Патрик Девлин: Британдық судья және құқық философы

Кіріспе

Патрик Артур Девлин, Барон Девлин, PC, FBA (25 қараша 1905 – 9 тамыз 1992) – британдық судья және құқық философы. 20 ғасырдағы ең жас екінші ағылшын жоғары сотының судьясы, ол 1960 жылдан 1964 жылға дейін апелляциялық лорд қызметін атқарды. 1959 жылы Девлин Ньясалендтің отарлаушы губернаторы жариялаған төтенше жағдай туралы есеп берген Девлин комиссиясын басқарды. 1985 жылы ол өзі басқарған іс туралы кітап жазған алғашқы британдық судья болды – 1957 жылы сериялық кісі өлтіруші деп күдіктелген Джон Бодкин Адамстың ісі. Девлин британдық құқықтағы гомосексуализм мәселесі бойынша пікірталасқа қатысты; Вольфенден есебіне жауап ретінде ол Х. Л. А. Хартпен қарама-қайшылықта, жалпыға ортақ қоғамдық моральді сақтау қажет деп мәлімдеді. Девлиннің 81 жастағы қызы Клэр 2021 жылы әкесінің 7 жасынан бастап жасөспірім шағына дейін оны жыныстық тұрғыдан зорлағанын айтты.

Ерте өмір және білім

Патрик Девлин Кент графтығының Чизлхерст қаласында дүниеге келді. Оның әкесі ирландтық рим-католик архитектор болған, оның әкесі Тайрон графтығынан еді, ал анасы шотландтық протестант, бастапқыда Абердиннен шыққан. 1909 жылы, Девлин туғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, отбасы анасының туған жеріне көшті. Балалар католик дінінде тәрбиеленді. Девлиннің екі әпкесі қаһине болды; бір інісі актер Уильям Девлин, ал екіншісі иезуит священнигі болды. Девлин Stonyhurst колледжін бітіргеннен кейін Доминикан орденіне жаңадан кірді, бірақ бір жылдан соң Кембридж университетінің Христос колледжіне ауысты. Кембриджде Девлин тарих және құқық пәндерін оқыды және 1926 жылы Кембридж одағының президенті болып сайланды. Ол 1927 жылы бітірді, мамандығының екі бөлігінде де "Екінші санат" деңгейін алды.

Заңгерлік және сот қызметі

Ол 1927 жылы Gray's Inn-ге қосылды және 1929 жылы адвокаттық емтиханды тапсырды. Уильям Джовитт бас прокурор болған кезде оның жанында шәкірт болып жұмыс істеді, ал 1930 жылдардың соңына қарай табысты коммерциялық практикаға қол жеткізді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол бірнеше мемлекеттік министрліктерде қызмет етті. 1939 жылы ол жоғары дәрежелі адвокат атанды және 1947 мен 1948 жылдар аралығында Корнуолл герцогдығының бас прокуроры болды.

Жоғары соттың судьясы

1948 жылы Джоуит (сол кездегі лорд-канцлер) 42 жастағы Девлинді Корольдің тағының сот бөліміне тағайындалған Жоғары сот судьясы етіп тағайындады; ол сол жылдың соңында әдеттегідей рыцарь атағын алды. Ол 20 ғасырда Жоғарғы сотқа тағайындалған екінші жас судья болды. 1956 жылдан 1960 жылға дейін ол Шектеуші практикалар сотының алғашқы президенті қызметін атқарды.

