Кіріспе

Дхаммаиетра (санскритте «хажылық») — Камбоджада жыл сайын өткізілетін бейбітшілік шеруі. Ол 1992 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының қадағалауымен демократияға өту кезінде Тайланд шекарасындағы лагерьлердегі босқындарды қайта оралуының тарихи кезеңінде бастау алды. Кхмер тіліндегі «dhammayietra» сөзі пали тіліндегі «dhamma» (санскритте «дхарма») және «yātrā» (санскритте «саяхат» немесе «шеру») сөздерінен туындаған, «хажылық» мағынасын білдіреді, бірақ көбінесе «ақиқат іздеу сапары» деп аударылады. Бейбітшілік шеруі мамыр айының басында өтеді және әдетте будда монахтары мен мирян қатысатын топты құрайды, олар Камбоджаның әртүрлі аймақтарында саяхаттайды. Шеруге қатысушыларды жол бойындағы ауыл тұрғындары құрметпен қарсы алады, олардың бата алуларын күтеді (теук моң немесе қасиетті сумен бата беру). Дхаммаиетраның негізін қалаушы — Маха Госананда, Камбоджа буддалық сангхасының жоғары дәрежелі монахы; ол соғыстан кейін туған жеріне оралғаннан кейін алғашқы Дхаммаиетра шеруін басқарды. 1995 жылы Дхаммаиетраға 500-ге жуық камбоджалық будда монахтары, монахтар және уада берген мирян қатысты. Оларға «Тыныштық және өмір үшін дінаралық хажылық» тобы қосылды. Екі топ Камбоджаны Тайланд шекарасынан Вьетнамға дейін бірге кесіп өтіп, жолында Қызыл кхмерлер бақылаған аумақтарда бірнеше күн өткізді. 1997 жылы Дхаммаиетра Баттамбангтен Паилинге, сол кезде Қызыл кхмерлердің бақылауында болған қалаға, содан кейін Бантей Меанчей провинциясындағы Бантей Чхмарға дейін шеру тартты. Қызыл кхмерлер Паилин аумағында монахтарды тыйым салып, 1996 жылға дейін дін қызметін ашық түрде жүргізуге рұқсат бермеді, содан кейін Қызыл кхмерлердің көп бөлігі Пол Поттан алшақтап, Янг Сариді жаңа басшы деп жариялады. Осыдан кейін аймақта монахтарға жол берілді. 1994 жылы Паилин арқылы өтуді жоспарлаған Дхаммаиетра шеруі провинциядағы ауыр шайқастарға байланысты мақсатына жете алмады. Паилинде Госананда Янг Саримен қысқа кездесу өткізіп, одан құрметпен бата алды, бірақ ресми шараларға қатыспады. 1997 жылғы Камбоджа төңкерісіне бірнеше ай қалғанда өткен бұл шеруге күтпеген жерден Сэм Рейнси және оның көптеген күзетшілері Паилинде 15 шақырымға қосылды. Рейнси бұл мүмкіндікті екі премьер-министр — Хун Сен мен принц Нородом Ранаридхтың қатыспағанын сынау үшін пайдаланды, олар сол кездегі шиеленіс салдарынан үкіметті бақылау үшін қарулы қақтығысқа ұшырауға айналған еді.