Кіріспе

Матай 27 – Матай Ізгі хабарының 27-ші тарауы, Христиан Киелі кітабындағы Жаңа Өсиеттің бір бөлігі. Осы тарауда Матай Исаның сотталу, айқышқа қадалған және жерленген күні туралы жазған. Шотландиялық теолог Уильям Робертсон Николл: «Осы бір күннің баяндамасы кітаптың тоғыздан бір бөлігіне жуық» деп атап көрсеткен.

Мәтін

Бастапқы мәтін Койне грек тілінде жазылған. Бұл тарау 66 аятқа бөлінген.

Шолу

Иса тұтқындалғаннан кейінгі таңертең, Санхедрин алдындағы сот Исаны өлімге кесу жоспарымен аяқталады (1-аят). Исаны алып келе жатқанда, Исаға опасыздық жасаған Яһуда Искариот бұрынғы ұстазының сотталғанын көріп, өкінішпен: "Өзін өкінді" делінеді. "Өкінді" деп аударылған сөз (metamelētheis) Жақияның және Исаның өзінің уағыздарында қолданған өкініш сөзінен (metanoeite) өзгеше; Артур Карр Cambridge Bible for Schools and Colleges-те "Бұл жүрек немесе өмірде өзгеріс білдірмейді, тек өкініш пен қайғыны білдіреді" деп атап өтеді. Пилат жиналған халыққа сөйлей бастайды, бірақ ол біледі (немесе "шешімді күдіктенеді") керісінше, өзін осы істегі жауапкершіліктен ақтауға тырысады, қолын ыдысқа жуып, халыққа былай дейді: "Мен осы әділ Адамның қанынан тазамын. Өздерің көріңдер". Содан кейін сотта болған яһудилер Исаның қанын төккені үшін жауапкершілікті өз мойнына алады. Пилат Бараббаны босатып, Исаны сауаттан соқтырып, айқышқа шалу үшін жібереді. Исаны Губернатордың резиденциясының Преториумына алып барады, онда Пилаттың сақшылары мен преториандық сақшылар оны мазақтап, киімдерінің орнына қызыл шапан, "патшалықтың" белгісі ретінде ұстауға қамысты және бұрылған қызылдан жасалған тәж сыйлайды. Содан кейін сарбаздар Исаның киімін кигізіп, оны Голгофаға ("бас сүйектің орны") алып барады; Лұқаның Ізгі хабарында бұл сапар туралы басқа Ізгі хабарларда жоқ "Голгофаға бара жатқан жолда болған бірнеше ерекшеліктер жазылған: Оның соңынан ерген көптеген адамдар мен әйелдер; Исаның әйелдерге айтқан әсерлі сөзі; алдағы қайғы-қасіреттер туралы соңғы ескерту; Онымен бірге екі қылмыскердің әкетілуі". Киреналық Симон деген адам Исаның айқыш ағашын көтеріп жүруге мәжбүр болады. Голгофада оған ащымен араласқан шарап ұсынылады, ол оны татып көреді, бірақ ішпейді. Иса айқышқа шалынғаннан кейін сарбаздар киімдерін бөлісу үшін құмар ойнайды. Оны кездестіргендер оны келекеледі, айқыштан түсіп келуін талап етеді, "Ол Құдайға сенім артады, енді Құдай оны құтқарып алсын!" дейді. Сағат үште Иса "Құдайым, неге Мені тастап кеттің?" деп айқайлап, өмірінен бас тартады. Бір адам Исаға ішуге шарап ұсынады, бірақ топ оған: "Күтіңдер, Илияс келіп оны құтқара ма екен көрейік" дейді. Олар Исаның өтініштерін дұрыс түсінбейді, өйткені ол қатты физикалық ауыртпашылықта жатыр. Иса тағы да қатты дауыстап, ақырында көз жұмады. Кенеттен "айқыштану көрінісі жеңістің жарқылына айналады": ғибадатхананың киелі жамылғысы екіге бөлінеді, тастар жарыла бастайды және жер сілкінісі болады (51-аят), содан кейін Исаның қайта тірілуінен кейін, өлген қасиеттілердің қайта тірілуі болады, олар киелі қалаға кіреді. Бұл Құдайдың Ұлының өлімінен жердің қалай дірілдегенін көрсетеді. Жүзбасылар мен басқа көрермендер Исаға сенімсіздікпен қарайды. Исаның өлімінен кейінгі түні, Исаның шәкірті болған Ариматеялық Жүсіп оның мәйітін беруге рұқсат сұрайды. Пилат оған рұқсат береді, Жүсіп мәйітті ақ зәрдепке орап, қабірге қойып, кіреберіске тас қойып, тонаушылар мен қабір қазушылардан сақтайды. Темірде, бас діни қызметкерлер мен парызшылар Исаның "Үш күннен кейін Мен қайта тірілемін" деген сөздерін еске алады. Соңында Пилат бір жасақшыларды қабірді күзетуге жіберіп, шәкірттері мәйітті алып кетпесін деп бұйырады.

Талдау

Матайдың айқышқа шегелендіру оқиғасы Марқтің айқышқа шегелендіру оқиғасымен көптеген ортақ белгілерге ие. Дегенмен, Матай өзінің Ілгі хабарының бойымен қайталап келетін тақырыбына сәйкес, Марққа қарағанда тереңірек сипаттама береді. Матайдың айқышқа шегелендіру көрінісі -тен -ға дейін, барлығы 16 тармақтан тұрады, бұл Марқ Ілгі хабарындағыдай, бірақ Лұқа Ілгі хабарындағыдан бір тармақ, ал Жохан Ілгі хабарындағыдан үш тармақ артық. Барлық жазушылардың мақсаты теологиялық ой-толғауларға емес, Исаның өліміне байланысты фактілерді еске түсіру болған деп есептеледі. , , , – барлығы айқышқа шегелендірудің қысқаша тұжырымын ұсынып, «Оны айқышқа шегеледі» дейді. Марқ және Жохан Исаның қайтыс болған уақытын көрсетеді («Үшінші сағат» және «алтыншы сағат»), ал Лұқа мен Матай мұны жазбаған. Ілгі хабарларда Исаның соңғы сөздері туралы да әртүрлі пікірлер бар. Матай 27:46 және Марқ 15:34 Исаның соңғы сөздері: «Неге Мені тастап кеттің?» деп айтылса, ал оның сөздері – «Әке, рухымды Сенің қолыңа тапсырамын», ал Жохан 19:30-да «Аяқталды» делінген. Ілгі хабарларда Исаның өзі айқыш ағашын көтергені немесе көтермегені туралы да айырмашылықтар бар. Матай, Лұқа және Марқ Ілгі хабарларында Исаға Симон Киринейлік көмектессе, Жохан Ілгі хабарында Исаның өзі айқыш ағашын көтеріп жүргені айтылады.