Джон Бодкин Адамстың соты

Девлин қараған көптеген коммерциялық және қылмыстық істердің ішінде, ең танымал ісі, болжам бойынша, 1957 жылы Джон Бодкин Адамстың соты болды. Ол Истборн қаласындағы дәрігер, екі науқасын – қарт жесір Эдит Элис Морреллді және күйеуі төрт ай бұрын қайтыс болған орта жастағы Гертруда Холетті өлтіргені үшін айыпталды. Бас прокурор Адамсты кремацияланған Морреллді өлтіргені үшін айыптау туралы шешімге күмән келтірсе де, Девлин Моррелл ісі, алты жыл бұрын болғанмен, Холеттің өзін-өзі өлтіруіне қарағанда мықтырақ деп санады, ал Адамстың осы іске қатысы қаншалықты екені белгісіз болды. Бодкин Адамс Моррелл ісі бойынша сотталды. Девлин айыптау тарапы істі сотқа жеткізгені дұрыс болғанымен, оны жеткілікті дайындамағанын есептеді, себебі Бас прокурор тығырықтан шыға алмады, ал оның командасының ең жоғары лауазымды мүшесі Мелфорд Стивенсон көшбасшысының қатысуын толықтыра алмады. Айыптау тарапы нақты дәлелдер келтірмеді, әсіресе, мотив бойынша, және қорытынды сөзінде Девлин қорғау тарапының ұстанымы өте күшті екенін айтты. Керісінше, Джеффри Лоуренс К.К. басқарған қорғау тарапы, оның пікірінше, мұқият дайындалған және тиімді дәлелдемелер ұсынды. Девлин қазылар алқасына барлық қорғау дәлелдерін қабылдамаса, айыптау тарапына үкім шығармауды бұйырды, бұл ақтауға бағытталған қорытынды сөз болды. Одан да әрі барып, ол Холетт ісі бойынша сотқа шағым түсірді. Кейін Девлин мұны «процестің бұрмалануы» деп атады, себебі айыптау тарапының ісі жеткіліксіз болды және Адамсқа жаппай кісі өлтіру туралы әңгімелерде шындық болуы мүмкін деген күдік туды. Девлинге қорғау және айыптау тараптары қорытынды сөздерін айтып жатқанда Лорд Годдардтан телефон қоңырауы келді. Егер Адамс ақталса, Годдард Девлинге Адамсты Холетт соты басталғанға дейін кепілдікпен босату туралы өтінішті қарастыруды ұсынды. Девлин бастапқыда қатты таңқалды, өйткені ол ешқашан кісі өлтіруге айыпталған адамның кепілдікпен босатылғанын естімеген, бірақ Лорд Годдардты ешқандай прецедент болмағандықтан тоқтатпады деп есептеді. Алайда ол мұндай өтініш осы істің ерекше жағдайларында негізді болуы мүмкін деп санады және Бас прокурор мен Джеффри Лоуренсті мәселені талқылауға шақырды. 1985 жылы, Адамс қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң, Девлин сот процесі туралы есеп жазды – «Өткенді жеңілдету». Бұл британ тарихында судья жазған алғашқы кітап болды. «Өткенді жеңілдету» құқық қызметкерлері арасында үлкен дау тудырды. Кейбіреулер судьяның өзі басқарған іс туралы жазуын мақұлдамады, ал басқалары Девлиннің Мэннингэм Буллердің іске деген көзқарасын жоққа шығарғанын ұнатпады. Лорд Хейлшем судья Джон Бейкерге: «Ол мұны ешқашан жазбауы керек еді», – деді, содан кейін күліп: «Бірақ, бұл өте қызықты оқу».

Amongst many commercial and criminal cases that Devlin tried, perhaps his most famous case was the 1957 trial of John Bodkin Adams, an Eastbourne doctor indicted for murdering two of his patients Edith Alice Morrell an elderly widow and Gertrude Hullett, a middle aged woman whose husband had died four months before her death. Although the Attorney General's decision to charge Adams with the murder of Morrell, whose body had been cremated, was questioned, Devlin considered the Morrell case, although six years old, was stronger than that of Mrs Hullett, who had clearly committed suicide and the extent, if any, of Adams' involvement in this was uncertain. Bodkin Adams was tried on the Morrell charge. Devlin considered that the prosecution, although it had not been wrong to bring the case to trial, had not prepared its case adequately as the Attorney General was a busy minister and the next most senior member of his team Melford Stevenson did not make up for his leader's absence. The prosecution had not presented a coherent case, particularly on motive, and in his summing up Devlin said that the defence case was a manifestly strong one. In contrast, the defence led by Geoffrey Lawrence Q. C. had, in his view, presented a meticulously prepared and ably argued case. Devlin directed the jury not to find for the prosecution unless they rejected all the defence arguments, and accepted this was a summing up for an acquittal. and even more controversially, he entered a nolle prosequi regarding the Hullett charge. Devlin later termed this "an abuse of process", done because the prosecution's case was deficient, and left Adams under the suspicion that there might have been some truth in talk of mass murder. Devlin received a phone call from the Lord Chief Justice Lord Goddard at the time defence and prosecution were making their closing speeches. In the event of Adams being acquitted, Goddard suggested that Devlin might consider an application to release Adams on bail before the Hullett trial which was due to start afterwards. Devlin was initially extremely surprised because he had never heard of anyone accused of murder being granted bail, although he considered that Lord Goddard was not deterred by the lack of any precedent. However, he considered that such an application might be justified in the particular circumstances of this case, and invited the Attorney General and Geoffrey Lawrence to discuss the issue. In 1985, two years after the death of Adams, Devlin wrote an account of the trial, Easing the Passing – the first such book by a judge in British history. Easing the Passing provoked a great deal of controversy within the legal profession. Some disapproved of a judge writing about a case he had presided over, while others disliked Devlin's dismissal of Manningham Buller's approach to the case. Lord Hailsham told judge John Baker: "He ought never to have written it" before adding with a laugh, "But, it's a jolly good read".

