Кіріспе

Матай 27:3 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының жиырма жетінші тарауының үшінші аяты. Бұл аят Яһуда Искариот туралы әңгімеге оралады, ол бұрынғы тарауда Исаны еврей билігіне сату үшін ақы алған болатын. Осы аят оның өкініші мен өлімі туралы оқиғаны ашады.

Талдау

Матай Яһуданың соңғы тағдыры туралы айтатын жалғыз Інжіл, ал бұл аят Марк пен Лұқада кездеспейді. Матай Інжіліндегі құмарлық оқиғасы Марк жазғандарына өте жақын, ал Яһуда туралы бұл бөлім ең үлкен айырмашылықты құрайды. Екі көзді гипотеза Матайдың Маркқа негізделгенін болжайды, сондықтан бұл материалдың көзі туралы ұзақ пікірталас жүріп келеді. Лұқада бұл мәлімет жоқ, бірақ Матайдағы материалдың бір түрі Елшілердің істері 1:18-20 аяттарында кездеседі. Үшінші нұсқасы Иераполис қалалық Папиас жазған ерте христиандық жазбаларында сақталған. Әртүрлі оқиғалардың арасындағы ортақ белгілер бар, бірақ егжей-тегжейлі мәліметтерде айқын ерекшеліктер бар. Бір пікір бойынша, бұл үзінді жазбаша көздерге, мысалы, Q-ға емес, ерте христиан қауымында Інжіл жазылған кезде ауызша тараған жеке дәстүрге негізделген. Матай авторы сол дәстүрді өзінің мүдделеріне сәйкес келтіріп, қалыптастырады, мысалы, Ескі өсиеттегі параллельдерді пайдаланады. «Содан кейін» деген сөз осы оқиғалардың нақты уақыты туралы күмәндік тудырады. Матай авторы оларды осы жерге Исаның соңғы айыпталуы Жоғарғы Кеңес тарапынан жасалғанын көрсету үшін орналастырады. Алайда, соңғы екі аятта Жоғарғы Кеңес отырысын аяқтап, басшылар Исаны Понтий Пилатқа жеткізгені айтылады. Осылайша, Яһуданың шешімі алғашқы соттан кейін біраз уақыттан соң болған болуы мүмкін. Матай 27:8 аятындағы Яһуда туралы оқиғаның соңынан, талқыланып отырған уақыттың оның айыпталғаннан кейінгі кезең екені анық көрінеді. «Король Джеймс» нұсқасында қолданылған аудармаға қарамастан, Матай авторы Яһуданың Петір сияқты тәубе еткенін жазбайды, керісінше ол өкініш сезіміне беріліп, ойын өзгертеді. Бұл христиан теологиясы үшін маңызды, өйткені шын тәубе еткендердің кешірілуі күтіледі, бірақ христиан дәстүрі Яһуданы Исаға сатқандығы үшін әрқашан айыптаған. Дегенмен, В.Д. Дэвис және Дейл Эллисон сияқты кейбір ғалымдар Яһуданың өкініші мен Петірдің тәубесі арасындағы айырмашылықты соншалықты айқын деп санамайды.