәріханашының серігі мен Миффлиннің иті Бок. Миффлин тіпті жарылыс кезінде ұмытып кеткен кітаптарын құлатып жібергеніне риза болады. Кітаптың соңғы тарауында Гилберт пен Миффлин нағыз жоспардың қандай болғанын біледі: Дәріханашы кітап дүкенін кітаптарды тастау үшін пайдаланған неміс шпионы еді. Ол бомба жасауға шебер еді және президент Вудро Вильсонның сүйікті кітаптарының біріне бомба жасырған. Дәріханашының серігі "Октагон" қонақ үйінің ас үй шебінің көмекшісі болды. Ол Вильсонның Еуропадағы бейбіт келіссөздеріне баратын кемедегі экипаждың бір бөлігі болуы керек еді және оны өлтіру үшін Вильсонның кабинасына бомба орналастыруы керек еді. Дәріханашы полицияға ұсталды және өзіне-өзі қол жұмсады.
"Тұғылған кітап дүкеніндегі кейіпкерлер"
Роджер Миффлин: Кітап сатушы, "Қырылысқан кітап дүкенінің" иесі. Обри Гилберт: Заңсыз әрекеттер болып жатқанына күдік білдірген жас жарнамашы. Бок: Роджер Миффлиннің иті, Боккаччо атымен аталатын горчица түсті терьер. Хелен Миффлин: Мистер Миффлиннің әйелі. Джордж Чэпман: Гилберттің тапсырыс берушісі, Миффлиннің досы және Титанияның әкесі. Титания Чэпман: Мифлин мырзаның шәкірті болған жас қыз. Мырза Вейнтрауб: Миффлиннің дәріханашы көршісі. Ж. Ф. Смит ханым: Барлық пансиондарда тұратын. Метцгер: "Октагон" қонақ үйінің ас үйіндегі көмекші шеф.
Негізгі тақырыптар
Бұл негізінен күдік тудыратын роман, бірақ оның барысында Морли кітаптардың құндылығын үнемі айтады. Миффлин, басты кейіпкер, өзін "библиотерапия шебері" деп сипаттайды және кітап сатушылар дәрігерлердің денеге жасаған емдеуі сияқты, жандарды емдейді деп есептейді. Миффлин "либрокубикулярист" деп төсекте оқуды ұнататын адамды айтады.
Тарихқа, географияға және қазіргі ғылымға сілтеме жасау
Роман Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін шамалы уақыттан кейін өрбуімен басталады. Кейіпкерлер соғыс туралы уақыт-уақыт әңгімелейді. Вудро Вильсонның бейбітшілік конференцияларына қатысуы бірнеше рет еске салады. Кейіпкерлер соғыстан кейінгі бейбітшілік конференцияларына бара жатқан Вудро Вильсонды өлтіруге қастандық жоспарлайды.
Танымал мәдениетте
Корнелл мен Диль компаниясы осы романның атымен аталған трубка табағын шығарады.