Апелляциялық сот және Лордтар палатасы

1960 жылы Девлин апелляциялық сот төрешісі болды, ал келесі жылы, 11 қазанда, ол Уилтс графтығындағы Вест-Вик бароны Девлин ретінде заң лорды және өмірлік теңестірілді. Ол 1964 жылы 58 жасында зейнеткерлікке шықты, толық сот зейнетақысын алу үшін қажетті ең төменгі 15 жылды толықтырғаннан кейін. Ол зейнетке шығуының себебі Лордтар палатасына келіп түскен көптеген салық істеріне көңілі тоймағаны екенін айтты. Ол сұхбатта былай деді: "Мен бірінші инстанция судьясы ретінде өте бақытты болдым. Апелляциялық сот судьясы ретінде көбінесе бақытты болған емеспін, себебі жұмыс өте жалықтырғыш болатын. Барлық сол салық істері..."

Харт-Девлин талқылауы

1957 жылы Вольфенден баяндамасынан кейін Девлин, бастапқыда 1959 жылы Британ академиясындағы заңтанудағы Маккабейлік лекциясында Джеймс Фитцджеймс Стивенді қолдап, қоғамдық моральдың заң шығаруға әсер етуіне рұқсат етілуі керек екенін, тіпті жеке әрекеттердің өзі, егер олар "ақылға қонымды адам" үшін моральдық тұрғыдан қабылдамаса, қоғамның моральдық негізін сақтау үшін заңдық жазаға ұшырауы керек екенін айтты. Х. Л. А. Харт баяндаманың қарсы пікірін қолдады (Джон Стюарт Миллден алынған), заңның ешкімге зиян келтірмейтін жеке әрекеттерге араласуға құқығы жоқ. Девлиннің бұл аргументі "Моральдың күштетілуі" (The Enforcement of Morals, 1965) кітабында кеңінен жазылған. Девлинмен қылмыстық заңның моральдық нормаларды сақтаудағы рөлі туралы пікір алмасу нәтижесінде Харт "Заң, бостандық және мораль" (1963) және "Қылмыстық заңның моралі" (1965) кітаптарын жазды. "Моральдың күштетілуі" атты алғашқы лекциясында Девлин "қоғам – идеялар қауымдастығын білдіреді; саясат, мораль және этика бойынша ортақ идеяларсыз ешқандай қоғам болуы мүмкін емес" деді. Ортақ моральды бұзу қоғамды біріктіретін байланыстардың бірін әлсіретеді, соның салдарынан оны ыдырау қаупіне ұшыратады. Сондықтан "қоғамның құрылымдық мораліне" жасалған шабуыл қоғамды ыдырауға ұшыратуы мүмкін. Осылайша, мұндай әрекеттерді, олар таза жеке шаралар болғандықтан, қоғамдық бақылаудан және жазадан босатуға болмайды. Ол былай түсіндірді:

"Моральдық кодекстің" бұзылуы заңның мәселесі екенін айта отырып, Девлин бұл қоғамның міндетті түрде араласуға құқығы бар дегенді білдірмейтінін атап өтті. Ол "әдепсіздікке қарсы заң шығару құқығын шектейтін" "эластикалық принциптердің" ең бастысы – "қоғамның тұтастығына сәйкес келетін жеке адамның барынша еркіндігіне төзімділік" екенін көрсетті. Ол "төзімділіктің шегіне" жеке адамның белгілі бір мінез-құлыққа деген сезімі, белгілі бір деңгейдегі "төзімсіздік, ашу және жиреншік" сезімі жеткенде жететінін болжады. Мысалы, егер қоғам гомосексуализмді "өте жек көрінішті әрекет, оның тек қана болуы қылмыс" деп шын ниетпен санаса, онда қоғам оны жоюға тырысуы мүмкін. Жеке өмірінде Девлин гомосексуализмге деген жек көрушіліктің "төзімсіздік, ашу және жиреншік" деңгейіне жетпегенін сезінді. 1965 жылдың мамыр айында ол Вольфенден реформаларын жүзеге асыруға шақыратын The Times газетіне жарияланған хатқа қол қойды. Фейнберг Девлиннің либерализмге қарсы маңызды сын екенін мойындайды, оның "неліктен біз үлкен моральдық кінәлілікті жазаны ауырлатушы фактор ретінде, ал кішігірім моральдық кінәлілікті жеңілдетуші фактор ретінде қарастырамыз" деген аргументін қалыптастырғанын айтады.